EUROPA

WPROWADZENIE

Na mocy traktatu lizbońskiego najważniejsze funkcje Komisji, tj. prawo inicjatywy ustawodawczej, funkcja wykonawcza, kontrolna i reprezentacji, zostają podtrzymane. Część zmian, które zostały wprowadzone, dotyczy w szczególności składu Komisji. Do nowatorskich posunięć należy powołanie stanowiska Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa. W traktacie lizbońskim podjęto ponadto próbę rozwiązania w sposób zadowalający kwestii, która długo była tematem debat w kontekście traktatu z Amsterdamu i traktatu z Nicei, a mianowicie liczby komisarzy. W ramach kontynuacji wcześniejszych traktatów zmieniających pozycja przewodniczącego jest silniejsza, a jego uprawnienia większe.

SKŁAD

W pierwszy skład Komisji ustanowiony na mocy traktatu lizbońskiego w 2009 r. wchodzi jeden komisarz reprezentujący jedno państwo członkowskie. Jednak zgodnie z traktatem Komisję od 2014 r. tworzyć będzie mniejsza liczba komisarzy niż państw członkowskich. Członkowie Komisji wybierani będą zgodnie z opartym na równości systemem rotacji, którego zasady Rada Europejska ustanawiać będzie jednomyślnie i zgodnie z następującymi wytycznymi:

• liczba komisarzy musi odpowiadać dwóm trzecim liczby państw członkowskich,
• państwa członkowskie muszą być traktowane na zasadzie równości przy ustalaniu kolejności i długości mandatu ich obywateli w kolegium. Dwóch członków kolegium, będących obywatelami tego samego państwa członkowskiego, nie może w żadnym przypadku sprawować kadencji w tym samy czasie,
• przy ustanawianiu składu kolegium uwzględnić należy w jak największym stopniu różnorodność demograficzną i geograficzną państw członkowskich Unii Europejskiej.

System rotacji to podstawowa zasada zapisana w Traktacie o Unii Europejskiej. Traktat przewiduje jednak odstępstwo od tej zasady – Rada Europejska, stanowiąc jednomyślnie, może zmienić liczbę komisarzy. Z tej opcji już skorzystano – aby ułatwić wejście w życie traktatu lizbońskiego, Rada Europejska obradująca w dniach 11 i 12 grudnia 2008 r. przewidziała wydanie decyzji, na podstawie której Komisja po roku 2014 nadal będzie mogła powoływać na swoich członków po jednym przedstawicielu każdego państwa członkowskiego.

Na mocy traktatu lizbońskiego ustanowione zostało nowe stanowisko w ramach Komisji: Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa. Wysoki przedstawiciel zastępuje jednocześnie komisarza odpowiedzialnego za stosunki zewnętrzne i wysokiego przedstawiciela do spraw wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Jego zadaniem jest prowadzenie polityki zagranicznej Unii. Wysoki Przedstawiciel do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa przewodniczy Radzie do Spraw Zagranicznych i iest jednocześnie jednym z wiceprzewodniczących Komisji. Mianowany jest przez Radę Europejską, stanowiącą większością kwalifikowaną i za zgodą przewodniczącego Komisji. Razem z przewodniczącym i pozostałymi członkami Komisji podlega zatwierdzeniu w drodze głosowania przez Parlament Europejski.

PROCEDURY MIANOWANIA

Sposób mianowania przewodniczącego Komisji nie ulega zmianie. Kandydaturę wysuwa Rada Europejska, która stanowi większością kwalifikowaną, a następnie zatwierdza ją Parlament Europejski. Traktat lizboński wprowadza jednak pewną nowość, a mianowicie ustanawia bezpośrednie powiązanie między wynikami wyborów do Parlamentu Europejskiego a wyborem kandydata na urząd przewodniczącego Komisji. Rada Europejska, wysuwając kandydaturę na przewodniczącego Komisji, musi więc uwzględnić wyniki wyborów do Parlamentu. W wyniku tej zmiany zwiększa się rola Parlamentu Europejskiego w procesie mianowania przewodniczącego Komisji i tym samym polityczne znaczenie wyborów europejskich.

Rada, za wspólnym porozumieniem z wybranym przewodniczącym, przyjmuje listę pozostałych osób, które proponuje mianować członkami Komisji, z wyjątkiem Wysokiego Przedstawiciela do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa. Podstawą wyboru członków Komisji są ich ogólne kwalifikacje i niezależność. Na mocy traktatu lizbońskiego wprowadzone zostaje nowe kryterium, a mianowicie zaangażowanie w sprawy europejskie.

ROLA PRZEWODNICZĄCEGO KOMISJI

Na mocy traktatu z Amsterdamu i traktatu z Nicei uprawnienia przewodniczącego Komisji zostały w znacznym stopniu rozszerzone. Jego zadaniem jest określanie kierunków polityki kolegium komisarzy, jak również podejmowanie decyzji z zakresu wewnętrznej organizacji Komisji. Przewodniczący wyznacza komisarzom zadania i może dokonać zmiany ich podziału w czasie trwania swojego mandatu. Spośród członków Komisji mianuje wiceprzewodniczących, innych niż Wysoki Przedstawiciel do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa. Od wejścia w życie traktatu lizbońskiego może on nakazać członkowi Komisji rezygnację ze sprawowanej funkcji, przy czym taka rezygnacja nie musi być zatwierdzona przez kolegium.

TABELA ZBIORCZA

	Artykuły	Temat
Traktat o Unii Europejskiej	17	Rola i skład Komisji; mianowanie i uprawnienia przewodniczącego Komisji
	18	Mianowanie i uprawnienia Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej	244 do 250	Zasady funkcjonowania Komisji