RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Aspekty handlu towarami

Wspólnota Europejska zobowiązuje się do liberalizacji handlu produktami przemysłowymi i rolnymi w warunkach uczciwej konkurencji oraz do ograniczenia przeszkód taryfowych i pozataryfowych w handlu towarami.

AKT

Decyzja Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotycząca zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej w dziedzinach wchodzących w zakres jej kompetencji, porozumień, będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach Rundy Urugwajskiej (1986–1994) [Dz.U. L 336 z 23.12.1994].

STRESZCZENIE

DOSTĘP DO RYNKÓW

Układ ogólny w sprawie taryf celnych i handlu (GATT 1994)

Tekst układu zawiera ogólne przepisy regulujące handel towarami. Przepisy szczegółowe zostały określone poprzez porozumienia branżowe ustanowione przez akt końcowy. GATT 1994 obejmuje GATT 1947 oraz wszystkie instrumenty prawne przyjęte przed Porozumieniem ustanawiającym Światową Organizację Handlu (WTO).

W układzie ogólnym znalazła się pewna liczba podstawowych zasad pochodzących z GATT 1947, szczególnie:

  • zasada najwyższego uprzywilejowania: zgodnie z zasadą każdy członek WTO przyznaje produktowi innego członka traktowanie nie mniej korzystne niż to, które przyznaje podobnym produktom z jakiegokolwiek innego kraju (pojęcie niedyskryminacji),
  • zasada traktowania krajowego w zakresie opodatkowania i prawa wewnętrznego: zgodnie z zasadą każdy członek WTO przyznaje produktom innego członka traktowanie w zakresie prawnym i podatkowym nie mniej korzystne niż to, które przyznaje swym produktom krajowym.

Układ przewiduje także obniżenie i konsolidację opłat celnych, zakaz restrykcji ilościowych dotyczących importu i eksportu oraz obowiązek zgłoszeń ze strony przedsiębiorstw handlu państwowego. Układ mówi o prawach antydumpingowych oraz reguluje dotacje i środki ochronne. Jeśli chodzi o przepisy w zakresie konsultacji i rozstrzygania sporów, zostały one wyjaśnione przez zasady WTO w dziedzinie rozstrzygania sporów.

Układ ustanawia pewną liczbę kryteriów dotyczących stref wolnego handlu i unii celnych oraz obowiązków członków tych stref i unii. Przepisy dodane w 1965 r. przewidują zasady i specjalne przywileje dla krajów rozwijających się.

Protokół z Marrakeszu

Protokół z Marrakeszu do GATT 1994 jest instrumentem prawnym wprowadzającym do GATT 1994 negocjowane podczas Rundy Urugwajskiej listy koncesyjne i harmonogramy w zakresie towarów oraz stwierdzającym ich autentyczność i ustanawiającym warunki ich wykonywania. Każdy członek WTO ustanawia listę koncesyjną dotyczącą towarów. Lista ta jest integralną częścią GATT 1994. Każda lista zawiera wszystkie koncesje oferowane przez danego członka podczas Rundy Urugwajskiej lub podczas wcześniejszych negocjacji. Zgodnie z artykułem II GATT 1994, każdy członek jest zobowiązany do przyznania innym członkom tratowania w zakresie handlu nie mniej korzystnego niż to, które jest przewidziane w odpowiedniej części właściwej listy.

Produkty przemysłowe

W przypadku produktów przemysłowych celem Rundy Urugwajskiej było ograniczenie przeszkód taryfowych o co najmniej jedną trzecią w okresie pięciu lat oraz zwiększenie liczby ceł skonsolidowanych (rządy zobowiązały się nie podnosić ich poziomu). Obniżki stawek celnych przyznane przez każdego członka będą dokonywane w pięciu równych etapach od 1 stycznia 1995 r., z zastrzeżeniem przeciwnych zapisów, które mogą zawierać listy koncesyjne.

Dzięki tym zobowiązaniom opłaty celne pobierane przez kraje rozwinięte od produktów przemysłowych importowanych ze wszystkich regionów świata zostały obniżone średnio o 40%, przechodząc od poziomu 6,3% do 3,8%.

W przypadku Wspólnoty Europejskiej około 40% jej importu przemysłowego będzie objęte zerową stawką celną. Opłaty celne stosowane przez WE i dotyczące produktów przemysłowych należą do najniższych na świecie, a większość z nich została zniesiona w 2004 r., zgodnie ze zobowiązaniami powziętymi przez Wspólnotę podczas Rundy Urugwajskiej.

Produkty rolne

Zgodnie z porozumieniem w sprawie rolnictwa, dostęp do rynków produktów rolnych podlega systemowi opartemu wyłącznie na opłatach celnych. Środki pozataryfowe na granicy są zastępowane przez opłaty celne zapewniające jednakową ochronę. Nowe opłaty celne wynikające z procesu „taryfikacji” oraz inne opłaty nałożone na produkty rolne powinny zostać obniżone średnio o 36% w okresie sześciu lat w przypadku krajów rozwiniętych i o 24% w okresie dziesięciu lat w przypadku krajów rozwijających się. Kraje najmniej rozwinięte nie są zobowiązane do dokonywania obniżek.

Członkowie WTO są zobowiązani do ograniczenia zarówno wydatków tytułem dotacji do eksportu, jak i ilości dotowanego wywozu w przypadku określonych produktów. Porozumienie w sprawie rolnictwa określa, że w przyszłości nie będzie można stosować żadnych subwencji eksportowych w przypadku produktów nieobjętych zobowiązaniem redukcyjnym w zakresie tychże subwencji. Kraje rozwinięte są zobowiązane do ograniczenia wartości bezpośrednich subwencji eksportowych o 36% w stosunku do poziomu z okresu bazowego 1986-1990, w okresie realizacyjnym trwającym sześć lat i do zmniejszenia ilości dotowanego wywozu o 21% w tym samym okresie. Kraje rozwijające się dokonują redukcji odpowiadających dwóm trzecim redukcji krajów rozwiniętych w okresie dziesięciu lat (brak redukcji w przypadku krajów najmniej rozwiniętych).

Wewnętrzne środki wsparcia dla rolników (podtrzymywanie cen) są regulowane za pomocą redukcji łącznego zagregowanego wskaźnika wsparcia (łączny AMS). Kraje rozwinięte zobowiązały się do redukcji swego łącznego AMS o 20% w okresie sześciu lat (lata 19861988 stanowią okres bazowy dla obliczenia redukcji). Kraje rozwijające się ograniczą swój łączny AMS o 13% w okresie dziesięciu lat. Zobowiązania te nie mają zastosowania w przypadku środków niepowodujących żadnych zakłóceń lub powodujących minimalne zakłócenia dla handlu (środki nazywane „zieloną kategorią”, takie jak badania lub szkolenia rolnicze w ramach programów publicznych).

Wszystkie te środki są zaplanowane jako stały proces, którego długofalowym celem jest istotna i stopniowa redukcja wsparcia i protekcji w sektorze rolnym.

Tekstylia i odzież

Porozumienie tekstylne z 1973 r. odnoszące się do włókien naturalnych i syntetycznych oraz związanych z nimi produktami wyłączyło handel produktami tekstylnymi ze wspólnego systemu GATT. W porozumieniu tym przewidziano odstępstwa, legalizując umowy dwustronne w sprawie samoograniczenia między państwami, inaczej mówiąc restrykcje ilościowe zabronione przez GATT.

Negocjacje Rundy Urugwajskiej miały na celu zapewnienie sprawnej integracji sektora tekstyliów i odzieży w ramach GATT 1994. I tak Umowa w sprawie wyrobów włókienniczych oraz odzieżowych przewiduje stopniowe rozwiązanie porozumienia tekstylnego przed 1 stycznia 2005 r. Polega to na stopniowym wyeliminowaniu ograniczeń ilościowych, szczególnie kwot transportowych negocjowanych w ramach porozumienia tekstylnego. Integracja oznacza, że, w momencie gdy produkt zostanie zintegrowany, handel tym produktem jest regulowany zasadami ogólnymi GATT 1994. Program integracji składa się z czterech etapów, a wszystkie produkty muszą zostać zintegrowane najpóźniej do 1 stycznia 2005 r. Porozumienie przewiduje także, że wszelkie ograniczenia importu tekstyliów i odzieży niewynikające z porozumienia tekstylnego muszą być notyfikowane i uzgadniane z GATT w okresie roku licząc od wejścia w życie Umowy w sprawie wyrobów włókienniczych oraz odzieżowych lub stopniowo zlikwidowane w okresie nieprzekraczającym obowiązywania porozumienia (do 2005 r.).

Kraje, których przemysł lokalny będzie miał trudności z przystosowaniem się, mogą stosować środki ochrony. Środki te wprowadzone maksymalnie na okres trzech lat będą ściśle kontrolowane przez Komitet nadzoru nad tekstyliami.

ZASADY DOTYCZĄCE ŚRODKÓW POZATARYFOWYCH

Bariery techniczne w handlu

Porozumienie w sprawie barier technicznych w handlu (TBT) ma na celu zagwarantowanie, aby przepisy techniczne i normy oraz procedury oceny zgodności nie tworzyły zbędnych barier dla handlu międzynarodowego. Porozumienie uznaje prawo państw do przyjmowania podobnych środków, gdy przyczyniają się one do realizacji uzasadnionego celu, takiego jak ochrona zdrowia lub bezpieczeństwo osób czy ochrona środowiska. Przepisy techniczne i normy nie mogą prowadzić do nierównego traktowania produktów krajowych i podobnych produktów importowanych. Jednocześnie porozumienie zachęca do korzystania z norm międzynarodowych oraz do harmonizacji i wzajemnego uznawania przepisów technicznych, norm i procedur oceny zgodności.

Porozumienie zawiera Kodeks właściwego postępowania przy przygotowaniu, przyjmowaniu i stosowaniu norm przez centralne jednostki rządowe oraz przepisy dotyczące opracowywania i stosowania przepisów technicznych dla jednostek władz lokalnych i instytucji pozarządowych. Porozumienie przewiduje, że procedury oceny zgodności produktów z normami krajowymi nie mogą prowadzić do nierównego traktowania produktów importowanych. Porozumienie przewiduje także wprowadzenie krajowych punktów informacyjnych w celu ułatwienia dostępu do informacji na temat przepisów technicznych, norm oraz procedur oceny zgodności każdego członka.

Środki sanitarne i fitosanitarne

Porozumienie w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych (SPS) dotyczy wszelkich środków SPS, które mogą bezpośrednio lub pośrednio wpłynąć na handel międzynarodowy. Środki SPS są określone jako środki stosowane dla ochrony życia ludzi i zwierząt lub ochrony roślin przed zagrożeniami wynikającymi z dodatków, zanieczyszczeń, toksyn lub organizmów chorobotwórczych zawartych w pożywieniu lub dla ochrony kraju przed szkodami wynikającymi z pojawienia się, usadowienia się albo rozprzestrzeniania się szkodników.

Porozumienie przyznaje krajom członkowskim prawo do przyjęcia środków SPS opartych na zasadach naukowych, jednak środki te nie mogą prowadzić do nierównego traktowania innych krajów. Ponadto środki SPS nie mogą być używane do celów protekcjonistycznych. Członkowie są zachęcani do ustanowienia swych środków na podstawie norm, dyrektyw lub zaleceń międzynarodowych za każdym razem, gdy jest to możliwe. Stosowanie norm może być zakwestionowane, w takim przypadku wprowadzona zostaje procedura rozstrzygania sporów.

ORGANY ADMINISTRACJI CELNEJ I HANDLOWEJ

Ustalanie wartości celnej

Gdy opłaty celne są pobierane ad valorem, czyli od wartości towaru, ważne jest ustanowienie jasnej procedury określania wartości celnej importowanych towarów. Ustalanie wartości celnej może mieć efekt nietaryfowego środka ochrony i być bardziej restrykcyjne niż sama opłata celna, jeśli jest dokonywane według niesprawiedliwych zasad.

Porozumienie w sprawie ustalania wartości celnej uznaje, że wartość ta powinna być w zasadzie oparta na wartości transakcyjnej, czyli faktycznej cenie towarów. W przypadku gdy wartość transakcyjna nie może być podstawą określenia wartości celnej, porozumienie przewiduje pięć innych metod oceny wartości celnej, które powinny być stosowane w określonym, hierarchicznym porządku.

Inspekcja przedwysyłkowa

W celu zapobiegania oszustwom i skompensowania braków struktur administracyjnych pewna liczba państw rozwijających się korzysta z usług prywatnych przedsiębiorstw polegających na kontroli jakości, ilości, ceny i/lub klasyfikacji celnej towarów importowanych przed ich eksportem z kraju dostawcy. Porozumienie w sprawie inspekcji przedwysyłkowej wymienia obowiązki krajów użytkowników głównie w dziedzinie niedyskryminacji, przejrzystości, ochrony poufnych informacji handlowych i kontroli cen.

Reguły pochodzenia

Reguły pochodzenia, będące kryteriami koniecznymi do określenia kraju pochodzenia produktu, nie mogą stanowić zbędnych barier dla handlu międzynarodowego. Porozumienie w sprawie reguł pochodzenia ustanawia dyscypliny rządzące stosowaniem tych reguł. Dotyczy ono reguł stosowanych w niepreferencyjnych instrumentach polityki handlowej. Głównym celem porozumienia jest harmonizacja niepreferencyjnych reguł pochodzenia umożliwiająca stosowanie tych samych kryteriów przez wszystkich członków WTO bez względu na cel ich stosowania.

W oczekiwaniu na harmonizację i podczas okresu przejściowego członkowie WTO jasno określają warunki konieczne do określenia pochodzenia oraz dbają o to, aby reguły pochodzenia nie powodowały skutków o charakterze ograniczającym, wypaczającym lub zakłócającym handel międzynarodowy. Reguły te nie będą stawiały nadmiernie surowych wymogów lub wymagały spełnienia warunków niezwiązanych z wytwarzaniem lub przetworzeniem, jako warunków wstępnych dla określenia kraju pochodzenia.

Po okresie przejściowym członkowie muszą w ciągu trzech lat ustanowić zharmonizowane reguły pochodzenia. Reguły te będą stosowane w sposób jednakowy i będą obiektywne, zrozumiałe i przewidywalne. Praca związana z harmonizacją jest prowadzona przez Komitet Reguł Pochodzenia WTO oraz Komitet Techniczny działający pod auspicjami Rady Współpracy Celnej.

Załącznik 2 zawiera wspólną deklarację w sprawie preferencyjnych reguł pochodzenia.

Licencjonowanie przywozu

Licencjonowanie przywozu definiuje się jako procedury administracyjne wymagające przedłożenia odpowiedniemu organowi administracyjnemu wniosku lub innej dokumentacji jako warunku wstępnego dla dokonania przywozu na obszar celny państwa przywożącego. Głównym celem porozumienia w sprawie licencjonowanego przywozu jest uproszczenie tych procedur i zapewnienie ich przejrzystości i przewidywalności, aby były stosowane i zarządzane w sposób słuszny i sprawiedliwy.

ŚRODKI OCHRONY HANDLU

Środki antydumpingowe

Artykuł VI GATT 1994 pozwala członkom stosować środki antydumpingowe. Jednak środki te mogą być nałożone wyłącznie wtedy, gdy spełnione zostaną trzy warunki:

  • produkt jest sprzedawany po cenie eksportowej, która jest niższa od jego wartości normalnej, czyli po cenie niższej niż porównywalna cena podobnego produktu przeznaczonego do konsumpcji w kraju eksportera,
  • import na warunkach dumpingowych powoduje lub może powodować poważne szkody dla przemysłu kraju importującego,
  • istnieje wyraźny związek przyczynowy między importem na warunkach dumpingowych i poważną szkodą wyrządzoną przemysłowi krajowemu.

Porozumienie o stosowaniu środków antydumpingowych opiera się na porozumieniu negocjowanym podczas Rundy Tokijskiej, ale wprowadza bardziej precyzyjne i jaśniejsze zasady w zakresie metod określania dumpingu i procedur, które mają być przestrzegane w czasie prowadzenia śledztwa. Porozumienie wprowadza większą przejrzystość przewidując, że decyzje antydumpingowe muszą być niezwłocznie notyfikowane Komitetowi do spraw Praktyk Antydumpingowych ustanowionemu przez porozumienie. Przewiduje także procedurę rozstrzygania sporów.

Subsydia i środki wyrównawcze

Nowe porozumienie w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych, przeciwnie do porozumienia pochodzącego z Rundy Tokijskiej, definiuje pojęcie „subsydiów” i wskazuje, że jedynie specyficzne subsydia wchodzą w zakres jego zastosowania. Wymienia kryteria pozwalające na określenie czy subsydium jest specyficzne dla przedsiębiorstwa, branży produkcyjnej, grupy przedsiębiorstw lub gałęzi przemysłu. Porozumienie klasyfikuje subsydia do jednej z trzech następujących kategorii: subsydia zakazane, podlegające sankcjom i niewywołujące sankcji. Porozumienie przewiduje różne środki korekcyjne dla każdego rodzaju subsydium.

Porozumienie zawiera także przepisy dotyczące używania środków wyrównawczych, czyli ceł nałożonych przez kraj importera w celu skompensowania działania subsydium. Obejmuje to zasady podobne do tych, które mają zastosowanie w przypadku działań antydumpingowych.

Środki ochronne

Porozumienie w sprawie środków ochronnych ustanawia zasady dla zastosowania środków ochronnych przewidzianych przez artykuł XIX GATT 1994. Artykuł ten pozwala członkom WTO na wprowadzanie ograniczających import środków ochronnych zgodnie z zasadą równego traktowania, gdy spełnione zostaną niektóre warunki w celu ochrony krajowego przemysłu przed poważną szkodą lub zagrożeniem poważną szkodą spowodowaną zwiększonym przywozem.

Porozumienie zabrania środków nazywanych „obszarem niepewności prawnej”, takich jak dobrowolne ograniczenia wywozowe lub inne porozumienia dotyczące podziału rynku. Porozumienie przewiduje także klauzulę wygaśnięcia dla wszystkich istniejących środków ochronnych. Ponadto wyjaśnia procedury oraz zasady, które mają być stosowane w celu wprowadzenia środków ochronnych.

INNE ZASADY DOTYCZĄCE TOWARÓW

Środki dotyczące inwestycji i związane z handlem (TRIM)

W porozumieniu w sprawie środków dotyczących inwestycji i związanych z handlem towarami (TRIM) uznaje się fakt, że niektóre środki dotyczące inwestycji mogą mieć ograniczające i dezorganizujące skutki dla handlu. Członkowie WTO zobowiązują się do niestosowania środków dotyczących inwestycji i związanych z handlem, które są niezgodne z zasadą traktowania narodowego ustanowioną przez GATT lub zawierają zakaz ograniczeń ilościowych. W porozumieniu znajduje się wykaz ilustrujący TRIM niezgodne z jego przepisami (obowiązek zakupu określonej ilości produktów pochodzenia krajowego itp.)

Wszystkie TRIM muszą być notyfikowane i eliminowane w okresie dwóch lat dla krajów rozwiniętych, pięciu lat dla krajów rozwijających się i siedmiu lat dla krajów najmniej rozwiniętych. Nadzór nad tymi zobowiązaniami prowadzi Komitet Handlowych Aspektów Środków Polityki Inwestycyjnej.

Ponadto członkowie zdecydowali, że rozpatrzą w późniejszym terminie, czy należy uzupełnić porozumienie o przepisy dotyczące polityki w zakresie inwestycji i polityki konkurencji.

Postanowienia dotyczące bilansu płatniczego

GATT 1994 zezwala członkom WTO na nakładanie ograniczeń dotyczących handlu w celu ochrony bilansu płatniczego. Uzgodnienie dotyczące postanowień w sprawie bilansu płatniczego wyjaśnia przepisy GATT 1994 i wzmacnia procedury konsultacji oraz notyfikacji środków ograniczających. Potwierdza powzięte podczas Rundy Tokijskiej zobowiązanie członków do preferencyjnego traktowania nie ograniczeń ilościowych dla ochrony bilansu płatniczego, ale środków opartych na cenach, takich jak opłaty importowe i wymogi depozytu importowego.

Przedsiębiorstwa handlu państwowego

Artykuł XVII GATT 1994 reguluje działalność przedsiębiorstw handlu państwowego (rządowych lub pozarządowych) w celu zapewnienia, aby państwa nie używały swych przedsiębiorstw jako mechanizmu pozwalającego na obchodzenie istotnych wymogów nałożonych na nie przez GATT. Porozumienie w sprawie interpretacji artykułu XVII zawiera precyzyjną definicję przedsiębiorstw handlu państwowego oraz ma na celu zaostrzenie nadzoru ich działalności za pomocą wzmożonych procedur notyfikacji i kontroli.

Zamówienia publiczne

Porozumienie w sprawie zamówień publicznych jest jednym z czterech porozumień wielostronnych znajdujących się w załączniku 4 do Porozumienia z Marrakeszu (dwa z nich, dotyczące mięsa wołowego i produktów mlecznych, ustały w grudniu 1997 r., pozostałe dotyczą handlu samolotami cywilnymi). Porozumienia te mają zastosowanie wyłącznie dla członków WTO, którzy je wyraźnie przyjęli. Wspólnota Europejska należy do około dwudziestu członków WTO, którzy podpisali i przyjęli te porozumienia.

Porozumienie w sprawie zamówień publicznych, zastępując poprzednie porozumienie z Rundy Tokijskiej, ma na celu otwarcie na konkurencję międzynarodową jak najszerszej części zamówień publicznych w ramach zapewniających przejrzystość i równe traktowanie w stosunku do produktów i dostawców zagranicznych. Dotyczy zamówień udzielanych przez administracje niebędące administracjami centralnymi (regiony państwa federalnego, prowincje, kantony, duże aglomeracje). Obejmuje zarówno towary, jak i roboty oraz usługi. Ramy prawne wprowadzone przez niniejsze porozumienie zasadniczo odzwierciedlają zasady wspólnotowe w zakresie zamówień publicznych.

Porozumienie reguluje zamówienia publiczne, których wartość jest wyższa od pewnej sumy: 130 000 SDR (specjalne prawa ciągnienia, jednostka obliczeniowa MFW) dla zakupu towarów i usług przez centralne jednostki rządowe, 200 000 SDR dla podmiotów administracji regionalnej i lokalnej, 400 000 SDR dla podmiotów sektora użyteczności publicznej i 5 000 000 SDR dla zamówień w dziedzinie budownictwa.

Porozumienie dotyczy pięciu sektorów działalności: portów, lotnisk, wody, elektryczności i transportu miejskiego. Opiera się na zasadzie wzajemności: państwa mogą otworzyć dostęp do swych zamówień publicznych w danych sektorach tylko dla sygnatariuszy porozumienia, którzy powzięli zobowiązania dotyczące tego samego sektora.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Decyzja 94/800/WE

1.1.1995

-

Dz.U. L 336 z 23.12.1994

Ostatnia aktualizacja: 10.04.2006

Zobacz także

  • Strona Międzynarodowej Organizacji Handlu (WTO) - Zrozumieć WTO: porozumienia (EN) (ES) (FR)
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony