RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Σεβασμός και προώθηση των αξιών της Ένωσης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται την οριοθέτηση ενός πλαισίου ανάλυσης των όρων εφαρμογής του άρθρου 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Στόχος της ανακοίνωσης, η οποία εκδίδεται προς αυτόν τον σκοπό, είναι να επεξηγηθούν οι περιπτώσεις της ενδεχόμενης εφαρμογής των μηχανισμών πρόληψης και κυρώσεων που μπορεί να τίθενται σε λειτουργία σε περιπτώσεις παραβίασης - ή κινδύνου παραβίασης - των κοινών αξιών της Ένωσης. Περιλαμβάνει επίσης κατάλογο των μέτρων τα οποία θα μπορούσαν να λαμβάνονται ως προληπτική δράση.

ΠΡΑΞΗ

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το άρθρο 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση - σεβασμός και προώθηση των αξιών στις οποίες βασίζεται η Ένωση [COM(2003) 606 τελικό - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].

ΣΥΝΟΨΗ

Ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα και το κράτος δικαίου αποτελούν κοινές αξίες που κατοχυρώνονται με το άρθρο 2 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και θεμελιώνουν την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ).

Ο σεβασμός των αρχών αυτών αποτελεί προϋπόθεση για την υπαγωγή στην Ένωση και το άρθρο 7 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) καθώς και το άρθρο 354 της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ) παρέχουν στα θεσμικά όργανα τα μέσα ώστε να διασφαλίζουν το σεβασμό των αξιών αυτών από όλα τα κράτη μέλη. Το άρθρο 7 της ΣΕΕ θεσπίζει στο πλαίσιο αυτό έναν μηχανισμό πρόληψης όταν υπάρχει κίνδυνος παραβίασης των κοινών αξιών από κάποιο κράτος μέλος, καθώς και έναν μηχανισμό επιβολής κυρώσεων για την περίπτωση που παραβιαστούν οι εν λόγω αξίες.

Προϋποθέσεις εφαρμογής

Η εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 7 της ΣΕΕ γίνεται με τις εξής προϋποθέσεις:

  • υφίσταται «σαφής κίνδυνος σοβαρής παραβίασης» των αξιών του άρθρου 2, οπότε κινείται ο μηχανισμός πρόληψης. Στο στάδιο αυτό πρόκειται για απλή πιθανότητα, από την οποία ωστόσο εξαιρούνται οι κίνδυνοι που αποτελούν μικρά ενδεχόμενα. Τα θεσμικά όργανα έχουν έτσι τα μέσα να προειδοποιήσουν το εκάστοτε κράτος μέλος προτού ο κίνδυνος υλοποιηθεί·
  • υφίσταται «σοβαρή και διαρκής παραβίαση» των αξιών του άρθρου 2, οπότε κινείται ο μηχανισμός επιβολής κυρώσεων. Στην περίπτωση αυτή πρόκειται για πραγματική υλοποίηση του κινδύνου και η εν λόγω παραβίαση πρέπει να έχει χρονική διάρκεια.

Και στις δύο περιπτώσεις πρέπει η παραβίαση να είναι σοβαρή. Το εν λόγω κριτήριο αποτιμάται σε συνάρτηση με το αντικείμενο της παραβίασης (πχ τον πληθυσμό-στόχο) και με το αποτέλεσμά του (η παραβίαση μίας μόνο κοινής αξίας αρκεί για την ενεργοποίηση του μηχανισμού, αλλά η παραβίαση περισσότερων αξιών ενδέχεται να σηματοδοτεί σοβαρή παραβίαση).

Το άρθρο 7 της ΣΕΕ δεν σχεδιάστηκε για να εφαρμόζεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις παραβίασης που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών δικαστηρίων, αλλά για να εφαρμόζεται σε παραβιάσεις που έχουν λάβει διάσταση συστηματικού προβλήματος.

Θέση σε ισχύ

Το άρθρο 7 της ΣΕΕ παρέχει στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ελευθερία εκτίμησης όσον αφορά τη διαπίστωση παραβίασης ή κινδύνου παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το Συμβούλιο έχει επιπλέον τη δυνατότητα, αλλά όχι την υποχρέωση, να επιβάλει κυρώσεις. Οι εξουσίες του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπάγονται στον δημοκρατικό έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο καλείται να εγκρίνει τις αποφάσεις τους. Ο έλεγχος του Δικαστηρίου, αντιθέτως, αφορά μόνο τη διαδικασία.

Πρόληψη

Η ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ΕΕ επιτρέπει ήδη τη διατύπωση επακριβούς διάγνωσης για τις χώρες της Ένωσης. Είναι διαθέσιμες και διάφορες άλλες πηγές (μη κυβερνητικοί οργανισμοί, περιφερειακές και διεθνείς νομολογίες, διεθνείς οργανισμοί, κλπ.). Οι μεμονωμένες καταγγελίες που απευθύνονται στην Επιτροπή και στο Κοινοβούλιο αποτελούν επίσης πηγές πληροφόρησης για τις ανησυχίες των πολιτών σε ζητήματα θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Η Επιτροπή προβάλλει επίσης το ρόλο του δικτύου ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων σε θέματα θεμελιωδών δικαιωμάτων και την ετήσια έκθεση που υποβάλλουν. Το δίκτυο έχει στο μεταξύ ενταχθεί στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων που συστάθηκε το 2007 και υποβάλλει κάθε χρόνο έκθεση σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ΕΕ.

Πέραν τούτων, η Επιτροπή εκπονεί πλέον κάθε χρόνο ετήσια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρώτη έκθεση εκπονήθηκε για το έτος 2010. Η παρακολούθηση αυτή αναμένεται να διευκολύνει τον εντοπισμό των καταστάσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν σε παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων βάσει του άρθρου 7 της ΣΕΕ.

Στην υποθετική περίπτωση που η Επιτροπή θα πρότεινε την εφαρμογή του άρθρου 7 της ΣΕΕ κατά ενός κράτους μέλους, η Επιτροπή θα όφειλε να εδραιώσει τη συνεννόηση με τα άλλα θεσμικά όργανα, ειδικότερα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και με το εκάστοτε κράτος μέλος, σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Αυτές οι ανεπίσημες επαφές θα επέτρεπαν την ανάλυση της κατάστασης και την αποθησαύριση της γνώμης του εκάστοτε κράτους μέλους.

Αποσκοπώντας σε συμπληρωματική ανταλλαγή πληροφοριών, η Επιτροπή προτείνει επίσης να πραγματοποιηθούν επαφές με το Συμβούλιο της Ευρώπης και, ιδίως, με τον Επίτροπο ο οποίος είναι επιφορτισμένος με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Προς την ίδια κατεύθυνση, είναι απαραίτητο να υπάρχει αδιάκοπος και τακτικός διάλογος με την κοινωνία των πολιτών, ειδικότερα με τις ΜΚΟ που έχουν αναλάβει να προστατεύουν και να προωθούν τα θεμελιώδη δικαιώματα. Συχνά, η προσοχή του κοινού επισύρεται σε ενδεχόμενες παραβιάσεις χάρη σε μη κοινοτικές δράσεις.

Τέλος, η Επιτροπή πιστεύει ότι θα ήταν αναγκαίο να διαμορφωθεί πολιτική ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης του κοινού στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Πλαίσιο

Η συνθήκη του Άμστερνταμ (1997) εισήγαγε τη δυνατότητα εκ των υστέρων παρέμβασης της Ένωσης όταν συντρέχει σοβαρή και διαρκής παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων από κάποιο κράτος μέλος. Με τη συνθήκη της Νίκαιας (2001) προστέθηκε ένας μηχανισμός πρόληψης για τις περιπτώσεις σαφούς κινδύνου σοβαρής παραβίασης. Αργότερα, η συνθήκη της Λισσαβόνας (2007) εισήγαγε ορισμένες τροποποιήσεις στη διαδικασία.

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, της 30ής Μαρτίου 2011 - Έκθεση 2010 για την εφαρμογή του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης [COM(2011) 160 τελικό – Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 25.10.2011
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας