EUROPA

STRESZCZENIE

Obrońcy praw człowieka * odgrywają kluczową rolę w obronie praw podstawowych i ochronie ofiar naruszeń tych praw przez:

• dokumentowanie naruszeń,
• zapewnienie ofiarom tych naruszeń pomocy prawnej, psychologicznej, medycznej lub innego wsparcia,
• zwalczanie kultury bezkarności osób odpowiedzialnych za te naruszenia,
• propagowanie kultury praw człowieka i rozpowszechnianie informacji na temat obrońców tych praw na poziomie krajowym, regionalnym i międzynarodowym.

Jednakże często zdarza się, że obrońcy praw człowieka sami stają celem ataków i gróźb, a ich prawa są naruszane. Dlatego ważne jest zapewnienie im bezpieczeństwa i ochrony. Zawsze było to kluczowym składnikiem polityki zewnętrznej Unii Europejskiej (UE) w obszarze praw człowieka. Za pośrednictwem wytycznych UE ma na celu dalsze usprawnianie swoich działań na tym polu w kontekście wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB).

Grupa Robocza ds. Praw Człowieka w Radzie (COHOM) oraz inne właściwe grupy identyfikują sytuacje, w których UE wzywa się do interwencji w oparciu o specjalistyczne sprawozdania:

• okresowe sprawozdania szefów misji UE * na temat sytuacji praw człowieka w krajach, do których zostali delegowani, zawierające również informacje na temat sytuacji obrońców praw człowieka,
• zalecenia od szefów misji oparte na ich spotkaniach z lokalnymi grupami roboczymi ds. praw człowieka w sprawie ich pilnych działań na szczeblu lokalnym,
• sprawozdania i zalecenia od specjalnego sprawozdawcy ds. obrońców praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), innych sprawozdawców specjalnych ONZ i organów traktatowych, Komisarza ds. Praw Człowieka Rady Europy oraz organizacji pozarządowych.

W szczególności rolą misji UE jest:

• opracowywanie lokalnych strategii realizacji wytycznych UE w państwie przyjmującym,
• organizowanie, przynajmniej raz w roku, posiedzeń z udziałem obrońców praw człowieka i dyplomatów w celu omówienia sytuacji i polityki UE w tej dziedzinie,
• powołanie oficera łącznikowego UE ds. obrońców praw człowieka, aby zapewnić społeczności obrońców praw człowieka łatwego do zidentyfikowania rozmówcę w państwie przyjmującym,
• ścisła koordynacja i wymiana informacji na temat obrońców praw człowieka,
• utrzymywanie odpowiednich kontaktów z obrońcami praw człowieka,
• publiczne wyrażanie uznania dla obrońców praw człowieka i ich pracy poprzez media, nadanie odpowiedniego rozgłosu, wizyty lub zaproszenia,
• składanie wizyt obrońcom praw człowieka umieszczonym w areszcie i uczestniczenie w ich procesach.

Wytyczne przewidują również podejmowanie działań w kontekście stosunków z państwami trzecimi na forach wielostronnych:

• Wiceprzewodniczący Komisji/Wysoki Przedstawiciel ds. WPZiB oraz specjalni przedstawiciele i wysłannicy UE, przedstawiciele państw członkowskich lub Komisji uwzględnią spotkania z obrońcami praw człowieka w ramach swoich wizyt w krajach trzecich,
• sytuacja obrońców praw człowieka zostanie uwzględniona w politycznym dialogu UE z krajami trzecimi i organizacjami regionalnymi na podstawie ścisłej współpracy z obrońcami praw człowieka,
• szefowie misji przypomną władzom państw trzecich o ich obowiązku wdrożenia środków ochrony obrońców praw człowieka narażonych na niebezpieczeństwo,
• UE podejmie ścisłą współpracę z innymi krajami zaangażowanymi w ochronę obrońców praw człowieka, w szczególności w ramach Rady Praw Człowieka ONZ i Zgromadzenia Ogólnego ONZ,
• w ramach powszechnego okresowego przeglądu praw człowieka UE zaleci dokonującym go krajom dostosowanie prawodawstwa do deklaracji ONZ o obrońcach praw człowieka,
• UE będzie propagować ideę umocnienia istniejących mechanizmów regionalnych i tworzenia nowych służących ochronie obrońców praw człowieka.

Ponadto UE i państwa członkowskie będą wspierać specjalne procedury Rady Praw Człowieka ONZ, w szczególności poprzez:

• zachęcanie państw do przyjęcia zasady, według której należy zezwalać na składanie wizyt w ramach specjalnych procedur,
• promowanie stosowania mechanizmów tematycznych ONZ przez miejscowe społeczności zajmujące się prawami człowieka oraz przez obrońców praw człowieka,
• wspieranie przyznawania odpowiednich zasobów dla biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka.

Na koniec wytyczne przewidują konkretne środki wspierania obrońców praw człowieka poprzez politykę rozwoju, w tym europejski instrument na rzecz wspierania demokracji i praw człowieka, które obejmują:

• wspieranie obrońców praw człowieka i pokrewnych organizacji pozarządowych w państwach trzecich poprzez kampanie informacyjne oraz te na rzecz zwiększania możliwości,
• wspieranie krajowych instytucji na rzecz ochrony praw człowieka i utworzenie międzynarodowych sieci obrońców praw człowieka,
• dostęp obrońców praw człowieka w krajach trzecich do zasobów z zagranicy,
• zapewnienie, by programy edukacyjne poświęcone prawom człowieka propagowały deklarację ONZ o obrońcach praw człowieka,
• zaplanowanie środków, które pozwolą szybko pomóc i ochronić obrońców praw człowieka znajdujących się w niebezpieczeństwie w krajach trzecich.

Dokonania przeglądu realizacji wytycznych i dalszych działań z nimi związanych podejmuje się COHOM we współpracy z innymi odpowiednimi grupami roboczymi Rady, w szczególności poprzez:

• promowanie uwzględniania kwestii obrońców praw człowieka w ramach właściwych polityk i działań UE,
• prowadzenie regularnych przeglądów realizacji wytycznych, którym towarzyszyć będą sprawozdania z postępów prac dla Rady,
• dalsze badanie sposobów współpracy z ONZ oraz innymi międzynarodowymi i regionalnymi mechanizmami na rzecz obrońców praw człowieka.