RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο

Γλωσσάριο

Δικαίωμα πρωτοβουλίας

Απονέμεται δικαίωμα πρωτοβουλίας στην Επιτροπή, προκειμένου αυτή να διαδραματίσει το ρόλο της ως θεματοφύλακας των Συνθηκών και υπέρμαχος του κοινού συμφέροντος. Δυνάμει του δικαιώματος αυτού η Επιτροπή εξουσιοδοτείται και οφείλει να υποβάλλει προτάσεις για θέματα που περιέχονται στη Συνθήκη, είτε επειδή η Συνθήκη το προβλέπει ρητώς είτε επειδή η Επιτροπή το θεωρεί αναγκαίο.

Αυτή η αρμοδιότητα πρωτοβουλίας αφορά αποκλειστικά θέματα σε επίπεδο Ένωσης, ενώ ισχύει η αρχή συμφώνα με την οποία το Συμβούλιο λαμβάνει αποφάσεις μόνο «βάσει προτάσεως της Επιτροπής», ώστε να υπάρχει συνεπές πλαίσιο για όλες τις πρωτοβουλίες.

Εξάλλου, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο μπορούν, εφόσον το κρίνουν απαραίτητο, να ζητήσουν από την Επιτροπή να διατυπώσει προτάσεις πρωτοβουλιών.

Το δικαίωμα πρωτοβουλίας θεωρείται βασικό στοιχείο της θεσμικής ισορροπίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ικανότητα πρωτοβουλίας της Επιτροπής επεκτάθηκε με τη συνθήκη του Άμστερνταμ στις νέες πολιτικές (απασχόληση, υγεία), στα θέματα που άπτονται της ελευθερίας κυκλοφορίας των προσώπων και στον τρίτο πυλώνα.

Σύμφωνα με τη συνθήκη της Λισσαβόνας, μετά από μεταβατική περίοδο πέντε ετών, ο «τρίτος πυλώνας» στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων θα απαλειφθεί πλήρως, καθώς οι κοινές πολιτικές τού εν λόγω τομέα θα ενσωματωθούν στον πρώτο πυλώνα. Η Επιτροπή μοιράζεται το δικαίωμα πρωτοβουλίας, όσον αφορά κάποιες πτυχές τού τομέα δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων, με το ένα τέταρτο των κρατών μελών.

Η συνθήκη της Λισσαβόνας προβλέπει δικαίωμα πρωτοβουλίας για τους πολίτες της ΕΕ, αναβαθμίζοντας τη συμμετοχή τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ. Τους παρέχει τη δυνατότητα, μέσω της συλλογής τουλάχιστον ενός εκατ. υπογραφών από ικανό αριθμό κρατών μελών, να υποβάλλουν προτάσεις στην Επιτροπή.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, παραμένουν δυνατές πρωτοβουλίες εκ μέρους των κρατών μελών. Τους επιτρέπεται να αναφέρουν ζητήματα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εφόσον αισθάνονται ότι διακυβεύονται ζωτικά εθνικά τους συμφέροντα.

Βλέπε:

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας