RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Εσωτερικός κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ) είναι συννομοθέτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και εκλέγεται άμεσα από τους πολίτες. Έχει νομοθετικές και δημοσιονομικές εξουσίες, τις οποίες και μοιράζεται με το Συμβούλιο, ενώ ασκεί τον δημοκρατικό έλεγχο. Ο εσωτερικός κανονισμός θεσπίζει τη λειτουργία και την οργάνωση του ΕΚ.

ΣΥΝΟΨΗ

Ο εσωτερικός κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ) ρυθμίζει την εσωτερική οργάνωση και τη λειτουργία του θεσμικού οργάνου. Πράγματι, το άρθρο 232 της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ παρέχει στο ΕΚ το δικαίωμα να μπορεί το ίδιο να εγκρίνει τον εσωτερικό του κανονισμό.

ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΚ

Οι ευρωβουλευτές

Οι βουλευτές του ΕΚ πρέπει να ασκούν την εντολή τους ελεύθερα, τηρώντας τους κανόνες περί ασυμβιβάστου που διατυπώνονται στην πράξη της 20ής Σεπτεμβρίου 1976 (όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 2002/772/ΕΚ). Απολαύουν των προνομίων και της ασυλίας που προβλέπονται στο πρωτόκολλο αριθ. 7 για τα προνόμια και τις ασυλίες της ΕΕ.

Ο πρόεδρος, οι 14 αντιπρόεδροι και οι 5 κοσμήτορες του ΕΚ είναι βουλευτές που εκλέγονται από τους συναδέλφους τους με μυστική ψηφοφορία. Οι υποψηφιότητές τους πρέπει να στηρίζονται από πολιτική ομάδα ή από σαράντα τουλάχιστον βουλευτές. Η θητεία τους διαρκεί δυόμισι έτη.

Ο πρόεδρος του ΕΚ:

  • διευθύνει το σύνολο των δραστηριοτήτων και εκπροσωπεί το Κοινοβούλιο·
  • κηρύσσει την έναρξη, τη διακοπή και τη λήξη των συνεδριάσεων·
  • διευθύνει τις κοινοβουλευτικές συζητήσεις·
  • αποφαίνεται σχετικά με το παραδεκτό των τροπολογιών στην ολομέλεια, τις ερωτήσεις προς το Συμβούλιο και την Επιτροπή, καθώς και τη συμμόρφωση των εκθέσεων του ΕΚ προς τον εσωτερικό του κανονισμό·
  • διαβιβάζει στις επιτροπές τις ανακοινώσεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους.

Οι αντιπρόεδροι μπορούν να αντικαταστήσουν τον πρόεδρο στις περιπτώσεις που προβλέπονται από τον κανονισμό, για παράδειγμα όταν ο πρόεδρος επιθυμεί να συμμετάσχει στη συζήτηση. Επίσης, οι κοσμήτορες είναι υπεύθυνοι για διοικητικής και οικονομικής φύσης θέματα.

Τα διευθυντικά όργανα

Το ΕΚ περιλαμβάνει διάφορα διευθυντικά όργανα, εκ των οποίων τα σημαντικότερα είναι:

  • το προεδρείο: αποτελείται από τον πρόεδρο, 14 αντιπροέδρους και τους κοσμήτορες (με συμβουλευτική ψήφο), και ρυθμίζει τα οικονομικά, διοικητικά και οργανωτικά θέματα του ΕΚ·
  • η Διάσκεψη των Προέδρων: αποτελείται από τον πρόεδρο, τους προέδρους των πολιτικών ομάδων και από ένα μη εγγεγραμμένο βουλευτή, ο οποίος συμμετέχει στη Διάσκεψη χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η Διάσκεψη αποφασίζει σχετικά με την οργάνωση των εργασιών και τον προγραμματισμό του νομοθετικού έργου, καταρτίζει το σχέδιο ημερήσιας διάταξης των συνόδων, καθορίζει τη σύνθεση και τις αρμοδιότητες των επιτροπών και εξουσιοδοτεί τη σύνταξη εκθέσεων πρωτοβουλίας. Επίσης, διασφαλίζει τις σχέσεις με τα θεσμικά και άλλα όργανα της ΕΕ καθώς και με ορισμένες τρίτες χώρες, και με θεσμικά και άλλα όργανα εκτός ΕΕ.

Επίσης, υπάρχουν άλλες δύο Διασκέψεις που μπορούν να υποβάλλουν συστάσεις στη Διάσκεψη των Προέδρων: η μία αποτελείται από τους προέδρους των επιτροπών και η άλλη από τους προέδρους των κοινοβουλευτικών αντιπροσωπειών.

Οι πολιτικές ομάδες και τα κόμματα

Οι πολιτικές ομάδες του ΕΚ συγκροτούνται ανάλογα με την πολιτική τους τοποθέτηση και αποτελούνται από 25 τουλάχιστον βουλευτές, που έχουν εκλεγεί στο ένα τέταρτο τουλάχιστον των κρατών μελών. Οι πολιτικές ομάδες καθώς και οι βουλευτές που δεν ανήκουν σε καμία ομάδα έχουν στη διάθεσή τους γραμματεία, διοικητικό εξοπλισμό και πιστώσεις που προβλέπονται από τον προϋπολογισμό του ΕΚ.

Όσον αφορά τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα, το καθεστώς τους εγκρίθηκε το 2004. Ο εσωτερικός κανονισμός του ΕΚ παρουσιάζει απλώς τις αρμοδιότητες των διευθυντικών οργάνων του ΕΚ έναντι των πολιτικών κομμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο πρόεδρος του ΕΚ αντιπροσωπεύει την ευρωπαϊκή συνέλευση στις σχέσεις της με αυτά τα κόμματα και το προεδρείο αποφασίζει επί των αιτήσεων χρηματοδότησης.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΕΚ

Οι κοινοβουλευτικές επιτροπές

Η οργάνωση και η λειτουργία του ΕΚ εξασφαλίζονται από τις κοινοβουλευτικές επιτροπές. Υπάρχουν τρία είδη επιτροπών στο ΕΚ:

  • οι μόνιμες επιτροπές. Αυτές οι επιτροπές βρίσκονται στο επίκεντρο του νομοθετικού έργου του Κοινοβουλίου (παράρτημα VIΙ του κανονισμού). Οι μόνιμες επιτροπές εξετάζουν τα θέματα που τους ανατίθενται ανάλογα με τον τομέα αρμοδιότητάς τους. Όταν ένα θέμα αφορά περισσότερους τομείς, κατ' ανώτερο όριο τρεις επιτροπές μπορεί να ασχοληθούν με αυτό·
  • οι ειδικές επιτροπές. Οι αρμοδιότητες, η σύνθεση και η θητεία τους καθορίζονται επ' ευκαιρία της σύστασής τους· η θητεία τους δεν μπορεί να υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες·
  • οι εξεταστικές επιτροπές. Αυτές είναι ad hoc επιτροπές που συνιστώνται κατόπιν αίτησης του ενός τετάρτου των βουλευτών του ΕΚ και αποβλέπουν στην εξέταση των παραβάσεων του ευρωπαϊκού δικαίου ή των περιστατικών κακοδιοίκησης κατά την εφαρμογή του δικαίου αυτού.

Η σύσταση των μόνιμων και ειδικών επιτροπών γίνεται έπειτα από πρόταση της διάσκεψης των προέδρων. Τα μέλη τους, τακτικά και αναπληρωματικά, εκλέγονται μετά τον καθορισμό των μελών τους από τις πολιτικές ομάδες και τους μη εγγεγραμμένους βουλευτές. Η σύνθεσή τους πρέπει να αντικατοπτρίζει στο μέτρο του δυνατού τη σύνθεση του Κοινοβουλίου.

Οι διακοινοβουλευτικές αντιπροσωπείες

Υπάρχουν επίσης μόνιμες διακοινοβουλευτικές αντιπροσωπείες, που συνιστώνται ύστερα από πρόταση της διάσκεψης των προέδρων, που καθορίζει τη φύση τους και τον αριθμό των μελών τους. Το ΕΚ μπορεί να συνιστά εξάλλου μικτές κοινοβουλευτικές επιτροπές με τα κοινοβούλια κρατών τα οποία είναι συνδεδεμένα με την Ένωση ή κρατών με τα οποία έχουν αρχίσει διαπραγματεύσεις για την ένταξή τους.

Σύνοδοι του Κοινοβουλίου

Κάθε έτος της κοινοβουλευτικής περιόδου αντιστοιχεί σε μια σύνοδο, η οποία υποδιαιρείται σε δώδεκα περιόδους της συνόδου, που αντιστοιχούν στις μηνιαίες συνεδριάσεις της ολομέλειας του Κοινοβουλίου. Η μηνιαία περίοδος της συνόδου υποδιαιρείται σε ημερήσιες συνεδριάσεις.

Το ΕΚ εδρεύει στο Στρασβούργο όπου διεξάγονται οι 12 μηνιαίες περίοδοι συνόδου. Οι πρόσθετες περίοδοι συνόδου καθώς και οι συνεδριάσεις των κοινοβουλευτικών επιτροπών διεξάγονται στις Βρυξέλλες.

Οι βουλευτές έχουν το δικαίωμα να μιλούν την επίσημη γλώσσα της επιλογής τους, ενώ το δικαίωμα αγόρευσης και ο χρόνος ομιλίας ρυθμίζονται με προσοχή.

Το σχέδιο ημερήσιας διάταξης καταρτίζεται από τη Διάσκεψη των Προέδρων. Στη συνέχεια, η οριστική ημερήσια διάταξη εγκρίνεται στην αρχή κάθε συνεδρίασης. Εξάλλου, τα σημεία που εγγράφονται στην ημερήσια διάταξη μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης, προτάσεων τροπολογιών ή να αποτελέσουν αντικείμενο μίας και μοναδικής ψηφοφορίας χωρίς συζήτηση.

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ, ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

Το ΕΚ συμβάλλει από κοινού με την Επιτροπή και το Συμβούλιο στον καθορισμό του νομοθετικού προγραμματισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλέπε παράρτημα XIV). Κάθε φορά που η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση, η νομοθετική διαδικασία στο ΕΚ αρχίζει με την εμπεριστατωμένη εξέταση της τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων, των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας και της πρόβλεψης επαρκών δημοσιονομικών πόρων.

Για τις νομοθετικές εκθέσεις, ο πρόεδρος του ΕΚ διαβιβάζει τις προτάσεις της Επιτροπής, καθώς και τις διαβουλεύσεις, τις αιτήσεις γνωμοδότησης και τις κοινές θέσεις του Συμβουλίου στην κοινοβουλευτική επιτροπή που είναι αρμόδια ανά θέμα, η οποία ελέγχει κατ' αρχάς τη νομική βάση. Η επιτροπή ορίζει στη συνέχεια έναν εισηγητή ο οποίος συντάσσει έκθεση που περιλαμβάνει σχέδια ενδεχόμενων τροπολογιών, σχέδιο νομοθετικού ψηφίσματος και, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, μια αιτιολογική έκθεση. Ο πρόεδρος της επιτροπής μπορεί να προτείνει την έγκριση της πρότασης χωρίς τροποποίηση μετά την πρώτη συζήτηση, εκτός εάν αντιταχθεί τουλάχιστον το ένα δέκατο των μελών της επιτροπής.

Όσον αφορά τις μη νομοθετικές εκθέσεις, όπως οι εκθέσεις πρωτοβουλίας ή οι γνωμοδοτήσεις, διορίζεται επίσης εισηγητής. Αυτός πρέπει να παρουσιάσει στην ολομέλεια έκθεση που να περιλαμβάνει πρόταση ψηφίσματος, αιτιολογική έκθεση, συμπεριλαμβανομένου του δημοσιονομικού δελτίου, καθώς και τα κείμενα των προτάσεων ψηφίσματος.

Οι εκθέσεις πρωτοβουλίας, που θα αποσταλούν στην Επιτροπή ώστε αυτή να παρουσιάσει νομοθετική πρόταση, πρέπει να έχουν λάβει προηγουμένως την εξουσιοδότηση της διάσκεψης των προέδρων. Η Επιτροπή αποφασίζει εντός δύο μηνών και πρέπει να αιτιολογεί κάθε ενδεχόμενη άρνηση.

Νομοθετικές διαδικασίες

Κάθε νομοθετική πρόταση της Επιτροπής διαβιβάζεται στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, η οποία συντάσσει μία έκθεση. Βάσει αυτής της έκθεσης, το Κοινοβούλιο μπορεί είτε να εγκρίνει την πρόταση είτε να προτείνει τροπολογίες είτε να την απορρίψει.

Προς υπενθύμιση, στη συνήθη νομοθετική διαδικασία, το Κοινοβούλιο είναι συννομοθέτης μαζί με το Συμβούλιο της ΕΕ. Τα δύο θεσμικά όργανα εγκρίνουν τότε τις νομοθετικές πράξεις είτε σε πρώτη είτε σε δεύτερη ανάγνωση. Εάν στο τέλος της δεύτερης ανάγνωσης, τα δύο θεσμικά όργανα δεν έχουν καταλήξει ακόμα σε συμφωνία, συγκαλείται επιτροπή συνδιαλλαγής.

Εξάλλου, υπάρχουν και οι ειδικές νομοθετικές διαδικασίες, στις οποίες το Συμβούλιο της ΕΕ είναι ο μόνος νομοθέτης και το Κοινοβούλιο συμμετέχει απλώς στη διαδικασία. Ο ρόλος του Κοινοβουλίου περιορίζεται στη διαβούλευση ή την έγκριση της νομοθετικής διαδικασίας.

Απαρτία και ψηφοφορία

Η απαρτία που είναι αναγκαία για την έναρξη ψηφοφορίας επιτυγχάνεται όταν το ένα τρίτο των βουλευτών είναι παρόντες στην αίθουσα. Η ψηφοφορία διεξάγεται συνήθως με ανάταση του χεριού, αλλά σε ορισμένες περιστάσεις μπορεί να διεξαχθεί ψηφοφορία με ονομαστική κλήση, με ηλεκτρονικό σύστημα ή με μυστική ψηφοφορία.

Άλλες διαδικασίες

Οι ιδιαίτερα ευαίσθητοι τομείς, όπως ο προϋπολογισμός και οι εξωτερικές σχέσεις, υπόκεινται σε χωριστή διαδικασία.

Όσον αφορά τον προϋπολογισμό, το ΕΚ διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο: συμμετέχει στην έγκριση του προϋπολογισμού της ΕΕ, ελέγχει την εκτέλεση του προϋπολογισμού και χορηγεί την απαλλαγή στην Επιτροπή για την εκτέλεση αυτή.

Επίσης, το ΕΚ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συνομολόγηση διεθνών συμφωνιών. Συγκεκριμένα, είναι σε θέση να διατυπώνει συστάσεις και πρέπει να γνωμοδοτεί ή να εγκρίνει την υπογραφή κάθε διεθνούς συμφωνίας.

ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΑΛΛΑ ΘΕΣΜΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

Σχέσεις με τα ευρωπαϊκά θεσμικά και άλλα όργανα

Το ΕΚ εκλέγει τον πρόεδρο της Επιτροπής και το σώμα των επιτρόπων. Αυτοί, μετά το διορισμό τους, καλούνται να παρουσιάσουν τους πολιτικούς τους προσανατολισμούς ενώπιον της ολομέλειας και των αρμόδιων επιτροπών. Επίσης, το ΕΚ μπορεί να υποβάλει και να ψηφίσει πρόταση μομφής που συνεπάγεται παραίτηση της Επιτροπής. Στο παράρτημα XIII παρατίθεται η συμφωνία-πλαίσιο για τις σχέσεις με την Επιτροπή.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο γνωμοδοτεί για το διορισμό των μελών του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της Εκτελεστικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).

Επίσης, το ΕΚ μπορεί να συμβουλευθεί την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) και την Επιτροπή των Περιφερειών, επί προβλημάτων γενικής φύσης ή επί ειδικών θεμάτων. Επίσης, το Κοινοβούλιο δικαιούται να υποβάλει αίτημα προς ευρωπαϊκό οργανισμό και να προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να συνάπτει διοργανικές συμφωνίες με άλλα θεσμικά όργανα προκειμένου να βελτιώσει ή διασαφηνίσει τις διαδικασίες. Το ΕΚ διαθέτει και άλλα μέσα διάδρασης με τα θεσμικά όργανα διότι μπορεί να υποβάλλει ερωτήσεις προς το Συμβούλιο ή την Επιτροπή που θα απαντήσουν προφορικά κατά τη διάρκεια της συζήτησης ή γραπτά εάν το απαιτήσει το ΕΚ. Γραπτές ερωτήσεις μπορεί να υποβληθούν από το ΕΚ προς την ΕΚΤ.

Σχέσεις με τα κοινοβούλια των κρατών μελών

Το ΕΚ ενημερώνει τακτικά τα κοινοβούλια των κρατών μελών για τις δραστηριότητές του. Μια αντιπροσωπεία του ΕΚ συνεδριάζει με τις εθνικές αντιπροσωπείες στο πλαίσιο της Διάσκεψης των οργάνων που ασχολούνται ειδικώς με τα θέματα της Ένωσης.

Σχέσεις με τους πολίτες

Κάθε πολίτης ή κάτοικος της ΕΕ έχει, εντός των προκαθορισμένων ορίων, δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα του Κοινοβουλίου. Ο δημόσιος χαρακτήρας των συζητήσεων στις επιτροπές και στην ολομέλεια και η δημοσίευση των πρακτικών τους στην Επίσημη Εφημερίδα εγγυώνται τη διαφάνεια και τη δημοσιότητα των εργασιών του ΕΚ.

Κάθε πολίτης ή κάτοικος της Ευρωπαϊκής Ένωσης δικαιούται επίσης να υποβάλει αναφορά στο ΕΚ για θέμα που εμπίπτει στους τομείς δραστηριοτήτων της ΕΕ και το οποίο τον αφορά άμεσα. Οι αναφορές εξετάζονται από την αρμόδια (επιτροπή), η οποία μπορεί να αποφασίσει τη σύνταξη εκθέσεων ή να πάρει θέση με όποιον άλλο τρόπο θέλει.

Επίσης, οι Ευρωπαίοι πολίτες δικαιούνται να υποβάλλουν καταγγελίες κατά των δραστηριοτήτων των θεσμικών ή άλλων ευρωπαϊκών οργάνων στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Το παρόν δελτίο διανέμεται ενημερωτικά. Δεν έχει ως στόχο να ερμηνεύσει ή να αντικαταστήσει το έγγραφο αναφοράς, που παραμένει η μόνη δεσμευτική νομική βάση.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 10.12.2010
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας