RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Procedury legislacyjne

WPROWADZENIE

Traktat lizboński ma na celu wzmocnienie zdolności Unii Europejskiej (UE) do decydowania, gwarantując jednocześnie prawowitość podejmowanych decyzji. Reformuje proces decyzyjny w UE, wprowadzając zmiany w obowiązujących procedurach ustawodawczych.

Artykuł 289 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wymienia już tylko dwa rodzaje procedur ustawodawczych:

  • zwykłą procedurę ustawodawczą,
  • specjalne procedury ustawodawcze.

Ponadto traktat lizboński wprowadza klauzule pomostowe. Umożliwiają one zastosowanie – pod pewnymi warunkami – zwykłej procedury ustawodawczej w dziedzinach, w których takiej procedury początkowo nie stosowano.

ZWYKŁA PROCEDURA USTAWODAWCZA

Zwykła procedura ustawodawcza zastępuje dawną procedurę współdecydowania. Procedura ta jest najbardziej prawowita z demokratycznego punktu widzenia. Zakłada uczestnictwo Parlamentu Europejskiego, działającego obok Rady jako współustawodawca. Z czasem stała się najczęściej stosowaną procedurą ustawodawczą. Traktat lizboński potwierdza tę tendencję, zmieniając jej nazwę i ustanawiając ją procedurą prawa powszechnego. Zgodnie z tendencją wcześniejszych traktatów traktat lizboński rozszerza także zwykłą procedurę ustawodawczą na nowe dziedziny polityczne (zob. „rozszerzenie stosowania większości kwalifikowanej i zwykłej procedury ustawodawczej”).

Przebieg i zasady zwykłej procedury ustawodawczej są takie same, jak w dawnej procedurze współdecydowania. Opisane są szczegółowo w art. 294 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Rada i Parlament zajmują równorzędne stanowisko. Obie instytucje przyjmują akty ustawodawcze po pierwszym lub drugim czytaniu. Jeśli po drugim czytaniu instytucje nie znalazły porozumienia, powołuje się komitet pojednawczy.

Ponadto zasadą głosowania w ramach zwykłej procedury ustawodawczej jest większość kwalifikowana. W celu ułatwienia podejmowania decyzji i wzmocnienia skuteczności procedury traktat lizboński wprowadził nową definicję większości kwalifikowanej (zob. „Rada Unii Europejskiej”).

SPECJALNE PROCEDURY USTAWODAWCZE

Specjalne procedury ustawodawcze zastępują dawne procedury konsultacji, współpracy i zgody. Ma to na celu uproszczenie procesu decyzyjnego w UE dzięki poprawie przejrzystości i skuteczności. Jak wskazuje sama nazwa, są to procedury inne od zwykłej procedury ustawodawczej i stanowią wyjątek.

W specjalnych procedurach ustawodawczych Rada UE jest w praktyce jedynym ustawodawcą. Parlament Europejski jest tylko włączony do procedury. Jego rola ogranicza się do konsultacji lub zatwierdzenia.

Inaczej niż w przypadku zwykłej procedury ustawodawczej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie daje dokładnego opisu specjalnych procedur ustawodawczych. Zasady ich stosowania są opisane w TUE oraz w TFUE, w odpowiednich artykułach zakładających ich stosowanie.

KLAUZULE POMOSTOWE

Traktat lizboński wprowadza klauzule pomostowe, aby umożliwić stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej w dziedzinach, w których traktaty przewidywały specjalną procedurę ustawodawczą. Ponadto klauzule te pozwalają na stosowanie głosowania większością kwalifikowaną w aktach, które miały być przyjmowane jednogłośnie.

Istnieją dwa rodzaje klauzul pomostowych:

  • ogólna klauzula pomostowa stosowana do wszystkich polityk europejskich: jej zastosowanie musi być zaakceptowane w drodze jednogłośnej decyzji Rady Europejskiej (zob. „zmiana traktatów”),
  • szczególne klauzule pomostowe dla niektórych polityk europejskich.

Klauzule pomostowe szczególne różnią się od ogólnej klauzuli pomostowej kilkoma cechami. Na przykład parlamenty narodowe zwykle nie mają prawa sprzeciwu, którym dysponują w ogólnej klauzuli. W innych przypadkach stosowanie pewnych szczególnych klauzul może być dopuszczone decyzją Rady, a nie Rady Europejskiej, jak w przypadku klauzuli ogólnej. Sposoby stosowania klauzul szczególnych różnią się w poszczególnych przypadkach i są opisane w artykułach traktatów, które przewidują ich stosowanie.

Wyróżniono sześć szczególnych klauzul pomostowych stosowanych do:

  • wieloletnich ram finansowych (art. 312 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej),
  • wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (art. 31 Traktatu o Unii Europejskiej),
  • współpracy sądowej w sprawach prawa rodzinnego (art. 81 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Ta specyficzna klauzula jest jedyną, w przypadku której parlamenty narodowe zachowują prawo sprzeciwu.
  • wzmocnionej współpracy w dziedzinach, w których stosowane jest głosowanie jednomyślne lub specjalna procedura ustawodawcza (art. 333 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej),
  • kwestii społecznych (art. 153 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej),
  • ochrony środowiska (art. 192 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej).

Niniejsze streszczenie jest rozpowszechniane wyłącznie w celach informacyjnych i nie służy interpretacji ani nie zastępuje dokumentu odniesienia, który pozostaje jedyną wiążącą podstawą prawną.

Ostatnia aktualizacja: 26.02.2010
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony