RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 23 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Υγιεινή των τροφίμων

Στο πλαίσιο της αναθεώρησης της νομοθεσίας σχετικά με την υγιεινή των τροφίμων («πακέτο υγιεινής»), ο παρών κανονισμός τονίζει τον ορισμό των στόχων που θα πρέπει να επιτευχθούν στα θέματα ασφάλειας τροφίμων, αφήνοντας στους επιχειρηματίες του τομέα τροφίμων την ευθύνη προσαρμογής των μέτρων ασφάλειας που θα πρέπει να εφαρμοσθούν ώστε να υπάρξει εγγύηση της ασφάλειας των τροφίμων.

ΠΡΑΞΗ

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 για την υγιεινή των τροφίμων [Βλέπε πράξεις τροποποίησης].

ΣΥΝΟΨΗ

Η παρούσα οδηγία αντικαθιστά την οδηγία 93/43/ΕΟΚ για την υγιεινή των τροφίμων *, ώστε να καταρτιστεί μια σφαιρική και ολοκληρωμένη πολιτική που θα εφαρμόζεται για όλα τα τρόφιμα, από το αγρόκτημα έως τα σημεία πώλησης στον καταναλωτή.

Πεδίο εφαρμογής

Ο παρών κανονισμός έχει σκοπό τη διασφάλιση της υγιεινής των τροφίμων σε όλα τα στάδια από την πρωτογενή παραγωγή * έως και την προσφορά προς πώληση ή τη διάθεση τροφίμων στον τελικό καταναλωτή. Δεν καλύπτει θέματα σχετικά με τη διατροφή ή ζητήματα σύνθεσης και ποιότητας των τροφίμων.

Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στις επιχειρήσεις τροφίμων και δεν εφαρμόζεται στην πρωτογενή παραγωγή τροφίμων για ιδιωτική οικιακή χρήση ούτε στην οικιακή παρασκευή τροφίμων για ιδιωτική κατανάλωση.

Γενικές και ειδικές διατάξεις

Όλοι οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων εξασφαλίζουν ότι όλα τα στάδια για τα οποία είναι υπεύθυνοι, από την πρωτογενή παραγωγή έως και την προσφορά προς πώληση ή διάθεση τροφίμων στον τελικό καταναλωτή, εκτελούνται με υγιεινό τρόπο, σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό.

Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων στο επίπεδο της πρωτογενούς παραγωγής και ορισμένες συναφείς δραστηριότητες οφείλουν να συμμορφώνονται προς τις γενικές διατάξεις υγιεινής του μέρους Α του παραρτήματος I. Οι παρεκκλίσεις δύνανται να εγκριθούν σε ότι αφορά τις μικρές εκμεταλλεύσεις, εφόσον αυτό δεν θίγει τους στόχους του κανονισμού.

Οι σχετικές συναφείς δραστηριότητες είναι:

  • η μεταφορά, ο χειρισμός και η αποθήκευση πρωτογενών προϊόντων στον τόπο παραγωγής όταν η φύση τους δεν έχει τροποποιηθεί σημαντικά·
  • η μεταφορά ζώντων ζώων αν είναι απαραίτητο·
  • η μεταφορά, από τον τόπο παραγωγής προς ένα κατάστημα προϊόντων φυτικής προέλευσης, προϊόντων αλιείας και άγριων ζώων κυνηγίου, όταν η φύση τους δεν έχει σημαντικά τροποποιηθεί.

Εξάλλου, οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων που ασκούν άλλες δραστηριότητες εκτός της πρωτογενούς παραγωγής οφείλουν να συμμορφώνονται προς τις γενικές διατάξεις υγιεινής του παραρτήματος ΙΙ.
Το παράρτημα αυτό περιέχει αναλυτικές διατάξεις σχετικά με:

  • τους χώρους τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των εξωτερικών εκτάσεων και τόπων
  • τις συνθήκες μεταφοράς·
  • τους εξοπλισμούς·
  • τα απορρίμματα τροφών·
  • την παροχή νερού·
  • την προσωπική υγιεινή των προσώπων που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα·
  • τα ίδια τα τρόφιμα·
  • την πρώτη και τη δεύτερη συσκευασία·
  • τη θερμική επεξεργασία, που επιτρέπει τη μεταποίηση ορισμένων τροφίμων·
  • την κατάρτιση των επαγγελματιών του κλάδου.

Τα κράτη μέλη μπορούν να προσαρμόζουν τις απαιτήσεις του παραρτήματος ΙΙ με σκοπό να καλύψουν τις ανάγκες επιχειρήσεων τροφίμων, οι οποίες βρίσκονται σε περιοχές που πλήττονται από ειδικές γεωγραφικές δυσχέρειες ή αντιμετωπίζουν δυσκολίες εφοδιασμού και οι οποίες εξυπηρετούν την τοπική αγορά, ή με σκοπό να ληφθούν υπόψη παραδοσιακές μέθοδοι παραγωγής και το μέγεθος των εκμεταλλεύσεων. Η επίτευξη των στόχων της υγιεινής των τροφίμων * δεν πρέπει να τίθεται σε κίνδυνο.

Εξάλλου όλοι οι επιχειρηματίες του επισιτιστικού τομέα οφείλουν να τηρούν τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 853/2004 ως προς τους ειδικούς κανόνες που ισχύουν για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης, καθώς και, εφόσον χρειάζεται, ορισμένους ειδικούς κανόνες που αφορούν, συγκεκριμένα, μικροβιολογικά κριτήρια εφαρμοζόμενα στα τρόφιμα, τον έλεγχο της θερμοκρασίας και την διατήρηση της αλυσίδας ψύχους, τις λήψεις δειγμάτων και τις αναλύσεις.

Το σύστημα HACCP

Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων (εκτός του επιπέδου της πρωτογενούς παραγωγής οφείλουν να εφαρμόζουν τις αρχές του Συστήματος Ανάλυσης Κινδύνων και Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου (ΗΑCCP) που θεσπίστηκε από τον Codex Alimentarius (συλλογή διεθνών κανόνων για τα τρόφιμα που καταρτίστηκε στο πλαίσιο των εργασιών του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών).

Οι εν λόγω αρχές προβλέπουν έναν αριθμό απαιτήσεων που θα πρέπει να τηρούνται καθόλη τη διάρκεια του κύκλου παραγωγής, της μεταποίησης και της διανομής ώστε να γίνεται δυνατός, χάρη στην ανάλυση των κινδύνων, ο προσδιορισμός των κρίσιμων σημείων που πρέπει απαραιτήτως να ελέγχονται ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια των τροφίμων:

  • εντοπισμός κάθε τυχόν κινδύνου, ο οποίος πρέπει να προληφθεί, να εξαλειφθεί ή να μειωθεί σε αποδεκτά επίπεδα·
  • εντοπισμός των κρίσιμων σημείων ελέγχου στο στάδιο ή στα στάδια, στα οποία ο έλεγχος είναι ουσιαστικής σημασίας·
  • καθορισμός κρίσιμων ορίων, πέρα από τα οποία απαιτείται παρέμβαση·
  • καθορισμός και εφαρμογή αποτελεσματικών διαδικασιών παρακολούθησης στα κρίσιμα σημεία ελέγχου·
  • καθορισμός διορθωτικών μέτρων, όταν η παρακολούθηση υποδεικνύει ότι ένα κρίσιμο σημείο ελέγχου βρίσκεται εκτός ελέγχου·
  • θέσπιση διαδικασιών αυτοελέγχου για τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας των λαμβανόμενων μέτρων·
  • κατάρτιση μητρώων προοριζόμενων για την απόδειξη της ουσιαστικής εφαρμογής των μέτρων αυτών και τη διευκόλυνση των επισήμων ελέγχων από την αρμόδια αρχή.

Οδηγοί ορθής πρακτικής και οδηγοί για την εφαρμογή του συστήματος HACCP

Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν τους υπευθύνους επιχειρήσεων τροφίμων να καταρτίζουν οδηγούς ορθής πρακτικής, οι οποίοι περιλαμβάνουν οδηγίες για τη συμμόρφωση προς τους γενικούς κανόνες υγιεινής και προς τις αρχές του HACCP. Τα κράτη μέλη αξιολογούν τους εθνικούς οδηγούς για να εξασφαλίσουν ότι το περιεχόμενο των οδηγών αυτών είναι εφαρμόσιμο, ότι έχουν καταρτισθεί λαμβάνοντας υπόψη τον συνιστώμενο διεθνή κώδικα πρακτικής - γενικές αρχές υγιεινής των τροφίμων του Codex Alimentarius, και ότι έχει ζητηθεί η γνώμη όλων των ενδιαφερομένων που επηρεάζονται ουσιαστικά. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή μόνο τους εθνικούς οδηγούς που έχουν διαπιστώσει ότι συμμορφώνονται με τα παραπάνω, και η Επιτροπή τηρεί μητρώο των οδηγών αυτών.

Εάν ένα κράτος μέλος ή η Επιτροπή θεωρούν ότι υπάρχει ανάγκη ενιαίων κοινοτικών οδηγών, η Επιτροπή εξετάζει την ανάγκη έκδοσης των εν λόγω οδηγών. Οι μόνιμες επιτροπές που επικουρούν την Επιτροπή εξασφαλίζουν ότι το περιεχόμενο των οδηγών αυτών είναι εφαρμόσιμο, ότι έχουν καταρτισθεί λαμβάνοντας υπόψη τις γενικές αρχές υγιεινής των τροφίμων του Codex Alimentarius και τους εθνικούς οδηγούς, και ότι έχει ζητηθεί η γνώμη όλων όσων τα συμφέροντα επηρεάζονται ουσιαστικά από τους οδηγούς αυτούς.

Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων μπορούν να ανατρέχουν είτε στους εθνικούς είτε στους κοινοτικούς οδηγούς.

Καταχώριση ή έγκριση των επιχειρήσεων τροφίμων

Οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές και ειδικά να φροντίζουν ώστε όλες οι εγκαταστάσεις που τελούν υπό τον έλεγχό τους καταχωρίζονται από την αρμόδια αρχή και να τηρούν αυτή την τελευταία ενήμερη ως προς τις αλλαγές κατάστασης (παραδείγματος χάρη, το κλείσιμο της επιχείρησης).

Όταν η εθνική ή κοινοτική νομοθεσία το απαιτεί, οι επιχειρήσεις τροφίμων πρέπει να εγκρίνονται από την αρμόδια αρχή και δεν επιτρέπεται η λειτουργία τους χωρίς την έγκριση αυτή.

Ιχνηλασιμότητα και απόσυρση των τροφίμων

Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002, οι υπεύθυνοι του τομέα τροφίμων εφαρμόζουν συστήματα και διαδικασίες που επιτρέπουν την ιχνηλασιμότητα των συστατικών και των τροφίμων και, αν χρειάζεται, των ζώων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή των τροφίμων.

Επίσης, όταν υπεύθυνος επιχείρησης τροφίμων διαπιστώσει ότι ορισμένα τρόφιμα παρουσιάζουν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία, οφείλει να αποσύρει αμέσως τα συγκεκριμένα τρόφιμα από την αγορά και να ενημερώνει την αρμόδια αρχή καθώς και τους χρήστες.

Επίσημοι έλεγχοι

Η εφαρμογή, από τους επιχειρηματίες του τομέα τροφίμων, των αρχών HACCP δεν αντικαθιστά τους επίσημους ελέγχους που εκτελούνται από την αρμόδια αρχή. Οι επιχειρηματίες οφείλουν συγκεκριμένα να συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές, σύμφωνα με τις διατάξεις της κοινοτικής νομοθεσίας ή, ελλείψει αυτή, της εθνικής.

Εξωτερική διάσταση

Τα τρόφιμα που εισάγονται στην Κοινότητα πρέπει να πληρούν τους κοινοτικούς κανόνες υγιεινής ή ισοδύναμους κανόνες.

Τα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες πρέπει να πληρούν τουλάχιστον τις ίδιες απαιτήσεις με εκείνες που ισχύουν για τη διάθεσή τους στο εμπόριο στο εσωτερικό της Κοινότητας, πέρα από τις απαιτήσεις που ενδεχομένως επιβάλλει η ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα.

Έκθεση προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο

Η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση, ενδεχομένως μαζί με κατάλληλες προτάσεις, εντός πέντε ετών από την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού, στην οποία έκθεση θα γίνεται επισκόπηση της εμπειρίας που αποκτήθηκε από την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, καθώς και ως προς τη σκοπιμότητα εφαρμογής των αρχών HACCP στους επιχειρηματίες του επισιτιστικού τομέα που ασκούν δραστηριότητες πρωτογενούς παραγωγής και τις συναφείς δραστηριότητες που περιγράφηκαν παραπάνω.

ΠΛΑΙΣΙΟ

Ο παρών κανονισμός αποτελεί μέρος του «πακέτου υγιεινής», μιας δέσμης νομοθετικών πράξεων που θεσπίζει κανόνες υγιεινής για τα τρόφιμα. Περιλαμβάνονται, εκτός του παρόντος κανονισμού, οι ακόλουθες νομοθετικές πράξεις:

  • κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 853/2004 για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης, ώστε να εξασφαλίζεται για υψηλό επίπεδο ασφάλειας τροφίμων και δημόσιας υγείας·
  • κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 854/2004 για τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο, ο οποίος καθορίζει ειδικές διατάξεις για το νωπό κρέας, τα δίθυρα μαλάκια, το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

Επιπλέον, οι ακόλουθες νομοθετικές πράξεις συμπληρώνουν την κοινοτική νομοθεσία στον τομέα της υγιεινής των τροφίμων:

  • κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002, ο οποίος περιέχει γενικές αρχές της νομοθεσίας τροφίμων. Ο εν λόγω κανονισμός επεξηγεί τις διαδικασίες σχετικά με την ασφάλεια τροφίμων και ιδρύει την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (DE) (EN) (FR) (IT
  • κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004, ο οποίος αναδιοργανώνει τους επίσημους ελέγχους των τροφίμων και των ζωοτροφών, κατά τρόπον ώστε να ενσωματώνονται οι έλεγχοι σε όλες τις φάσεις της παραγωγής και σε όλους τους τομείς·
  • οδηγία 2002/99/ΕΚ, η οποία θεσπίζει τις προϋποθέσεις κυκλοφορίας προϊόντων ζωικής προέλευσης στην αγορά και τους περιορισμούς που εφαρμόζονται στα προϊόντα προέλευσης τρίτων χωρών ή περιφερειών, που υπόκεινται σε περιορισμούς υγειονομικού ελέγχου.
Λέξεις-κλειδιά της πράξης
  • Υγιεινή των τροφίµων: τα µέτρα και οι όροι που είναι αναγκαία για τον έλεγχο των πηγών κινδύνου και για την εξασφάλιση της καταλληλότητας των τροφίµων για ανθρώπινη κατανάλωση.
  • Πρωτογενής παραγωγή: η παραγωγή, εκτροφή ή καλλιέργεια πρωτογενών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης της συλλογής, της θήρας, της αλιείας, του αρμέγματος και όλων των σταδίων ζωικής παραγωγής που προηγούνται της σφαγής.
  • Ασφάλεια των τροφίμων: εξασφάλιση ότι τα τρόφιμα δεν θα έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία των τελικών καταναλωτών, όταν προπαρασκευάζονται και καταναλώνονται.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

ΠράξηΈναρξη ισχύοςΠροθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη Εφημερίδα

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 852/2004

5.2004

-

ΕΕ L 139, 30.4.2004

Πράξεις τροποποίησηςΈναρξη ισχύοςΠροθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη Εφημερίδα

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 219/2009

20.4.2009

-

ΕΕ 87, 31.3.2009

Οι διαδοχικές τροποποιήσεις και διορθώσεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 852/2004 έχουν ενσωματωθεί στο βασικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη εκδοχή έχει μόνο αξία τεκμηρίωσης.

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2073/2005 της Επιτροπής της 15ης Νοεμβρίου 2005 περί μικροβιολογικών κριτηρίων για τα τρόφιμα [Επίσημη Εφημερίδα L 338 της 22.12.2005].
Βλ. ενοποιημένη έκδοση

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2074/2005 της Επιτροπής της 5ης Δεκεμβρίου 2005 για θέσπιση μέτρων εφαρμογής για ορισμένα προϊόντα βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 853/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για την οργάνωση επίσημων ελέγχων βάσει των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 854/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και (ΕΚ) αριθ. 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για την παρέκκλιση από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και για τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 853/2004 και (ΕΚ) αριθ. 854/2004 [Επίσημη Εφημερίδα L 338 της 22.12.2005].
Βλ. ενοποιημένη έκδοση .

Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την πείρα που αποκτήθηκε από την εφαρμογή των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 852/2004, (ΕΚ) αριθ. 853/2004 και (ΕΚ) αριθ. 854/2004, της 29ης Απριλίου 2004, για την υγιεινή των τροφίμων [COM(2009) 403 τελικό – Δεν έχει δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
Η Επιτροπή επισκοπεί την πείρα που αποκτήθηκε από την εφαρμογή των εν λόγω κανονισμών. Παρουσιάζει την πρόοδο που πραγματοποιήθηκε και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την εφαρμογή της δέσμης των κανονισμών για την υγιεινή τα έτη από το 2006 έως το 2008. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, σε γενικές γραμμές, τα κράτη μέλη έλαβαν τα αναγκαία διοικητικά και ελεγκτικά μέτρα για να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση προς τη νομοθεσία αλλά υπάρχει ακόμα περιθώριο βελτίωσης όσον αφορά την υλοποίηση των διατάξεων. Οι βασικές δυσκολίες που εντοπίστηκαν αφορούν:

  • ορισμένες εξαιρέσεις από το πεδίο εφαρμογής των εν λόγω κανονισμών,
  • ορισμένους ορισμούς που περιέχονται σε αυτούς τους κανονισμούς,
  • ορισμένες πρακτικές πτυχές που αφορούν την έγκριση των εγκαταστάσεων χειρισμού τροφίμων ζωικής προέλευσης και την επισήμανση αυτών των τροφίμων,
  • το καθεστώς εισαγωγής ορισμένων τροφίμων,
  • την εφαρμογή διαδικασιών που βασίζονται στις αρχές HACCP (ανάλυση κινδύνων και κρίσιμα σημεία ελέγχου) σε ορισμένες επιχειρήσεις τροφίμων, και
  • την εφαρμογή επισήμων ελέγχων σε ορισμένους κλάδους.

Η παρούσα έκθεση δεν προτείνει λεπτομερείς λύσεις. Ωστόσο, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο της υποβολής προτάσεων για τη βελτίωση της νομοθετικής δέσμης για την υγιεινή των τροφίμων, βάσει των δυσκολιών που εντοπίστηκαν.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 30.09.2010
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας