RSS
Alfabetische index
Deze pagina is beschikbaar in 15 talen
Nieuwe beschikbare talen:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Handhaving van intellectuele-eigendomsrechten

Handhaving van de intellectuele-eigendomsrechten is tot nu toe niet op Europees niveau geharmoniseerd. Deze richtlijn heeft dan ook tot doel gelijke voorwaarden te scheppen voor de toepassing van de intellectuele-eigendomsrechten in de lidstaten door de uitvoeringsmaatregelen in de gehele EU op elkaar af te stemmen. Zij is er tevens op gericht de wetgevingen van de lidstaten te harmoniseren om een gelijkwaardig niveau van bescherming van de intellectuele eigendom op de interne markt tot stand te brengen.

BESLUIT

Richtlijn 2004/48/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten.

SAMENVATTING

Tot nu toe had het optreden van de Europese Gemeenschap (EG) op het gebied van de intellectuele eigendom voornamelijk betrekking op de harmonisatie van het nationale materiële recht en de schepping van een unitair recht op EG-niveau. Aldus zijn bepaalde nationale intellectuele-eigendomsrechten geharmoniseerd, zoals merken, tekeningen en modellen, octrooien voor biotechnologische uitvindingen en bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten. Tevens is gestreefd naar de schepping van unitaire rechten op EG-niveau die onmiddellijk van kracht zijn op het gehele grondgebied van de EG; het gaat hierbij om het Gemeenschapsmerk en, meer recent, Gemeenschapsmodellen. Overigens wordt binnen de Raad gesproken over het scheppen van een Gemeenschapsoctrooi.

Hoewel de geleidelijke harmonisatie van het materiële intellectuele-eigendomsrecht het vrije verkeer tussen de lidstaten heeft vergemakkelijkt en de toepasselijke regels transparanter heeft gemaakt, zijn de middelen om de intellectuele-eigendomsrechten te handhaven nog niet geharmoniseerd. Vandaar dus deze richtlijn.

Namaak en piraterij en, meer in het algemeen, schendingen van de intellectuele eigendom, zijn verschijnselen die voortdurend toenemen en thans een internationale dimensie hebben aangenomen. De nationale economieën worden hierdoor ernstig bedreigd. Op de EG-markt worden deze verschijnselen met name in de hand gewerkt doordat de lidstaten verschillende middelen hebben om intellectuele-eigendomsrechten te handhaven. Anders gezegd, door namaak of piraterij verkregen producten worden meestal gemaakt en verkocht in de landen die namaak en piraterij minder effectief bestrijden dan andere.

Doelstellingen

Weliswaar is het voornaamste doel van deze richtlijn te zorgen voor een gelijkwaardige bescherming van de intellectuele eigendom in de lidstaten, maar er zijn nog meer doelstellingen, zoals:

  • bevordering van innovatie door en het concurrentievermogen van ondernemingen. Indien namaak en piraterij niet doeltreffend worden bestraft, kan het bedrijfsleven het vertrouwen in de interne markt verliezen, waardoor fabrikanten en uitvinders ontmoedigd kunnen worden en de innovatie en de productie binnen de EG kunnen worden afgeremd;
  • behoud van de werkgelegenheid in Europa. Maatschappelijk gezien heeft de schade die de bedrijven lijden door het bestaan van namaak en piraterij zijn weerslag op de omvang van het werkgelegenheidsaanbod van het bedrijfsleven;
  • voorkoming van fiscale verliezen en destabilisatie van de markten. De fiscale verliezen als gevolg van namaak en piraterij zijn aanzienlijk. Namaak en piraterij vormen een reële bedreiging van het economisch evenwicht, want zij kunnen tot een destabilisatie leiden van de meest kwetsbare markten (zoals de markt voor textielproducten). Namaak en piraterij van multimediaproducten via internet nemen voortdurend toe en zorgen reeds voor zeer grote verliezen;
  • bescherming van de consument. Namaak en piraterij gaan meestal gepaard met bewust bedrog van de consument, bijvoorbeeld over de kwaliteit die deze mag verwachten van een product van een bekend merk. Producten van namaak en piraterij worden immers vervaardigd buiten de controles van de bevoegde autoriteiten om en voldoen niet aan de kwaliteitseisen. Wanneer de consument dit soort producten buiten de legale handel om koopt, krijgt hij in principe geen garantie, geen service en evenmin compensatie bij schade. Bovendien kunnen deze producten een werkelijk gevaar betekenen voor de gezondheid (namaak van geneesmiddelen) of de veiligheid (namaak van speelgoed of auto- of vliegtuigonderdelen) van de consument;
  • handhaving van de openbare orde. Namaak en piraterij houden een overtreding in van de arbeidswetgeving (clandestiene arbeid), de fiscale wetgeving (inkomstenverlies voor de staat), de wetgeving inzake de volksgezondheid en inzake productveiligheid.

Toepassingsgebied

De bepalingen van deze richtlijn zijn van toepassing op elke schending van de intellectuele-eigendomsrechten volgens het EG-recht en/of het nationale recht van de betrokken lidstaat. De richtlijn laat de rechtshandhavings- en uitzonderingsbepalingen van de EG-wetgeving inzake auteursrecht en naburige rechten onverlet. Bovendien doet de richtlijn geen afbreuk aan:

  • de EG-voorschriften betreffende het materiële intellectuele-eigendomsrecht;
  • de verplichtingen van de lidstaten uit hoofde van internationale verdragen en met name de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom ("de TRIPS-Overeenkomst");
  • de wetgeving van de lidstaten inzake strafprocedures en straffen in verband met de schending van intellectuele-eigendomsrechten.

Algemene verplichting

De lidstaten moeten de procedures vaststellen die nodig zijn voor de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten en passende maatregelen nemen tegen degenen die zich schuldig maken aan namaak en piraterij. Deze maatregelen en procedures moeten voldoende afschrikwekkend zijn, zonder dat het legitieme handelsverkeer wordt belemmerd, en waarborgen bieden tegen misbruik.

Verzoeken om de toepassing van de maatregelen en procedures

Een verzoek om toepassing van de maatregelen tot bescherming van de intellectuele eigendom kan worden ingediend door de houders van intellectuele-eigendomsrechten, door hun vertegenwoordigers en door alle andere personen die gemachtigd zijn deze rechten te gebruiken. Voorzover deze de houders van intellectuele-eigendomsrechten vertegenwoordigen, zijn organisaties voor het beheer van de rechten of de verdediging van beroepsbelangen eveneens bevoegd om een verzoek in te dienen tot toepassing van deze maatregelen.

Bewijsmateriaal

Op bepaalde voorwaarden kunnen partijen worden verplicht het bewijsmateriaal over te leggen waarover zij beschikken. De lidstaten moeten de nodige maatregelen treffen om de bevoegde rechterlijke instanties in staat te stellen op verzoek van een partij overlegging te gelasten van bancaire, financiële of handelsdocumenten waarover de tegenpartij beschikt.

Wanneer reeds voor het begin van een bodemprocedure een aantoonbaar gevaar bestaat dat een intellectueel-eigendomsrecht zal worden geschonden, kunnen de rechterlijke instanties onmiddellijk voorlopige maatregelen gelasten om het bewijsmateriaal te beschermen.

Recht op informatie

Op verzoek van de rechthebbende kunnen de rechterlijke instanties een ieder gelasten informatie te verstrekken over de oorsprong en de distributiekanalen van de goederen of diensten waarmee inbreuk zou worden gemaakt op een intellectueel-eigendomsrecht. Deze maatregel is van toepassing indien een persoon:

  • inbreukmakende goederen voor commerciële doeleinden in zijn bezit blijkt te hebben;
  • inbreukmakende diensten voor commerciële doeleinden blijkt te gebruiken;
  • voor commerciële doeleinden diensten blijkt te verlenen die bij inbreukmakende activiteiten worden gebruikt;
  • is aangewezen als zijnde betrokken bij de productie of de distributie van inbreukmakende goederen of diensten.

Voorlopige en conservatoire maatregelen

Op verzoek van de eiser kunnen de rechterlijke instanties tegen de beweerde overtreder een voorlopig bevel uitvaardigen om:

  • een dreigende overtreding van een intellectueel-eigendomsrecht te voorkomen; of
  • de voortzetting van een beweerde overtreding van een intellectueel-eigendomsrecht voorlopig te verbieden; of
  • aan deze voortzetting de voorwaarde te verbinden dat zekerheid wordt gesteld voor de eventuele schadeloosstelling van de rechthebbende.

In sommige gevallen kunnen de rechterlijke instanties toestemming geven voor conservatoir beslag op de roerende en onroerende goederen van de beweerde overtreder, met inbegrip van blokkering van zijn bankrekeningen en andere tegoeden.

Maatregelen als gevolg van een vonnis ten gronde

Op verzoek van de eiser kunnen de rechterlijke instanties de terugroeping gelasten van goederen waarvan is vastgesteld dat zij inbreuk maken op een intellectueel-eigendomsrecht. De materialen en werktuigen die bij de vervaardiging van die goederen zijn gebruikt, kunnen ook uit de handel worden genomen. Ten slotte kunnen de rechterlijke instanties de vernietiging gelasten van de door namaak of piraterij verkregen goederen.

Wanneer bij rechterlijke uitspraak een inbreuk op een intellectueel-eigendomsrecht is vastgesteld, kunnen de bevoegde rechterlijke instanties een bevel tot staking van de inbreuk tegen de inbreukmaker uitvaardigen. Zo nodig kan een dwangsom worden opgelegd om naleving van het bevel te waarborgen.

De bevoegde rechterlijke instanties kunnen ook gelasten dat aan de benadeelde een schadevergoeding wordt betaald in plaats van de terugroeping of vernietiging van de goederen, namelijk wanneer de verweerder zonder opzet heeft gehandeld en indien terugroeping of vernietiging hem onevenredige schade zou berokkenen.

Schadevergoeding en aan de procedure verbonden kosten

De bevoegde rechterlijke instanties kunnen, op verzoek van de benadeelde, de overtreder gelasten de rechthebbende een passende vergoeding te betalen tot herstel van de schade die deze heeft geleden.

De gerechtskosten, de advocatenhonoraria, alsmede de andere kosten die de in het gelijk gestelde partij heeft gemaakt, komen normalerwijze ten laste van de overtreder.

Door de lidstaten opgelegde sancties

In tegenstelling tot het oorspronkelijke voorstel van de Commissie bevat de richtlijn, zoals ze is goedgekeurd, geen bepalingen betreffende de strafrechtelijke sancties voor fraudeurs. De richtlijn beperkt zich ertoe te bepalen dat de lidstaten, om overtreders te vervolgen, andere sancties kunnen toepassen die verder gaan dan de daarin opgenomen bepalingen.

Context

In oktober 1998 heeft de Commissie een Groenboek over namaak en piraterij op de interne markt gepresenteerd, teneinde met alle belanghebbenden een discussie over dit onderwerp op gang te brengen. Bij dit overleg werd bevestigd dat de verschillen tussen de nationale stelsels voor intellectuele-eigendomsrechten nadelig waren voor de goede werking van de interne markt. Naar aanleiding van het overleg heeft de Commissie in november 2000 een vervolg op dit Groenboek gepresenteerd, met daarin een plan om de bestrijding van namaak en piraterij te verbeteren en te intensiveren. Een van de onderdelen van dit plan was de opstelling van een richtlijn ter harmonisatie van de nationale voorschriften voor de handhaving van de intellectuele-eigendomsrechten.

REFERENTIES

BesluitInwerkingtredingUiterste datum voor omzetting in nationaal rechtPublicatieblad
Richtlijn 2004/48/EG

22.6.2004

29.4.2006

L 195 van 2.6.2004

GERELATEERDE BESLUITEN

Verklaring 2005/295/EG van de Commissie betreffende artikel 2 van Richtlijn 2004/48/EG van het Europees Parlement en de Raad betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten [Publicatieblad L 94 van 13.4.2005].
In deze verklaring geeft de Commissie aan welke intellectuele-eigendomsrechten onder het toepassingsgebied van de richtlijn betreffende de handhaving van intellectuele-eigendomsrechten vallen.
Het betreft de volgende rechten:

  • auteursrechten;
  • naburige rechten van het auteursrecht;
  • het recht sui generis van de maker van een databank;
  • de rechten van de maker van topografieën van halfgeleiderproducten;
  • merkenrechten;
  • rechten op tekeningen of modellen;
  • octrooirechten, met inbegrip van de rechten afgeleid van aanvullende beschermingscertificaten;
  • geografische aanduidingen;
  • rechten op gebruiksmodellen;
  • kwekersrechten;
  • handelsnamen, voorzover deze in het betrokken nationale recht als uitsluitende eigendomsrechten worden beschermd.
Laatste wijziging: 17.05.2011
Juridische mededeling | Over deze site | Zoeken | Contact | Naar boven