RSS
Innéacs A - Z
Tá an leathanach seo ar fáil i 23 theanga
Teangacha nua atá ar fáil:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Sláinteachas bia

Is é atá i gceist leis an Rialachán seo, ar páirt d’athbhreithniú na reachtaíochta maidir le sláinteachas bia (“pacáiste sláinteachais”) é, ná leagan amach na gcuspóirí atá le baint amach i leith sláinteachais bia, agus ligeann sé d’oibreoirí na hearnála bia bearta slándála a chur i bhfeidhm chun neamhdhochracht bia a chinntiú.

ACHT

Rialachán (CE) Uimh. 852/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le sláinteachas bia [Féach an t-acht leasaitheach/na hachtanna leasaitheacha].

ACHOIMRE

Cuirtear an Rialachán seo in ionad na Treorach 93/43/CEE maidir le sláinteachas bia * chun beartas cuimsitheach comhtháite a chur ar bun a bhaineann le gach sórt bia ón bhfeirm go dtí go ndíoltar leis na tomhaltóirí é.

Raon

Féachann an Rialachán seo le sláinteachas bia a chinntiú ag gach céim den phróiseas táirgeachta, ón táirgeadh príomhúil * go dtí go ndíoltar an bia leis an tomhaltóir deiridh. Ní bhaineann sé leis an gcothú, ná le comhdhéanamh agus cáilíocht bia.

Cuirtear an Rialachán seo i bhfeidhm ar ghnóthais na hearnála bia, ní bhaineann sé le táirgeadh príomhúil bia ná le hullmhú bia sa bhaile don úsáid phríobháideach.

Forálacha ginearálta agus sonracha

Caithfidh gach oibreoir san earnáil bhia féachaint chuige go gcuirtear i gcrích gach céim a bhfuil sé freagrach aisti, ón táirgeadh príomhúil go dtí díol nó cur ar fáil an bhia don tomhaltóir deiridh, ar mhodh sláinteach, i gcomhréir le forálacha an Rialacháin seo.

Oibreoirí na hearnála bia a bhíonn i mbun táirgthe phríomhúil nó gníomhaíochtaí gaolmhara áirithe, caithfidh siad na forálacha ginearálta sláinteachais i gCuid A d’Iarscríbhinn I a chomhlíonadh. Is féidir maolú a fháil do ghnóthais bheaga, ar choinníoll nach gcuirtear cuspóirí an Rialacháin i gcontúirt.

Seo iad na gníomhaíochtaí gaolmhara:

  • iompar, láimhseáil agus stóráil táirgí príomhúla in ionad an táirgthe murar athraíodh a nádúr go mór;
  • iompar ainmhithe beo, más gá;
  • iompar táirgí glasraí, táirgí iascaigh agus géim fhiáin ó ionad an táirgthe go dtí teach gnó murar athraíodh a nádúr go mór.

Ina theannta sin, oibreoirí na hearnála bia a bhíonn i mbun gníomhaíochtaí seachas táirgeadh príomhúil, caithfidh siad na forálacha ginearálta sláinteachais in Iarscríbhinn II a chomhlíonadh. Leagann an Iarscríbhinn seo amach na forálacha a bhaineann le:

  • áitribh, agus suímh faoin aer araon leo;
  • dálaí iompair;
  • trealamh;
  • fuílleach bia;
  • soláthar uisce;
  • sláinteachas pearsanta na ndaoine a mbíonn tadhall acu le táirgí bia;
  • an bia féin;
  • pacáistíocht agus pacáistiú;
  • cóir theasa, a úsáidtear chun bianna áirithe a athrú;
  • oiliúint na ndaoine a oibríonn san earnáil.

Más gá, féadann na Ballstáit na riachtanais atá leagtha amach in Iarscríbhinn II a chur in oiriúint chun riar ar ghnóthais na hearnála bia atá suite i réigiúin faoi iallach geografach éigin nó a mbíonn deacrachtaí soláthair acu, a fhreastalaíonn ar an margadh áitiúil, nó chun modhanna táirgthe traidisiúnta agus tomhas na bhfeirmeacha a chur san áireamh. Mar sin féin, ní cóir go gcuirtear cuspóirí sábháilteachta bia * i gcontúirt.

Lena chois sin, caithfidh gach oibreoir san earnáil bia géilleadh d’fhorálacha an Rialacháin (CE) Uimh. 853/2004 maidir le sainrialacha faoi bhia ainmhithe, agus, más gá, do shainrialacha áirithe maidir leis na critéir mhicribhitheolaíochta a bhaineann leis an mbia, maidir le rialú teochta agus an slabhra cuisnithe, agus maidir le tógáil agus anailís samplaí.

An Córas AGPRC

Cuireann oibreoirí na hearnála bia (ach amháin iad siúd a bhíonn i mbun táirgthe phríomhúil) prionsabail an chórais AGPRC (anailís ghuaise agus phointí rialúcháin criticiúla) i bhfeidhm, córas a thionscain an Codex Alimentarius (bailiúchán de chaighdeáin idirnáisiúnta faoin mbia, leagtha amach ag Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe).

Ordaíonn na prionsabail seo go ngéilltear do roinnt riachtanas i gcaitheamh thimthriall an táirgthe, na próiseála agus an dáilte, chun a bheith in ann, trí anailís guaiseach, pointí criticiúla a aithint a bhíonn le rialú chun sábháilteacht an bhia a chinntiú:

  • gach guais a aithint atá le seachaint, le díothú nó le laghdú go leibhéal inghlactha;
  • na pointí criticiúla a aithint a bhfuil an rialú éigeantach ag a leibhéal;
  • teorainneacha criticiúla a chur ar bun a bhfuil an idirghabháil éigeantach tharstu;
  • nósanna imeachta a chur ar bun agus i bhfeidhm maidir le monatóireacht éifeachtach ar na pointí criticiúla;
  • gníomhaíochtaí ceartaitheacha a chur ar bun nuair a léiríonn an mhonatóireacht nach bhfuil pointe criticiúil faoi rialú;
  • nósanna imeachta féinrialaithe a chur i ngníomh chun éifeachtacht na mbeart arna nglacadh a dhearbhú;
  • taifid a dhéanamh le cur i bhfeidhm éifeachtach na mbeart a thaispeáint agus le seiceálacha oifigiúla a éascú don údarás ábhartha.

Treoracha maidir leis an dea-chleachtas agus treoracha maidir leis an gCóras AGPRC a chur i bhfeidhm

Bíonn ar na Ballstáit dréachtú treoracha náisiúnta d’oibreoirí na hearnála bia a spreagadh maidir leis an dea-chleachtas, agus comhairle iontu faoi ghéilleadh do na rialacha ginearálta maidir leis an sláinteachas agus do na prionsabail AGPRC. Bíonn na treoracha náisiúnta seo le measúnú ag na Ballstáit chun a bheith cinnte gur féidir a bhfuil iontu a chur i bhfeidhm, gur dréachtaíodh de réir phrionsabail ghinearálta an tsláinteachais atá sa Chodex Alimentarius iad, agus go ndeachthas i gcomhairle le gach aon pháirtí leasmhar. Na treoracha náisiúnta a mheastar gur comhlíontach iad, cuirfear faoi bhráid an Choimisiúin iad agus cláróidh an Coimisiún iad.

Má mheasann Ballstát nó an Coimisiún gur gá treoracha ar aon dul ar fud an Chomhphobail, scrúdóidh an Coimisiún a oiriúnaí is atá treoracha dá leithéid. Na buanchoistí a chuidíonn leis an gCoimisiún, dearbhaíonn siad gur féidir a bhfuil iontu a chur i bhfeidhm, gur dréachtaíodh de réir phrionsabail ghinearálta an tsláinteachais sa Chodex Alimentarius iad agus sna treoracha náisiúnta, agus go ndeachthas i gcomhairle le gach páirtí leasmhar.

Féadann oibreoirí na hearnála bia dul i muinín na dtreoracha náisiúnta nó threoracha an Chomhphobail mar an gcéanna.

Clárú nó formheas na ngnóthas san earnáil bhia

Caithfidh oibreoirí na hearnála bia dul i gcomhar leis na húdaráis ábhartha agus, go háirithe, caithfidh siad féachaint chuige go gcláraítear gach gnóthas atá ar a gcúram leis an údarás oiriúnach agus cur in iúl don údarás seo má athraíonn a gcás (mar shampla, má dúnann gnóthas).

Nuair a ordaíonn an reachtaíocht náisiúnta nó reachtaíocht an Chomhphobail é, bíonn gnóthais na hearnála bia le formheas ag an údarás ábhartha agus níl cead oibrithe acu gan an formheas seo.

Inrianaitheacht agus aisghairm an bhia

I gcomhréir leis an Rialachán (CE) Uimh. 178/2002, cuireann oibreoirí na hearnála bia córais agus nósanna imeachta ar bun chun inrianaitheacht na gcomhábhar agus an bhia a chinntiú agus, más gá, inrianaitheacht na n-ainmhithe a úsáideadh chun an bia a tháirgeadh.

Mar an gcéanna, nuair a thugann oibreoir na hearnála bia faoi deara go bhfuil priacal mór don tsláinte i mbia áirithe, aisghaireann sé láithreach ón margadh é agus cuireann sé in iúl don údarás ábhartha agus do thomhaltóirí é.

Rialúcháin oifigiúla

Ní in ionad rialúchán oifigiúil na n-údarás ábhartha a chuireann oibreoirí na hearnála bia na prionsabail AGPRC i bhfeidhm. Bíonn ar na hoibreoirí dul i gcomhar leis na húdaráis ábhartha, i gcomhréir leis na forálacha i reachtaíocht an Chomhphobail nó, dá ceal sin, sa reachtaíocht náisiúnta.

An ghné eachtrach den scéal

Ba chóir don bhia a allmhairítear isteach sa Chomhphobal a bheith in oiriúint do chaighdeáin sláinteachais an Chomhphobail nó do chaighdeáin choibhéiseacha.

Ba chóir do na táirgí ainmhithe a onnmhairítear chuig tríú tíortha na riachtanais chéanna, ar a laghad, a chomhlíonadh agus atá i bhfeidhm nuair a chuirtear ar mhargadh inmheánach an Chomhphobail iad agus, lena chois sin, ba chóir dóibh riachtanais ar bith a chuireann an tríú tír i bhfeidhm a chomhlíonadh.

Tuarascáil don Chomhairle agus don Pharlaimint

Faoi cheann cúig bliana ó theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus faoi bhráid na Comhairle, mar aon le gach moladh ábhartha má tá, maidir leis an taithí a baineadh as cur i bhfeidhm an Rialacháin seo, agus maidir le cé chomh oiriúnach is a bheadh sé na prionsabail AGPRC a chur i bhfeidhm d’oibreoirí na hearnála bia a bhfuil táirgeadh príomhúil nó na gnóthais ghaolmhara thuasluaite idir lámha acu.

CÚLRA

Is páirt den “pacáiste sláinteachais” é an Rialachán seo. Bailiúchán dlíthe a leagann amach rialacha an tsláinteachais maidir le táirgí bia atá sa “pacáiste sláinteachais”. Seachas an Rialachán seo, tá na hAchtanna seo a leanas ann sa phacáiste:

  • an Rialachán (CE) Uimh. 853/2004 a leagann amach sainrialacha sláinteachais do bhia ainmhithe, chun leibhéal ard a chinntiú maidir le sábháilteacht bia agus sláinte phoiblí;
  • an Rialachán (CE) Uimh. 854/2004 a chuireann ar bun creat Eorpach do rialú oifigiúil na dtáirgí ainmhithe atá oiriúnach lena gcaitheamh ag an duine, agus a shocraíonn sainrialacha maidir le feoil úr, le moilisc dhébhlaoscacha, le bainne agus le táirgí déiríochta.

Lena chois sin, cuireann na hAchtanna seo a leanas le reachtaíocht an Chomhphobail maidir le sláinteachas bia:

  • an Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 a bhfuil prionsabail ghinearálta den reachtaíocht um bia ann. Tugann an Rialachán seo cur síos ar na nósanna imeachta a bhaineann le sábháilteacht bia agus bunaítear leis an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA) (DE) (EN) (FR);
  • an Rialachán (CE) Uimh. 882/2004 a atheagraíonn rialúcháin oifigiúla an bhia do dhaoine agus d’ainmhithe, ar mhodh is go gcomhtháthaítear na rialúcháin ag gach céim den táirgeadh agus i ngach earnáil;
  • an Treoir 2002/99/CE a leagann amach na coinníollacha a bhaineann le cur ar an margadh na dtáirgí ainmhithe, agus na sriantaí ar tháirgí ó thríú tíortha nó ó thríú réigiúin atá faoi réir sriantaí maidir le sláinte ainmhithe.
Eochairthéarmaí a úsáidtear san Acht
  • Sláinteachas bia: na bearta agus na coinníollacha atá riachtanach le cosaint ar ghuaiseacha agus le glaine an bhia atá le caitheamh ag daoine a chinntiú.
  • Táirgeadh príomhúil: táirgeadh, tógáil nó saothrú na dtáirgí príomhúla, agus déanamh an fhómhair, an tseilg, an iascaireacht, an bleán agus gach céim den táirgeadh sula maraítear an t-ainmhí san áireamh.
  • Sábháilteacht bia: cinnteacht nach mbeidh dochar ar bith sa bhia do shláinte na dtomhaltóirí deiridh nuair a ullmhóidh agus nuair a gcaithfidh siad é.

TAGAIRT

AchtTeacht i bhfeidhmSpriocdháta don trasuí sna BallstáitIris Oifigiúil

Rialachán (CE) Uimh. 852/2004

20.5.2004

IO L 139 an 30.4.2004

Acht leasaitheach/Achtanna leasaitheachaTeacht i bhfeidhmSpriocdháta don trasuí sna BallstáitIris Oifigiúil
Rialachán (CE) Uimh. 219/2009

20.4.2009

IO L 87 an 31.3.2009

Corpraíodh sa bhuntéacs leasuithe agus ceartúcháin chomhleanúnacha ar Rialachán (CE) Uimh. 852/2004. Is chun críche tagartha amháin an leagan comhdhlúite (DE ) (EN ) (FR ) seo.

ACHTANNA GAOLMHARA

Rialachán (CE) Uimh. 2073/2005 ón gCoimisiún an 15 Samhain 2005 maidir le critéir mhicribhitheolaíochta a bhaineann leis an mbia [Iris Oifigiúil L 338 an 22.12.2005].
Féach an leagan comhdhlúite (DE ) (EN ) (FR )

Rialachán (CE) Uimh. 2074/2005 ón gCoimisiún an 5 Nollaig 2005 lena mbunaítear na bearta feidhmithe maidir le táirgí áirithe atá faoi riail ag an Rialachán (CE) Uimh. 853/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus maidir le heagraíocht na rialúchán oifigiúil a luaitear sna Rialacháin (CE) Uimh. 854/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus (CE) Uimh. 882/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, lena dtugtar maolú ar an Rialachán (CE) Uimh. 852/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena leasaítear na Rialacháin (CE) Uimh. 853/2004 agus (CE) Uimh. 854/2004 [Iris Oifigiúil L 338 an 22.12.2005].
Féach an leagan comhdhlúite (DE ) (EN ) (FR )

Tuarascáil ón gCoimisiún don Chomhairle agus do Pharlaimint na hEorpa maidir leis an taithí a baineadh as cur i bhfeidhm na Rialachán (CE) Uimh. 852/2004, Uimh. 853/2004 agus Uimh. 854/2004 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 maidir le sláinteachas bia [COM(2009) 403 críochnaitheach – Neamhfhoilsithe san Iris Oifigiúil].
Chaith an Coimisiún súil siar ar an taithí a baineadh as cur i bhfeidhm na Rialachán seo. Chuir sé i láthair an dul chun cinn a rinneadh agus na deacrachtaí ar tháinig na gníomhaithe leasmhara go léir orthu i rith chur i bhfeidhm an phacáiste “sláinteachas”, ó 2006 go dtí 2008. Baintear de thátal as gur ghlac na Ballstáit tríd is tríd leis na bearta riaracháin agus rialúcháin a bhí riachtanach chun géilleadh don reachtaíocht a chinntiú, ach gurbh fhéidir cur i bhfeidhm na bhforálacha a fheabhsú fós. Bhain na príomhdheacrachtaí le:

  • sriantaí áirithe ar raon na Rialachán;
  • sainmhínithe áirithe a leagadh amach sna Rialacháin sin;
  • gnéithe praiticiúla áirithe d’fhormheas na ngnóthas a mbíonn an bia ó ainmhithe agus marcáil na mbianna seo idir lámha acu;
  • an córas allmhaire maidir le bianna áirithe;
  • cur ar bun nósanna imeachta bunaithe ar na prionsabail AGPRC (anailís ghuaise agus phointí rialúcháin criticiúla) i ngnóthais áirithe na hearnála bia; agus
  • cur i bhfeidhm rialúchán oifigiúil i mbrainsí sainiúla na hearnála.

Ní mholann an tuarascáil seo fuascailt mhionchruinn ar bith. Mar sin féin, déanfaidh an Coimisiún a mhachnamh ar na deacrachtaí seo le féachaint an mbeidh moladh chun an pacáiste sláinteachais a fheabhsú riachtanach.

Nuashonrú is déanaí: 30.09.2010
Fógra dlíthiúil | Maidir leis an láithreán seo | Cuardaigh | Teagmháil | Barr an leathanaigh