RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Δημοσιονομικός κανονισμός

Ο προϋπολογισμός παρέχει τη δυνατότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) να αντιμετωπίζει τις ανάγκες χρηματοδότησης των προγραμμάτων και των έργων που πραγματοποιεί στους διάφορους τομείς πολιτικής. Για τη χρηματοδότηση αυτών των δαπανών, η ΕΕ διαθέτει ίδιους πόρους [τελωνειακούς δασμούς, γεωργικές εισφορές, φόρο προστιθεμένης αξίας (ΦΠΑ), πόρο βάσει του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ)]. Οι κανόνες για την κατάρτιση και την εκτέλεση του γενικού προϋπολογισμού της ΕΕ ορίζονται στον παρόντα κανονισμό.

ΠΡΑΞΗ

Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 της 25ης Ιουνίου 2002 για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [Βλέπε πράξη (εις) τροποποίησης].

ΣΥΝΟΨΗ

Ο παρών κανονισμός συμπληρώνει τον δημοσιονομικό κανονισμό του 1977 για την κάλυψη των απαιτήσεων νομοθετικής και διοικητικής απλούστευσης καθώς και αυστηρότητας όσον αφορά τη διαχείριση των ευρωπαϊκών οικονομικών. Ο νέος αυτός δημοσιονομικός κανονισμός περιορίζεται στον προσδιορισμό των μεγάλων αρχών και των βασικών κανόνων που διέπουν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Οι τεχνικές διατάξεις και οι λεπτομέρειες καθορίζονται από τον κανονισμό για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού που εξέδωσε η Επιτροπή.

Εκτός από τους βασικούς κανόνες της δημοσιονομικής διαχείρισης, ο παρών κανονισμός ορίζει τους κανόνες που αφορούν την τήρηση της λογιστικής και την απόδοση των λογαριασμών, την κατακύρωση των συμβάσεων και τη χορήγηση επιχορηγήσεων. Προσδιορίζει τους κανόνες αφορούν την ευθύνη των διατακτών, των υπολόγων και των εσωτερικών λογιστικών ελεγκτών. Καθορίζει τις λεπτομέρειες διεξαγωγής του εξωτερικού ελέγχου και της διαδικασίας απαλλαγής. Τέλος, ο κανονισμός θεσπίζει τις ειδικές διατάξεις του εφαρμόζονται στο Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων, στα Διαρθρωτικά Ταμεία, στην έρευνα και στις εξωτερικές ενέργειες.

ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Ο δημοσιονομικός κανονισμός επιβεβαιώνει τις αρχές του δικαίου του προϋπολογισμού που είναι εγγεγραμμένες στη συνθήκη για τη λειτουργία της ΕΕ και περιορίζει τις εξαιρέσεις σ' αυτό που είναι απολύτως αναγκαίο σε ένα αυστηρό πλαίσιο.

Αρχές της ενότητας και της αυθεντικότητας του προϋπολογισμού

Οι αρχές αυτές συνεπάγονται ότι όλα τα έσοδα και όλες οι δαπάνες της ΕΕ πρέπει να εγγράφονται στον προϋπολογισμό.

Αυτό περιλαμβάνει τα έσοδα και τις δαπάνες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών δαπανών των θεσμικών οργάνων, οι οποίες αφορούν την εφαρμογή των διατάξεων της συνθήκης για την ΕΕ στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ). Οι δαπάνες λειτουργίας του τομέα της ΚΕΠΠΑ πρέπει επίσης να εγγράφονται όταν βαρύνουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

Αρχή της ετήσιας διάρκειας

Η αρχή αυτή σημαίνει ότι οι δαπάνες που είναι εγγεγραμμένες στον προϋπολογισμό εγκρίνονται μόνο για τη διάρκεια ενός οικονομικού έτους δώδεκα μηνών που αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου και τελειώνει στις 31 Δεκεμβρίου. Ο κανόνας αυτός περιορίζεται από τη διατήρηση της διάκρισης μεταξύ διαχωριζόμενων και μη διαχωριζόμενων πιστώσεων. Πράγματι, η ανάγκη πραγματοποίησης πολυετών ενεργειών υποχρεώνει στην προσφυγή στην έννοια των διαχωριζόμενων πιστώσεων οι οποίες, σε αντίθεση με τις μη διαχωριζόμενες πιστώσεις, οδηγούν σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και σε πιστώσεις πληρωμών. Οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων είναι εκείνες που καλύπτουν, κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, το συνολικό κόστος των αναλήψεων νομικών υποχρεώσεων που συνάφθηκαν για ενέργειες των οποίων η υλοποίηση εκτείνεται σε περισσότερα από ένα οικονομικά έτη. Οι πιστώσεις πληρωμών καλύπτουν τις πληρωμές που απορρέουν από την εκπλήρωση αυτών των αναλήψεων υποχρεώσεων κατά τη διάρκεια του τρέχοντος οικονομικού έτους ή των προγενέστερων οικονομικών ετών.

Κατ' αρχήν, οι πιστώσεις που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί μέχρι το τέλος του οικονομικού έτους για το οποίο έχουν εγγραφεί ακυρώνονται. Ωστόσο, είναι δυνατή η μεταφορά των πιστώσεων αυτών στον προϋπολογισμό του επόμενου οικονομικού έτους. Ο κανονισμός προσδιορίζει τους όρους αυτής της μεταφοράς καθώς και τα όριά της. Αυτό αφορά τις πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων των διαχωριζόμενων πιστώσεων και τις μη διαχωριζόμενες πιστώσεις που δεν αναλήφθηκαν ακόμη κατά το κλείσιμο του οικονομικού έτους για τις οποίες τα περισσότερα προπαρασκευαστικά στάδια για την πράξη ανάληψης ολοκληρώνονται στις 31 Δεκεμβρίου ή όταν η βασική πράξη που τις αφορά εγκρίθηκε κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου του οικονομικού έτους. Οι πιστώσεις πληρωμών μπορούν επίσης να μεταφερθούν για την κάλυψη προγενέστερων αναλήψεων υποχρεώσεων ή που συνδέονται με πιστώσεις αναλήψεως υποχρεώσεων οι οποίες έχουν μεταφερθεί. Οι μη διαχωριζόμενες πιστώσεις, που αντιστοιχούν σε υποχρεώσεις οι οποίες έχουν αναληφθεί κανονικά κατά το κλείσιμο του οικονομικού έτους, μεταφέρονται υποχρεωτικά μόνο στο επόμενο οικονομικό έτος.

Εάν ο προϋπολογισμός δεν εγκριθεί οριστικά κατά την έναρξη του οικονομικού έτους, δηλαδή μέχρι την 1η Ιανουαρίου, ο κανονισμός προβλέπει την χρησιμοποίηση του λεγόμενου συστήματος των «προσωρινών δωδεκατημορίων». Στην περίπτωση αυτή, οι δαπάνες μπορούν να γίνονται σε μηνιαία βάση, ανά κεφάλαιο, εντός των ορίων του δωδεκατημορίου των πιστώσεων που έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό του προηγούμενου οικονομικού έτους.

Αρχή της ισοσκέλισης

Η αρχή σημαίνει ότι ο προϋπολογισμός πρέπει να είναι ισοσκελισμένος σε έσοδα και σε δαπάνες, δεδομένου ότι η ΕΕ δεν έχει το δικαίωμα να προσφεύγει σε δανεισμό για την κάλυψη των δαπανών της. Η εν λόγω διάταξη δεν θίγει τις δανειοδοτικές και δανειοληπτικές πράξεις.

Αρχή της ενιαίας νομισματικής μονάδας

Κατ' αρχήν, το ευρώ είναι η λογιστική μονάδα που χρησιμοποιείται για την κατάρτιση, την εκτέλεση και την απόδοση των λογαριασμών του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Ωστόσο, ορισμένες πράξεις μπορούν να πραγματοποιούνται στα εθνικά νομίσματα ανάλογα με τους όρους που προσδιορίζονται στους κανόνες εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού.

Αρχή της καθολικότητας

Η αρχή της καθολικότητας σημαίνει ότι το σύνολο των εσόδων του προϋπολογισμού καλύπτει το σύνολο των δαπανών. Η αρχή αυτή εμπεριέχει δύο σημαντικούς κανόνες: τον κανόνα της μη διάθεσης και τον κανόνα του μη συμψηφισμού.

Ο κανόνας της μη διάθεσης δεν επιτρέπει σε ένα ειδικό έσοδο να χρηματοδοτήσει ειδική δαπάνη. Ο δημοσιονομικός κανονισμός δεν προβλέπει καμία παρέκκλιση από την εν λόγω αρχή. Πρόκειται συγκεκριμένα για τη χρηματοδοτική συνεισφορά των κρατών μελών σε ορισμένα προγράμματα έρευνας ή ακόμη για τις συμμετοχές τρίτων χωρών σε δραστηριότητες της ΕΕ, για παράδειγμα, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Ο κανόνας του μη συμψηφισμού ορίζει ότι συμψηφισμός μεταξύ εσόδων και δαπανών γίνεται μόνο για να εξασφαλιστεί η διεξοδική και η πλήρης παρουσίαση του προϋπολογισμού. Έτσι, τα έσοδα και οι δαπάνες εγγράφονται με ολόκληρο το ποσό τους. Γίνονται δεκτές μόνο οι εξαιρέσεις που εγκρίνονται από τον δημοσιονομικό κανονισμό ή από τους κανόνες εφαρμογής του.

Αρχή της ειδικότητας

Για να αποφεύγεται κάθε σύγχυση μεταξύ των διαφόρων πιστώσεων, κάθε πίστωση πρέπει να έχει καθορισμένο προορισμό και να διατίθεται για ειδική δαπάνη. Ο προϋπολογισμός υποδιαιρείται σε τμήματα, τίτλους, κεφάλαια, άρθρα και θέσεις. Ωστόσο, επειδή μια ορισμένη ευελιξία διαχείρισης είναι απαραίτητη για τα κοινοτικά όργανα, ο δημοσιονομικός κανονισμός προβλέπει κανόνες για τη μεταφορά των πιστώσεων. Οι μεταφορές μπορεί να προκύπτουν από αυτόνομο δικαίωμα του κοινοτικού οργάνου ή να διέπονται από την προηγούμενη ενημέρωση της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής ή από την απόφασή της (το Συμβούλιο ή το Κοινοβούλιο).

Αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης

Η αρχή αυτή ορίζεται σε σχέση με τις αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας. Η εφαρμογή της αρχής αυτής εξαρτάται από τον ορισμό επαληθεύσιμων στόχων οι οποίοι παρακολουθούνται μέσω μετρήσιμων δεικτών απόδοσης, ώστε η διαχείριση με βάση τα μέσα να αντικατασταθεί από τη διαχείριση με βάση τα αποτελέσματα. Τα όργανα πρέπει να προβαίνουν σε εκ των προτέρων και εκ των υστέρων αξιολογήσεις, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής.

Αρχή της διαφάνειας

Πρόκειται για την εξασφάλιση της διαφάνειας κατά την κατάρτιση και την εκτέλεση του προϋπολογισμού καθώς και της απόδοσης των λογαριασμών. Η διαφάνεια αυτή εκφράζεται, μεταξύ άλλων, με τη δημοσίευση του προϋπολογισμού και των διορθωτικών προϋπολογισμών στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Η δημοσίευση αυτή πραγματοποιείται εντός δύο μηνών από την ημερομηνία της οριστικής έγκρισης του προϋπολογισμού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Κατάρτιση του προϋπολογισμού

Τα κοινοτικά όργανα πρέπει να καταρτίζουν τις προβλέψεις των εσόδων και των δαπανών τους και να τις διαβιβάζουν στην Επιτροπή μέχρι την 1η Ιουλίου του εκάστοτε έτους. Οι προβλέψεις αυτές διαβιβάζονται επίσης στην αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή προς ενημέρωση.

Στη συνέχεια, η Επιτροπή καταθέτει στο Συμβούλιο προσχέδιο προϋπολογισμού το αργότερο μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου κάθε έτους. Το προσχέδιο αυτό συγκεντρώνει τις προβλέψεις όλων των κοινοτικών οργάνων και συνοψίζει γενικά τις δαπάνες και τα έσοδα της ΕΕ. Στο Συμβούλιο μπορεί να υποβληθεί διορθωτική επιστολή για την τροποποίηση του προσχεδίου προϋπολογισμού.

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εγκρίνουν στη συνέχεια τον προϋπολογισμό της ΕΕ βάσει της διαδικασίας του άρθρου 314 της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ. Μετά το πέρας της εν λόγω διαδικασίας, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διαπιστώνει την οριστική έγκριση του προϋπολογισμού. Από την ημερομηνία της διαπίστωσης αυτής, τα κράτη μέλη γίνονται οφειλέτες των ποσών που πρέπει να καταβάλουν σύμφωνα με τους όρους που προβλέπονται στο πλαίσιο του συστήματος των ιδίων πόρων.

Σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις, ο δημοσιονομικός κανονισμός προβλέπει τη δυνατότητα κατάρτισης διορθωτικών σχεδίων. Η διάκριση μεταξύ συμπληρωματικών και διορθωτικών προϋπολογισμών καταργήθηκε.

Διάρθρωση και παρουσίαση του προϋπολογισμού

Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει:

  • γενική κατάσταση των εσόδων και των δαπανών·
  • τμήματα υποδιαιρούμενα σε καταστάσεις εσόδων και δαπανών κάθε οργάνου.

Τα έσοδα της Επιτροπής καθώς και τα έσοδα και οι δαπάνες των άλλων οργάνων ταξινομούνται σε τίτλους, κεφάλαια, άρθρα και θέσεις ανάλογα με τη φύση τους ή τον προορισμό τους. Η κατάσταση δαπανών του τμήματος της Επιτροπής παρουσιάζεται σύμφωνα με την ταξινόμηση των πιστώσεων ανά προορισμό. Οι τίτλοι ανταποκρίνονται σε τομείς πολιτικής και τα κεφάλαια σε δραστηριότητες. Επομένως, ο κανονισμός θεσπίζει τη μέθοδο κατάρτισης του προϋπολογισμού βάσει δραστηριοτήτων ή «activity-based budgeting». Ο προϋπολογισμός δεν μπορεί να περιλαμβάνει αρνητικά έσοδα. Το τμήμα του προϋπολογισμού της Επιτροπής μπορεί να εμπεριέχει «αρνητικό αποθεματικό» μέγιστου ποσού 200 εκατ. ευρώ, το οποίο μπορεί να αφορά πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πιστώσεις πληρωμών.

Το τμήμα της Επιτροπής περιέχει:

  • αποθεματικό επείγουσας βοήθειας υπέρ τρίτων χωρών·
  • πρόβλεψη για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση.

Στη γενική κατάσταση εσόδων και δαπανών ο προϋπολογισμός αφήνει να φανούν:

  • οι προβλέψεις εσόδων για το εν λόγω οικονομικό έτος·
  • τα προβλεφθέντα έσοδα του προηγούμενου οικονομικού έτους και τα έσοδα του οικονομικού έτους ν - 2·
  • οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πληρωμών για το εν λόγω οικονομικό έτος και για το προηγούμενο οικονομικό έτος·
  • οι αναληφθείσες δαπάνες και οι καταβληθείσες δαπάνες κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους ν - 2·
  • η ανακεφαλαιωτική κατάσταση των χρονοδιαγραμμάτων πληρωμών (οι οποίες θα πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια μεταγενέστερων οικονομικών ετών)·
  • οι ενδεδειγμένες παρατηρήσεις για κάθε υποδιαίρεση.

Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει επίσης:

  • έναν πίνακα προσωπικού για κάθε τμήμα του προϋπολογισμού·
  • τις δανειοδοτικές και δανειοληπτικές πράξεις·
  • τις γραμμές του προϋπολογισμού σε έσοδα και δαπάνες που είναι αναγκαίες για τη χρησιμοποίηση του Ταμείου Εγγυήσεων για τις εξωτερικές δράσεις.

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Η Επιτροπή εκτελεί τον προϋπολογισμό κατά τα έσοδα και τις δαπάνες, με δική της ευθύνη και εντός του ορίου των πιστώσεων που έχουν διατεθεί. Η εκτέλεση των πιστώσεων που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για κάθε ενέργεια της ΕΕ απαιτεί την εκ των προτέρων έκδοση βασικής πράξης (πράξης παράγωγου δικαίου). Ωστόσο, μπορούν να εκτελούνται χωρίς βασική πράξη:

  • οι πιστώσεις που αφορούν δοκιμαστικά σχέδια πειραματικού χαρακτήρα με σκοπό τη διερεύνηση της σκοπιμότητας και της χρησιμότητας μιας ενέργειας·
  • οι πιστώσεις που αφορούν προπαρασκευαστικές ενέργειες με σκοπό την προετοιμασία προτάσεων για την έγκριση μελλοντικών κοινοτικών ενεργειών·
  • οι πιστώσεις που αφορούν ενέργειες με συγκεκριμένα, ακόμη και διαρκή, χαρακτηριστικά τις οποίες αναλαμβάνει η Επιτροπή στο πλαίσιο καθηκόντων που απορρέουν από τα προνόμιά της σε θεσμικό επίπεδο βάσει της συνθήκης για την ΕΕ και της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, πέραν του δικαιώματος νομοθετικής πρωτοβουλίας, καθώς και στο πλαίσιο των συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων που της παρέχονται από τις ενλόγω συνθήκες·
  • οι πιστώσεις που προορίζονται για τη λειτουργία κάθε οργάνου, στο πλαίσιο της διοικητικής του αυτονομίας.

Τρόποι εκτέλεσης

Η Επιτροπή εκτελεί τον προϋπολογισμό:

  • με κεντρική διαχείριση·
  • Τα εκτελεστικά καθήκοντα πραγματοποιούνται είτε άμεσα από τις υπηρεσίες της είτε έμμεσα από τους εκτελεστικούς οργανισμούς που δημιούργησε η Επιτροπή, από οργανισμούς που έχουν δημιουργηθεί από την ΕΕ υπό την προϋπόθεση ότι η αποστολή τους είναι συμβατή με αυτή που ορίζεται στη βασική πράξη, ή υπό ορισμένους όρους από δημόσιους εθνικούς οργανισμούς ή οντότητες ιδιωτικού δικαίου με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας·
  • με επιμερισμένη ή αποκεντρωμένη διαχείριση. Εκτελεστικά καθήκοντα ανατίθενται σε κράτη μέλη (επιμερισμένη διαχείριση) ή σε τρίτες χώρες (αποκεντρωμένη διαχείριση). Η Επιτροπή εφαρμόζει διαδικασίες εκκαθάρισης των λογαριασμών ή μηχανισμούς δημοσιονομικών διορθώσεων που της δίνουν τη δυνατότητα να αναλαμβάνει την τελική ευθύνη για την εκτέλεση του προϋπολογισμού·
  • ή με από κοινού διαχείριση με διεθνείς οργανισμούς. Ορισμένα εκτελεστικά καθήκοντα ανατίθενται σε διεθνείς οργανισμούς.

Εξάλλου, η ευθύνη της Επιτροπής για την εκτέλεση του προϋπολογισμού της απαγορεύει την περαιτέρω ανάθεση καθηκόντων δημόσιας εξουσίας που συνεπάγονται διακριτική ευχέρεια εκτίμησης και που μπορούν να εκφράσουν πολιτικές επιλογές. Έτσι, οι οργανισμοί ιδιωτικού δικαίου, με εξαίρεση αυτούς που είναι επιφορτισμένοι με δημόσια υπηρεσία, μπορούν να παρέχουν μόνο υπηρεσίες τεχνικής πραγματογνωμοσύνης και να ασκούν προπαρασκευαστικά ή δευτερεύοντα καθήκοντα.

Δημοσιονομικοί παράγοντες

Υπάρχει η αρχή του διαχωρισμού των λειτουργιών. Έτσι, τα καθήκοντα διατάκτη και υπόλογου διαχωρίζονται και δεν συμβιβάζονται μεταξύ τους.

Ο διατάκτης αναλαμβάνει την εκτέλεση των εσόδων και των δαπανών σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και τη διασφάλιση της νομιμότητας και της κανονικότητάς τους. Η λειτουργία αυτή ασκείται από το ίδιο το κοινοτικό όργανο. Στο πλαίσιο των εσωτερικών διοικητικών της κανόνων καθορίζει τους υπαλλήλους κατάλληλου επιπέδου στους οποίους αναθέτει αυτό το καθήκον (κύριοι διατάκτες). Ο διατάκτης θεσπίζει την οργανωτική δομή καθώς και τα συστήματα και τις διαδικασίες διαχείρισης και ελέγχου που είναι κατάλληλα προσαρμοσμένες για την εκτέλεση των καθηκόντων του.

Κάθε κοινοτικό όργανο διορίζει έναν υπόλογο ο οποίος είναι επιφορτισμένος με:

  • την ορθή εκτέλεση των πληρωμών, την είσπραξη των εσόδων και των βεβαιωμένων απαιτήσεων·
  • την προετοιμασία και την παρουσίαση των λογαριασμών·
  • την τήρηση της λογιστικής·
  • τον καθορισμό των λογιστικών κανόνων και μεθόδων καθώς και του λογιστικού σχεδίου·
  • τον καθορισμό και την επικύρωση των λογιστικών συστημάτων καθώς και, εφόσον συντρέχει λόγος, την επικύρωση των συστημάτων που καθορίζονται από το διατάκτη και προορίζονται για την παροχή ή την αιτιολόγηση των λογιστικών πληροφοριών·
  • τη διαχείριση του ταμείου.

Εξάλλου, για την είσπραξη ορισμένων εσόδων και για την πληρωμή δαπανών χαμηλού ύψους είναι δυνατόν να συσταθούν πάγιες προκαταβολές. Σε αυτήν την περίπτωση, οι υπόλογοι πάγιων προκαταβολών ορίζονται από τον υπόλογο του οικείου οργάνου.

Ευθύνη των δημοσιονομικών παραγόντων

Με την επιφύλαξη ενδεχόμενων πειθαρχικών μέτρων, κάθε διατάκτης, υπόλογος ή υπόλογος πάγιων προκαταβολών μπορεί ανά πάσα στιγμή, προσωρινά ή οριστικά, να ανακληθεί από τα καθήκοντά του. Ο διατάκτης, ο υπόλογος ή ο υπόλογος πάγιων προκαταβολών υπέχει, κατά την άσκηση των καθηκόντων του, πειθαρχική και χρηματική ευθύνη, υπό τους όρους που προβλέπονται από τον Κανονισμό Υπηρεσιακής Κατάστασης. Για τον προσδιορισμό της ύπαρξης δημοσιονομικής παρατυπίας και των ενδεχόμενων συνεπειών της, κάθε κοινοτικό όργανο δημιουργεί μια εξειδικευμένη υπηρεσία.

Πράξεις εσόδων

Τα έσοδα που δημιουργούνται από τους ίδιους πόρους αποτελούν αντικείμενο πρόβλεψης η οποία εγγράφεται στον προϋπολογισμό και εκφράζεται σε ευρώ. Η απόδοσή τους πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διατάξεις ειδικού κανονισμού.

Κάθε μέτρο ή κατάσταση που μπορεί να δημιουργήσει ή να μεταβάλει απαίτηση της ΕΕ αποτελεί εκ των προτέρων αντικείμενο πρόβλεψης απαίτησης από τον αρμόδιο διατάκτη. Κατά παρέκκλιση, οι ίδιοι πόροι που καταβάλλονται σε τακτά χρονικά διαστήματα από τα κράτη μέλη δεν αποτελούν αντικείμενο προηγούμενης πρόβλεψης απαίτησης. Αποτελούν το αντικείμενο εντάλματος είσπραξης εκδιδόμενου από τον αρμόδιο διατάκτη.

Στη συνέχεια, ο διατάκτης προβαίνει σε βεβαίωση των απαιτήσεων:

  • επαληθεύοντας την ύπαρξη των οφειλών του οφειλέτη·
  • προσδιορίζοντας και βεβαιώνοντας την υπόσταση και το ποσό της απαίτησης·
  • επαληθεύοντας τους όρους υπό τους οποίους η οφειλή καθίσταται απαιτητή.

Η εντολή είσπραξης είναι η πράξη με την οποία ο αρμόδιος διατάκτης παραγγέλλει στον υπόλογο, με την έκδοση εντάλματος είσπραξης, να εισπράξει απαίτηση την οποία έχει βεβαιώσει.

Ο υπόλογος αναλαμβάνει την εκτέλεση των ενταλμάτων είσπραξης των απαιτήσεων που έχουν εκδοθεί κατά τα δέοντα από τον αρμόδιο διατάκτη. Ο υπόλογος προβαίνει σε είσπραξη κατά συμψηφισμό και κατά το οφειλόμενο ποσό των απαιτήσεων της ΕΕ έναντι κάθε οφειλέτη ο οποίος είναι ο ίδιος κάτοχος απαίτησης βεβαίας, εκκαθαρισμένης και απαιτητής έναντι της ΕΕ. Όταν ο αρμόδιος κύριος διατάκτης προτίθεται να παραιτηθεί από την είσπραξη βεβαιωθείσας απαίτησης, βεβαιώνεται ότι η παραίτηση είναι κανονική και σύμφωνη με την αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της αναλογικότητας.

Πράξεις δαπανών

Κάθε δαπάνη αποτελεί το αντικείμενο ανάληψης, εκκαθάρισης, εντολής πληρωμής και πληρωμής. Εάν δεν πρόκειται για πιστώσεις οι οποίες μπορούν να εκτελεσθούν χωρίς βασική πράξη, προηγείται της ανάληψης της δαπάνης απόφαση χρηματοδότησης που εκδίδεται από το όργανο ή από τις αρχές που είναι εξουσιοδοτημένες από το όργανο αυτό.

Η δημοσιονομική δέσμευση έγκειται στην πράξη κράτησης των πιστώσεων που είναι αναγκαίες για την εκτέλεση μεταγενέστερων πληρωμών προς εκπλήρωση νομικής δέσμευσης.
Νομική δέσμευση είναι η πράξη με την οποία ο διατάκτης δημιουργεί ή διαπιστώνει υποχρέωση από την οποία προκύπτει επιβάρυνση.
Η δημοσιονομική δέσμευση και η νομική δέσμευση εγκρίνονται από τον ίδιο διατάκτη, εκτός από δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις που προβλέπονται στους κανόνες εφαρμογής.

Εκκαθάριση μιας δαπάνης είναι η πράξη με την οποία ο αρμόδιος διατάκτης:

  • επαληθεύει την ύπαρξη των δικαιωμάτων είσπραξης του πιστωτή·
  • προσδιορίζει ή επαληθεύει την ύπαρξη και το ποσό της απαίτησης·
  • επαληθεύει τους όρους υπό τους οποίους η απαίτηση καθίσταται απαιτητή.

Εντολή πληρωμής των δαπανών είναι η πράξη με την οποία ο αρμόδιος διατάκτης, αφού βεβαιωθεί για τη διαθεσιμότητα των πιστώσεων, παραγγέλλει στον υπόλογο, μέσω της έκδοσης εντάλματος πληρωμής, να πληρώσει το ποσό της δαπάνης την οποία έχει εκκαθαρίσει.

Η πληρωμή των δαπανών πρέπει να στηρίζεται στην απόδειξη ότι η αντίστοιχη ενέργεια είναι σύμφωνη προς τις διατάξεις της βασικής πράξης ή της σύμβασης και καλύπτει μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες πράξεις:

  • πληρωμή του συνόλου των οφειλόμενων ποσών·
  • πληρωμή των οφειλόμενων ποσών κατά τους εξής τρόπους: προχρηματοδότηση, ενδεχομένως υποδιαιρούμενη σε πλείονες καταβολές, μία ή περισσότερες ενδιάμεσες πληρωμές, πληρωμή του υπολοίπου των οφειλόμενων ποσών.

Ο προθεσμίες των πράξεων δαπανών καθορίζονται από τους κανόνες εφαρμογής οι οποίοι διευκρινίζουν επίσης τους όρους υπό τους οποίους οι πιστωτές που πληρώθηκαν με καθυστέρηση δικαιούνται τόκους υπερημερίας εις βάρος του κονδυλίου στο οποίο είχε εγγραφεί η δαπάνη ως προς το κεφάλαιο.

Εσωτερικός ελεγκτής

Κάθε όργανο ορίζει καθήκοντα εσωτερικού ελέγχου που πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τα σχετικά διεθνή πρότυπα. Ο εσωτερικός ελεγκτής δεν μπορεί να είναι ούτε διατάκτης ούτε υπόλογος. Ο εσωτερικός ελεγκτής, που διορίζεται από το όργανο, υπέχει ευθύνη έναντι αυτού όσον αφορά την επαλήθευση της εύρυθμης λειτουργίας των συστημάτων και των διαδικασιών εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Δεν έχει καθήκον άσκησης εκ των προτέρων ελέγχου επί των πράξεων αυτών, καθήκον το οποίο εναπόκειται στο εξής αποκλειστικά στον διατάκτη.

Ο εσωτερικός ελεγκτής συμβουλεύει το οικείο όργανο ως προς την αντιμετώπιση των κινδύνων, διατυπώνοντας ανεξάρτητα τη γνώμη του σχετικά με την ποιότητα των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου. Επίσης δύναται να εκδίδει συστάσεις για τη βελτίωση των όρων εκτέλεσης των πράξεων και για την προώθηση της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.

ΣΥΝΑΨΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

Οι δημόσιες συμβάσεις είναι συμβάσεις εξ επαχθούς αιτίας που συνάπτονται ανάμεσα σε ένα ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο και έναν οικονομικό φορέα. Σε αυτήν την περίπτωση, το ευρωπαϊκό θεσμικό όργανο ορίζεται ως αναθέτουσα αρχή. Στον τομέα των εξωτερικών δράσεων και υπό ορισμένες συνθήκες, η αναθέτουσα αρχή μπορεί επίσης να επεκταθεί σε οργανισμούς εθνικού ή διεθνούς δημοσίου δικαίου.

Έτσι, ο κανονισμός καθορίζει το πεδίο εφαρμογής και τις ουσιαστικές αρχές που διέπουν την ανάθεση των δημόσιων συμβάσεων. Καθορίζει τις υποχρεώσεις δημοσιότητας καθώς και τις διαδικασίες κατακύρωσης των συμβάσεων. Όλες οι συμβάσεις πρέπει να αποτελούν αντικείμενο γραπτής σύμβασης και συνάπτονται από αναθέτουσα αρχή για λογαριασμό της ή για λογαριασμό ενός τρίτου δικαιούχου είτε από τον δικαιούχο αυτόν ή από τρίτον που έλαβε εντολή από αυτόν, στον τομέα των εξωτερικών ενεργειών.

Για λόγους διαφάνειας, η Επιτροπή υποχρεούται να γνωστοποιεί την επιλογή της σε όλους τους υποψήφιους και προσφέροντες. Όσοι παρέχουν παραπλανητικές ή ψευδείς πληροφορίες ή βρίσκονται σε κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων θα μπορούν στο εξής να αποκλείονται από τους διαγωνισμούς. Οι πληροφορίες που τους αφορούν θα καταχωρούνται σε βάση δεδομένων στην οποία θα έχουν επίσης πρόσβαση και τα άλλα κοινοτικά όργανα.

ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ

Ο κανονισμός καθορίζει το πεδίο εφαρμογής των επιχορηγήσεων, τη διαδικασία χορήγησής τους, την πληρωμή και τον έλεγχό τους. Οι επιχορηγήσεις είναι άμεσες χρηματοδοτικές συνεισφορές που βαρύνουν τον προϋπολογισμό, οι οποίες χορηγούνται, ως ελευθεριότητα, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί:

  • είτε ενέργεια προοριζόμενη να προωθήσει την υλοποίηση στόχου εντεταγμένου στο πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ·
  • είτε τη λειτουργία οργανισμού ο οποίος επιδιώκει στόχο γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή στόχο εντασσόμενο στο πλαίσιο πολιτικής της ΕΕ.

Η χορήγηση επιχορηγήσεων υπόκειται στις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης, της μη σώρευσης, της μη αναδρομικότητας και της συγχρηματοδότησης. Επίσης, η επιχορήγηση δεν μπορεί να αποφέρει κέρδος για τον δικαιούχο της. Όλες οι επιχορηγήσεις αποτελούν το αντικείμενο ετήσιας δημοσίευσης, τηρουμένων των απαιτήσεων εμπιστευτικότητας και ασφάλειας.

ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ

Οι λογαριασμοί της ΕΕ περιλαμβάνουν:

  • τις δημοσιονομικές καταστάσεις των θεσμικών οργάνων·
  • τις ενοποιημένες δημοσιονομικές καταστάσεις οι οποίες παρουσιάζουν συγκεντρωτικά τις δημοσιονομικές πληροφορίες των δημοσιονομικών καταστάσεων των κοινοτικών οργάνων·
  • τις καταστάσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού των οργάνων και των προϋπολογισμών των οργανισμών δημιουργήθηκαν από την ΕΕ·
  • τις ενοποιημένες καταστάσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο διατυπώνει, το αργότερο στις 15 Ιουνίου, τις παρατηρήσεις του σε σχέση με τους προσωρινούς λογαριασμούς κάθε οργάνου και οργανισμού. Κάθε όργανο και κάθε οργανισμός καταρτίζει τους οριστικούς λογαριασμούς του με δική του ευθύνη και τους διαβιβάζει στον υπόλογο της Επιτροπής και στο Ελεγκτικό Συνέδριο, το αργότερο μέχρι την 1η Ιουλίου του επόμενου οικονομικού έτους, με σκοπό την κατάρτιση των ενοποιημένων οριστικών λογαριασμών.

Η Επιτροπή εγκρίνει τους ενοποιημένους οριστικούς λογαριασμούς και τους διαβιβάζει μέχρι τις 31 Ιουλίου του επόμενου οικονομικού έτους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και το Ελεγκτικό Συνέδριο. Οι ενοποιημένοι οριστικοί λογαριασμοί δημοσιεύονται, έως τις 15 Νοεμβρίου του επόμενου οικονομικού έτους, στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ συνοδευόμενοι από τη δήλωση αξιοπιστίας την οποία παρέχει το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η Επιτροπή επικοινωνεί τακτικά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τις δημοσιονομικές πληροφορίες που αφορούν την εκτέλεση του τρέχοντος προϋπολογισμού.

Η λογιστική των οργάνων είναι το σύστημα οργάνωσης των δημοσιονομικών και χρηματοοικονομικών πληροφοριών που επιτρέπει τη συγκέντρωση, ταξινόμηση και καταχώριση αριθμητικών δεδομένων. Η λογιστική αποτελείται από τη γενική λογιστική και την λογιστική του προϋπολογισμού. Αυτές οι δύο μορφές λογιστικής τηρούνται ανά ημερολογιακό έτος σε ευρώ.

Ο υπόλογος της Επιτροπής, ύστερα από διαβούλευση με τους υπόλογους των άλλων κοινοτικών οργάνων και των οργανισμών που δημιουργήθηκαν από την ΕΕ, αποφασίζει τους λογιστικούς κανόνες και μεθόδους καθώς και το εναρμονισμένο σχέδιο που πρέπει να εφαρμόζεται από όλα τα όργανα, τις υπηρεσίες και τους οργανισμούς της ΕΕ. Ο υπόλογος εγκρίνει τους κανόνες και τις μεθόδους με βάση τα διεθνώς παραδεκτά λογιστικά πρότυπα για το δημόσιο τομέα, από τα οποία μπορεί να αποκλίνει όταν αυτό δικαιολογείται από την ιδιαίτερη φύση των δραστηριοτήτων της ΕΕ.

ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΑΠΑΛΛΑΓΗ

Δεδομένου ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι υπεύθυνο για τον εξωτερικό έλεγχο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή το ενημερώνουν, το γρηγορότερο δυνατό, για τις αποφάσεις που έλαβαν και τις πράξεις στις οποίες προέβησαν στον δημοσιονομικό τομέα. Το Ελεγκτικό Συνέδριο εξετάζει τη νομιμότητα και την κανονικότητα των εσόδων και των δαπανών σε σχέση με τις διατάξεις των συνθηκών, του προϋπολογισμού, του δημοσιονομικού κανονισμού, των κανόνων εφαρμογής του καθώς και κάθε πράξης που εκδίδεται κατ' εφαρμογή των συνθηκών.

Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, οι οργανισμοί που διαχειρίζονται έσοδα ή δαπάνες εξ ονόματος της ΕΕ καθώς και οι τελικοί δικαιούχοι των πληρωμών που βαρύνουν τον προϋπολογισμό θέτουν στη διάθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου:

  • όλα τα δικαιολογητικά που αφορούν τη σύναψη και την εκτέλεση συμβάσεων χρηματοδοτούμενων από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και όλους τους λογαριασμούς μετρητών και υλικών·
  • όλα τα λογιστικά ή δικαιολογητικά έγγραφα καθώς και τα συναφή διοικητικά έγγραφα·
  • όλα τα έγγραφα σχετικά με τα έσοδα και τις δαπάνες της ΕΕ·
  • όλα τα βιβλία απογραφών και τα οργανογράμματα των υπηρεσιών τα οποία το Ελεγκτικό Συνέδριο θεωρεί αναγκαία για την επαλήθευση της έκθεσης σχετικά με το αποτέλεσμα της δημοσιονομικής και χρηματοοικονομικής εκτέλεσης·
  • όλα τα έγγραφα και δεδομένα τα οποία καταρτίζονται ή φυλάσσονται σε μαγνητικό μέσο.

Έπειτα από διάλογο με τα άλλα κοινοτικά όργανα, το Ελεγκτικό Συνέδριο καταρτίζει ετήσια έκθεση και στην συνέχεια ειδική έκθεση στην οποία περιέχεται εκτίμηση της δημοσιονομικής διαχείρισης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου το οποίο αποφαίνεται με ειδική πλειοψηφία, μέχρι τις 15 Μαΐου του έτους ν+2 απαλλάσσει την Επιτροπή για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του έτους ν. Η απόφαση απαλλαγής αφορά τους λογαριασμούς για όλα τα έσοδα και δαπάνες της ΕΕ καθώς και το υπόλοιπο που προκύπτει από αυτούς, όπως και το ενεργητικό και παθητικό της ΕΕ που εμφανίζονται στον δημοσιονομικό ισολογισμό.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Ο κανονισμός ορίζει ορισμένες διατάξεις περί παρεκκλίσεων οι οποίες εφαρμόζονται στη δημοσιονομική διαχείριση:

  • του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ)·
  • του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ), του Ευρωπαϊκού Ταµείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), του Ταμείου Συνοχής, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Αλιείας και του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ)·
  • των πιστώσεων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης·
  • των εξωτερικών ενεργειών που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό·
  • των ευρωπαϊκών οργανισμών (διοικητικών δομών που έχουν δημιουργηθεί από ένα ή περισσότερα κοινοτικά όργανα με σκοπό την εκτέλεση ειδικών οριζόντιων καθηκόντων)·
  • των διοικητικών δαπανών.

ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Οι τελικές διατάξεις προβλέπουν κυρίως ότι:

  • η Επιτροπή θεσπίζει τους κανόνες εφαρμογής του παρόντος κανονισμού·
  • κάθε τρία έτη και όποτε καθίσταται αναγκαίο, ο δημοσιονομικός κανονισμός επανεξετάζεται·
  • η Επιτροπή θεσπίζει δημοσιονομικό κανονισμό-πλαίσιο των οργανισμών οι οποίοι δημιουργούνται από την ΕΕ, διαθέτουν νομική προσωπικότητα και λαμβάνουν πράγματι επιχορηγήσεις που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Πράξη Θέση σε ισχύ Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών Επίσημη Εφημερίδα

Κανονισμός (ΕΚ, ΕΥΡΑΤΟΜ) αριθ. 1605/2002

1.1.2003

-

ΕΕ L 248 της 16.9.2002

Πράξη (εις) τροποποίησης Έναρξη ισχύος Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών Επίσημη Εφημερίδα

Κανονισμός (ΕΚ, ΕΥΡΑΤΟΜ) αριθ. 1995/2006

19.1.2007

-

ΕΕ L 390 της 30.12.2006

Κανονισμός (EK) αριθ. 1525/2007

27.12.2007

-

ΕΕ L 343 της 27.12.2007

Κανονισμός (ΕΕ, ΕΥΡΑΤΟΜ) αριθ. 1081/2010

29.11.2010

-

ΕΕ L 311 της 26.11.2010

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002 της Επιτροπής της 23ης Δεκεμβρίου 2002 για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (EK, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, για τη θέσπιση του Δημοσιονομικού Κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [Επίσημη Εφημερίδα L 357 της 31.12.2002].
Στόχος του κανονισμού αυτού είναι να συμπληρώσει τον νέο Δημοσιονομικό Κανονισμό και να μετατρέψει τις αρχές και τους ορισμούς σε συγκεκριμένους κανόνες. Έτσι, ορίζει τους πραγματικούς κανόνες δημοσιονομικής διαχείρισης δεδομένου ότι ο νέος δημοσιονομικός κανονισμός απλοποιήθηκε σε σχέση με τον δημοσιονομικό κανονισμό του 1977, έτσι ώστε να παραπέμπει στο επίπεδο των κανόνων εφαρμογής όλες τις λεπτομερείς διατάξεις.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 08.04.2011

βλέπε και

  • Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επισκεφθείτε τον δικτυακό τόπο της Γενικής Διεύθυνσης Προϋπολογισμού (DE) (EN) (FR)
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας