EUROPA

STRESZCZENIE

Niniejsze rozporządzenie ustala maksymalne poziomy niektórych zanieczyszczeń, jak azotany, mikotoksyny * (aflatoksyny, ochratoksyna A, patulina i toksyny Fusarium), metale ciężkie (ołów, kadm, rtęć), monochloropropano-1,2-diol (3-MCPD), dioksyny oraz dioksynopochodne PCB, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) oraz cyna nieorganiczna.

Środki spożywcze, w których zawartość zanieczyszczeń jest większa niż podana w załączniku do rozporządzenia, nie mogą zostać dopuszczone do obrotu.

Te maksymalne progi dotyczą części jadalnej środków spożywczych i mają zastosowanie także do przetworzonych lub złożonych, suszonych lub rozcieńczonych środków spożywczych, ewentualnie poprzez zastosowanie współczynnika zatężania czy rozcieńczania, lub przy uwzględnianiu proporcji dotyczących składników w produkcie złożonym.

Oprócz tego rozporządzenie ustala maksymalną zawartość zanieczyszczeń na możliwie najsłabszym poziomie, na jaki pozwalają dobre praktyki wytwarzania oraz dobre praktyki rolnicze (ALARA, As Low As Reasonably Achievable).

ZANIECZYSZCZENIA

Azotany

Są one obecne przede wszystkim w warzywach (szpinak, sałata).

Niektóre państwa członkowskie mają prawo do czasowego sprzedawania na swoim terytorium szpinaku i sałaty, w których zawartość azotanów może przekraczać poziom ustalony w załączniku do rozporządzenia, pod warunkiem, że zawartość ta jest do przyjęcia z punktu widzenia zdrowia publicznego. Ten okres przejściowy ma umożliwić państwom członkowskim zastosowanie środków, które pozwolą im przestrzegać norm wspólnotowych w możliwie najszybszym czasie.

Maksymalna dopuszczalna zawartość azotanów w warzywach zmienia się w zależności od pory roku.

Dopuszczalne dzienne spożycie (DDS) ustalone przez Komitet Naukowy ds. Żywności wynosi 3,65 mg/kg masy ciała (mc).

Aflatoksyny

Są to substancje rakotwórcze i mutagenne, które rozwijają się w warunkach podwyższonej wilgotności i temperatury.

Metody sortowana oraz inne metody obróbki fizycznej pozwalają na ograniczenie poziomu zawartości aflatoksyn w niektórych produktach, jak np. orzeszki arachidowe, orzechy w łupinach, suszone owoce, kukurydza i ryż.

Niniejsze rozporządzenie dopuszcza w przypadku tych produktów wyższą zawartość aflatoksyn, jeśli nie są one przeznaczone do bezpośredniej konsumpcji przez człowieka czy do użycia jako składnik środka spożywczego.

Ochratoksyna A (OTA)

Ochratoksyna A (OTA) jest mikotoksyną produkowaną przez kilka gatunków grzybów (gatunki „penicillium” i „aspergillus”), posiadającą właściwości rakotwórcze, nefrotoksyczne, teratogenne, immunotoksyczne i, ewentualnie, neurotoksyczne. U ludzi stwierdzono jej związek z nefropatią.

Jest ona naturalnie obecna w wielu produktach roślinnych z całego świata, jak np. zboża, kawa ziarnista, kakao oraz suszone owoce.

Niniejsze rozporządzenie ustala maksymalną zawartość ww. substancji w zbożach i produktach zbożowych, rodzynkach, palonych ziarnach kawy, przyprawach, korzeniu lukrecji oraz produktach spożywczych dla dzieci.

Dopuszczalna dawka tygodniowa (TWI) ochratoksyny A wynosi 120 ng/kg mc.

Patulina

Patulina to mikotoksyna produkowana przez kilka gatunków grzybów. Może występować w sokach owocowych, zwłaszcza w soku jabłkowym.

Dopuszczalne maksymalne dzienne spożycie tej substancji wynosi 0,4 µg/kg masy ciała (mc).

Toksyny Fusarium

Jeden gatunek grzybów Fusarium może wyprodukować pewną ilość mikotoksyn * z grupy trichotecenów, np. deoksyniwalenol (DON), niwalenol (NIV), toksyna T-2, toksyna HT-2, a także pewną liczbę innych toksyn (zearalenon i fumonizyny). Grzyby Fusarium są zwykle obecne w zbożach pochodzących z regionów o umiarkowanym klimacie, jak Ameryka, Europa i Azja. Kilka grzybów Fusarium wytwarzających toksyny może, w różnym stopniu, wydzielać dwie z wymienionych wyżej toksyn.

Komitet Naukowy ds. Żywności otrzymał 6 opinii, na podstawie których ustalił tolerowane dzienne pobranie (TDI) ww. toksyn. Ustalił TDI dla deoksyniwalenolu na poziomie 1 µg/kg mc, prowizoryczne PMTDI na poziomie 0,2 µg/kg mc dla zearalenonu oraz 2 µg/kg dla fumonizyn, 0,7 µg/kg mc dla niwalenolu, łączną tymczasową TDI na poziomie 0,06 μg/kg masy ciała dla toksyn T-2 i HT-2 oraz opinię temat trichotecenów jako grupy.

Na podstawie opinii naukowych oraz oceny spożycia niniejsze rozporządzenie ustala najwyższe dopuszczalne poziomy dla deoksyniwalenolu, zearalenonu oraz fumonizyn.

Oprócz tego obecność toksyn T-2 i HT-2 może budzić obawy, jeśli chodzi o zdrowie publiczne, jak zostało to wskazane w rozporządzeniu; w związku z tym Komisja opracuje wiarygodną i dokładną metodę wykrywania tych toksyn oraz będzie w dalszym ciągu prowadzić prace nad przyczynami wywołującymi ich pojawienie się w zbożach, a przede wszystkim w owsie.

Ołów

Absorpcja ołowiu może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego, ponieważ może on spowolnić rozwój funkcji poznawczych, ograniczyć rozwój intelektualny dziecka oraz zwiększać ciśnienie tętnicze i podnosić ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia u osób dorosłych.

Kadm

Absorpcja kadmu także stanowi poważne zagrożenie dla człowieka, ponieważ może zaburzyć pracę nerek, wywołać problemy układu kostnego oraz zaburzenia rozrodczości.

Rtęć

Ta substancja może negatywnie wpływać na rozwój mózgu noworodka, a w przypadku większych dawek może także spowodować zmiany neurologiczne u osoby dorosłej. Rtęć znajduje się przede wszystkim w rybach i produktach rybołówstwa.

Metylortęć jest najbardziej niebezpieczną postacią chemiczną rtęci.

Monochloro-propano-1,2-diol (3-MCPD)

Ta rakotwórcza substancja powstaje w specjalnych warunkach w czasie przetwarzania środków spożywczych. Może ona powstać przede wszystkim w czasie produkcji składnika spożywczego nazywanego „hydrolizowanym białkiem roślinnym” za pomocą metody hydrolizy kwasem.

Adaptacja procesów produkcyjnych pozwoliła na znacznie ograniczenie zawartości 3-MCPD w ww. produkcie. Głównymi źródłami narażenia na pobranie 3-MCPD z dietą są: sos sojowy oraz wszystkie produkty na bazie soi.

Tolerowane dzienne pobranie (TDI) wynosi 2 µg/kg mc.

Dioksyny oraz polichlorobifenyle (PCB) typu dioksynowego

Dioksyny oraz polichlorobifenyle (PCB) typu dioksynowego są substancjami chemicznymi będącymi wynikiem naturalnych procesów (wybuchy wulkanów, pożary lasów) lub przemysłowych (produkcja pestycydów, metali, farb, wybielanie papieru, spalanie itd.).

PCB to substancje chemiczne, które są silnie obecne, ponieważ w przeszłości były używane do produkcji materiałów budowlanych, smarów, impregnatów i farb. Te dwa typy substancji mogą mieć poważne skutki dla zdrowia, przyczyniając się do powstawania m.in. takich schorzeń, jak rak, zaburzenia systemu odpornościowego i systemu nerwowego, uszkodzenia wątroby oraz bezpłodność.

Dopuszczalna dawka tygodniowa (TWI) wynosi 14 pg WHO-TEQ/kg masy ciała.

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)

Niektóre z nich są rakotwórcze i mutagenne. Skażenie WWA może nastąpić w czasie wędzenia, podgrzewania i suszenia produktów spożywczych lub przez skażenie środowiska, zwłaszcza w przypadku ryb.

W trosce o ochronę zdrowia określenie maksymalnych zawartości jest niezbędne dla benzo(a)pirenów zawartych w niektórych produktach spożywczych, które mają w swoim składzie tłuszcze i oleje, a także dla produktów spożywczych, których proces wędzenia czy suszenia może być źródłem podwyższonej zawartości zanieczyszczeń. Maksymalne zawartości muszą być także określone dla produktów, które mogą zostać skażone w wyniku zanieczyszczonego środowiska, m.in. ryb i produktów rybołówstwa, np. na skutek wylewania do wód paliwa przez statki.

Cyna nieorganiczna

Ten typ cyny można znaleźć środkach spożywczych w puszkach oraz w napojach w puszkach. U niektórych grup konsumentów, na przykład u dzieci, może wywołać podrażnienia żołądka.

Dla środków spożywczych w puszkach, innych niż napoje, maksymalna zawartość została ustalona na poziomie 200 mg/kg. Dla napojów w puszkach, maksymalna zawartość to 100 mg/kg.

ZAKAZY MIESZANIA

Środki spożywcze spełniające kryteria zawartości substancji niebezpiecznych nie mogą być zmieszane z żadnymi środkami, które tych wymogów nie spełniają. W związku z powyższym środki spożywcze, które muszą zostać poddane sortowaniu lub przejść inny typ obróbki fizycznej ograniczający ich stopień skażenia, nie mogą zostać zmieszane ze środkami spożywczymi, w których zawartość zanieczyszczeń nie przekracza maksymalnych poziomów ustalonych dla żywności ludzkiej.

SZCZEGÓŁOWE PRZEPISY DOTYCZĄCE ETYKIETOWANIA

Etykieta dla orzechów arachidowych i innych nasion roślin oleistych, orzechów w łupinach, suszonych owoców, ryżu lub kukurydzy, które są wprowadzane do obrotu jako środki spożywcze, a muszą być poddane obróbce fizycznej przed konsumpcją przez człowieka, musi zawierać następującą wskazówkę: „produkt, przed spożyciem przez człowieka lub użyciem jako składnik środka spożywczego, musi być poddany sortowaniu lub innej fizycznej obróbce w celu zmniejszenia zawartości aflatoksyn”.

Etykieta dla orzechów arachidowych i innych nasion roślin oleistych, produktów pochodnych od nasion roślin oleistych i zbóż musi zawierać informację o przewidywanym użyciu oraz kod identyfikacyjny partii (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV). W przypadku braku jasnej informacji, że nie są one przeznaczone do spożycia, zastosowanie mają przepisy określające maksymalne poziomy zawartości podane w tym rozporządzeniu.

Maksymalne poziomy zawartości określone w załączniku mają zastosowane do sałat „gruntowych”.

PRZEKROCZENIE DOPUSZCZALNEJ WARTOŚCI

Aflatoksyny

Orzechy arachidowe, inne nasiona roślin oleistych, suszone owoce, ryż i kukurydza, w których przekroczony został poziom maksymalnej zawartości określony w załączniku do rozporządzenia, mogą zostać wprowadzone do obrotu:

• jeśli nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi i
• jeśli nie przekraczają najwyższych dopuszczalnych poziomów obowiązujących w przypadku produktów przeznaczonych do sortowania przed przekazaniem ich do konsumpcji.

Azotany

Niektóre kraje otrzymały zgodę na odstępstwa w zakresie maksymalnej dopuszczalnej zawartości azotanów. Zgoda ta dotyczy produkcji i konsumpcji świeżego szpinaku (Belgia, Irlandia, Zjednoczone Królestwo) oraz sałat (Irlandia i Zjednoczone Królestwo) odbywających się na terenie danego kraju.

Dioksyny i dioksynopochodne PCB

Na mocy niniejszego rozporządzenia przyznano Finlandii i Szwecji odstępstwo pozwalające na przekroczenie poziomu dioksyn i dioksynopochodnych PCB w niżej wymienionych produktach, ale wyłącznie tych, których produkcja oraz konsumpcja będą odbywać się na terytorium tych krajów. Odstępstwo to obowiązuje aż do 31 grudnia 2011 r. i dotyczy następujących produktów: łososia, śledzia, minoga rzecznego, pstrąga i ikry siei pochodzących z Bałtyku.

KONTROLA I NADZÓR

Państwa członkowskie mają obowiązek nadzorowania i kontrolowania poziomu azotanów w warzywach, zwłaszcza w zielonych warzywach liściastych. Przekazują swoje wyniki Komisji do 30 czerwca każdego roku.

Dodatkowo corocznie będą przekazywać Komisji wyniki badań przeprowadzonych w zakresie obecności zanieczyszczeń w środkach spożywczych.

UPŁYNNIANIE ZAPASÓW

Niniejsze rozporządzanie pozwala na upłynnienie zapasów żywności, w której zawartość substancji niebezpiecznych przekracza maksymalną wartość, a która została wprowadzona do obrotu przed wejściem w życie przepisów dotyczących maksymalnych wartości dla poszczególnych substancji.

MAKSYMALNE POZIOMY ZAWARTOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH DLA DZIECI

W zakresie produktów spożywczych dla małych dzieci i niemowląt niniejsze rozporządzenie ustala maksymalną zawartość na możliwie najniższym poziomie, aby chronić zdrowie tej szczególnie wrażliwej grupy populacji. Te maksymalne poziomy zawartości mają zastosowanie także do środków spożywczych przeznaczonych dla niemowląt i małych dzieci objętych dyrektywą 2006/125/WE i dyrektywą 2006/141/WE.

Maksymalna zawartość dla niemowląt i małych dzieci, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem:

• azotany: 200 mg/kg,
• aflatoksyna B1: 0,10 µg/kg,
• aflatoksyna M1: 0,025 µg/kg,
• ochratoksyna A: 0,50 µg/kg i taka sama zawartość w przypadku preparatów dietetycznych stosowanych leczniczo, zwłaszcza w przypadku niemowląt,
• patulina: 10 µg/kg,
• deoksyniwalenol: 200 µg/kg,
• zearalenon: 20 µg/kg i taka sama zawartość w przypadku preparatów na bazie kukurydzy przeznaczonych dla niemowląt i małych dzieci,
• fumonizyny: 20 µg/kg w przypadku preparatów na bazie kukurydzy przeznaczonych dla niemowląt i małych dzieci,
• ołów: 0,02 mg/kg wagi świeżego produktu,
• cyna nieorganiczna: 50 mg/kg wagi świeżego produktu i taka sama zawartość w przypadku preparatów przeznaczonych dla niemowląt, preparatów pochodnych i preparatów dietetycznych w konserwach stosowanych leczniczo, zwłaszcza w przypadku niemowląt (z wyjątkiem preparatów suszonych i w proszku),
• benzo(a)piren 1 µg/kg świeżego produktu i taka sama zawartość maksymalna dla preparatów przeznaczonych dla niemowląt, preparatów pochodnych i preparatów dietetycznych stosowanych leczniczo, zwłaszcza w przypadku niemowląt.