RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Dyrektywa

Dyrektywa jest jednym z instrumentów prawnych, którymi dysponują instytucje unijne w celu realizacji polityki UE. Jest to narządzie stosowane przede wszystkim w ramach ujednolicania ustawodawstwa narodowego. Dyrektywa charakteryzuje się elastycznością stosowania: nakłada obowiązek osiągnięcia celu, ale zostawia państwom swobodę w jego realizacji.

Dyrektywa tworzy prawo wtórne Unii Europejskiej (UE). Jest przyjmowana przez instytucje europejskie na podstawie traktatów założycielskich. Po jej uchwaleniu na poziomie europejskim musi zostać transponowana przez państwa członkowskie do prawa krajowego.

Akt wiążący o zasięgu ogólnym

Artykuł 288 Traktatu o funkcjonowaniu UE stwierdza, że dyrektywa jest wiążąca. Podobnie jak rozporządzenie europejskie oraz decyzja, jest wiążąca dla państw członkowskich, do których jest skierowana. Jest wiążąca w całości, więc nie może być stosowana w sposób niepełny, wybiórczy lub częściowy.

Niemniej jednak dyrektywa różni się od decyzji i rozporządzenia. O ile rozporządzenie obowiązuje natychmiast po wejściu w życie w prawie wewnętrznym państw członkowskich, o tyle dyrektywa musi przejść transpozycję do prawa krajowego. Ponadto dyrektywa nie zawiera sposobów stosowania: nakłada na państwa członkowskie jedynie obowiązek osiągnięcia celu. Każde państwo dowolnie wybiera formę i sposób stosowania dyrektywy.

Dyrektywa różni się także od decyzji, ponieważ jest tekstem o zasięgu ogólnym przeznaczonym dla wszystkich państw członkowskich.

Ponadto artykuł 289 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dodaje, że dyrektywa jest aktem prawnym, jeśli przyjęta jest w drodze procedury ustawodawczej. Z zasady dyrektywa proponowana jest przez Komisję. Następnie przyjęta zostaje przez Radę i Parlament Europejski zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą lub specjalną procedurą ustawodawczą.

Dyrektywa wchodzi w życie po zawiadomieniu państw członkowskich lub po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym.

Akt prawny, który podlega transpozycji

Jest to dwustopniowy akt prawny, który składa się z:

  • samej dyrektywy wydanej przez instytucje europejskie,
  • krajowych środków wykonawczych wydanych przez państwa członkowskie.

Wejście w życie nie powoduje w zasadzie bezpośrednich efektów w prawie krajowym. Aby to osiągnąć, należy podjąć następny krok jakim jest transpozycja. Transpozycja jest aktem dokonywanym przez państwa członkowskie, polegającym na przyjęciu środków krajowych, umożliwiających osiągnięcie celów wyznaczonych przez dyrektywę. Władze krajowe przedstawiają te środki Komisji.

Rozwiązania zapobiegające niewłaściwej transpozycji dyrektyw

Z zasady dyrektywa musi zostać podana transpozycji w terminie ustalonym przez instytucje (od 6 do 24 miesięcy). Po upływie tego terminu:

  • Komisja może wnioskować do Trybunału Sprawiedliwości o nałożenie kary na państwa (nieprzestrzeganie tej decyzji może spowodować ponowne skazanie na zapłatę kar pieniężnych),
  • Trybunał Sprawiedliwości dopuścił także pod pewnymi warunkami możliwość uzyskania odszkodowań przez osoby prywatne za złą lub spóźnioną transpozycję dyrektyw (orzeczenie Francovitch i Bonifaci z 19 listopada 1991 r.),
  • Trybunał Sprawiedliwości stwierdza, że dyrektywa jest bezpośrednio skuteczna (tzn. osoby indywidualne mogą się powoływać przed sądem na jej postanowienia).

Dyrektywa ma bezpośrednią wertykalną skuteczność w momencie upłynięcia terminu transpozycji. Oznacza to, że osoby prywatne mogą powoływać się na nią w sądach w sporach przeciwko państwu. Natomiast dyrektywa nie ma bezpośredniego oddziaływania horyzontalnego (osoba indywidualna nie może powoływać się na jej treść w sporze z inną osobą).

Trybunał Sprawiedliwości określił szereg warunków, aby osoba prywatna mogła przywoływać dyrektywę przed sądem:

  • przepisy dyrektywy muszą być bezwarunkowe i wystarczająco precyzyjne,
  • dyrektywa nie może być prawidłowo przetransponowana przez akt krajowy w przewidzianym terminie.
Ostatnia aktualizacja: 01.09.2010
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony