EUROPA

STRESZCZENIE

Celem decyzji Rady jest umożliwienie poczynienia postępów w działaniach na rzecz uzyskania powszechnego poparcia dla statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) (EN) (FR), jak również zagwarantowanie integralności MTK, jego niezależności oraz skutecznego i wydajnego funkcjonowania. Unia Europejska (UE) pragnie zacieśnić współpracę z MTK oraz wspomóc wdrażanie zasady komplementarności. Zgodnie z tą zasadą MTK wszczyna postępowanie, tylko jeżeli państwa członkowskie nie wykazują takiej woli lub nie mają odpowiedniej zdolności.

MTK jest niezależną organizacją międzynarodową z siedzibą w Hadze (Holandia). Jej zadaniem jest sądzenie osób odpowiedzialnych za ludobójstwa, zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne. Funkcjonowanie MTK reguluje traktat „statut rzymski”, który wszedł w życie dnia 1 lipca 2002 r. i został ratyfikowany przez wszystkie państwa członkowskie UE.

Postępy w działaniach na rzecz uzyskania powszechnego poparcia

Unia Europejska i jej państwa członkowskie zobowiązują się do zwiększenia uczestnictwa w stosowaniu statutu rzymskiego. Mogą one przyspieszać ten proces w ramach negocjacji i dialogów politycznych z państwami trzecimi lub organizacjami regionalnymi. Mogą też podejmować inicjatywy wspierające upowszechnianie wartości, zasad i postanowień statutu. Aby zrealizować cele decyzji, UE i jej państwa członkowskie muszą współpracować z innymi państwami, instytucjami międzynarodowymi i niektórymi organizacjami pozarządowymi.

Państwa członkowskie dzielą się z państwami zainteresowanymi własnymi doświadczeniami w sprawach związanych z wprowadzaniem w życie statutu rzymskiego. Mogą one, podobnie jak UE, udzielać tym państwom pomocy technicznej lub finansowej, która ma ułatwić uczestnictwo w stosowaniu statutu rzymskiego i wprowadzaniu go w życie.

Gwarancja niezależności

W celu zapewnienia niezależności MTK Unia i jej państwa członkowskie:

• zachęcają państwa strony do przekazywania składek na budżet Trybunału,
• wspierają rozwój pomocy i szkoleń dla sędziów, prokuratorów, urzędników oraz prawników w pracach odnoszących się do MTK,
• zachęcają do przystąpienia do umowy w sprawie przywilejów i immunitetów MTK i jej ratyfikacji.

Zapewnienie skutecznego funkcjonowania

Unia i państwa członkowskie mogą zawierać doraźne układy i umowy mające umożliwić skuteczne funkcjonowanie MTK.

Kilka państw, które przystąpiły do statutu rzymskiego, zawarło umowę dwustronną ze Stanami Zjednoczonymi o niewydawaniu obywateli amerykańskich MTK. Rada zwraca uwagę na swoje konkluzje z 30 września 2002 r., w ramach których opracowała zasady przewodnie mające stanowić wytyczne dla państw członkowskich, które rozważają podpisanie takich umów:

• istniejące umowy międzynarodowe zawarte między państwami stronami i Stanami Zjednoczonymi muszą zostać uwzględnione,
• zawarcie takich umów w ich obecnej formie jest niezgodne ze zobowiązaniami państw członkowskich MTK,
• przyjęte uzgodnienia mają stanowić gwarancję poniesienia kary przez osoby odpowiedzialne za przestępstwo podlegające jurysdykcji MTK,
• uzgodnienia w sprawie narodowości osób, które nie mają być wydawane, dotyczą wyłącznie obywateli państw, które nie są członkami MTK,
• zasady immunitetów jurysdykcyjnych państwa czy immunitetów dyplomatycznych muszą być przestrzegane,
• umowy muszą odnosić się tylko do osób obecnych na terytorium państwa, do którego zostały wysłane przez państwo pochodzenia,
• umowy mogą mieć charakter terminowy,
• umowy należy ratyfikować zgodnie z procedurami konstytucyjnymi każdego państwa członkowskiego.

Rada proponuje również prowadzenie ze Stanami Zjednoczonymi szerszego dialogu politycznego, który obejmować będzie w szczególności:

• ewentualne, ponowne uczestnictwo Stanów Zjednoczonych w procesie MTK,
• rozpoczęcie, w konkretnych przypadkach, współpracy między Stanami Zjednoczonymi a MTK,
• stosowanie odstępstw od amerykańskiej ustawy o ochronie personelu Stanów Zjednoczonych służącego za granicą (ustawa ASPA).

Kontekst

W lutym 2004 r. Rada przyjęła plan, w którym określono ramy działań Unii, mające na celu wspieranie Międzynarodowego Trybunału Karnego. Plan, który poddawany jest obecnie analizie, obejmuje trzy obszary: koordynację działań Unii, powszechność i integralność statutu rzymskiego, niezależność i sprawne funkcjonowanie MTK.