RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Umowy o partnerstwie i współpracy (UPiW): Rosja, Europa Wschodnia, Kaukaz Południowy i Azja Środkowa

Unia Europejska (UE) zawarła dziesięć umów o partnerstwie i współpracy (UPiW) z Rosją, krajami Europy Wschodniej, Kaukazu Południowego i Azji Środkowej. Zadaniem umów jest umocnienie tamtejszych demokracji i rozwinięcie gospodarek oraz rozwijanie współpracy w wielu obszarach, także za pomocą dialogu politycznego. Umowy powołują Radę Współpracy, która czuwa nad ich realizacją.

AKTY

Decyzje Komisji i Rady 99/602/WE, 99/614/WE, 99/515/WE, 99/490/WE, 99/491/WE, 98/401/WE, 97/800/WE, 98/149/WE, 99/593/WE, 2009/989/WE w sprawie zawarcia Umowy o partnerstwie i współpracy ustanawiającej partnerstwo między Wspólnotami Europejskimi oraz ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Armenii, Republiką Azerbejdżanu, Gruzją, Republiką Kazachstanu, Republiką Kirgiską, Republiką Mołdawii, Federacją Rosyjską, Ukrainą, Uzbekistanem, Tadżykistanem, z drugiej.

STRESZCZENIE

Począwszy od końca lat 90. Unia Europejska zawarła dziesięć umów podobnych umów partnerstwie i współpracy (UPiW) z: Rosją, Nowymi Państwami Niepodległymi Europy Wschodniej, Kaukazu Południowego i Azji Środkowej: Armenią, Azerbejdżanem, Gruzją, Kazachstanem, Kirgistanem, Mołdawią, Ukrainą, Uzbekistanem i Tadżykistanem.

Celem partnerstwa jest:

  • stworzenie odpowiednich ram do dialogu politycznego,
  • wspieranie wysiłków państw w celu wzmocnienia w nich demokracji i rozwijania gospodarki,
  • wspieranie ich transformacji w gospodarki rynkowe,
  • promowanie wymiany i inwestycji.

Partnerstwo obejmuje także stworzenie podstaw współpracy w obszarze prawodawstwa, gospodarki, spraw społecznych, finansów, nauki cywilnej, technologii oraz współpracy kulturowej. W przypadku Rosji umowa zakłada również stworzenie warunków do utworzenia w przyszłości strefy wolnego handlu.

Wspólne cele UPiW:

Główne zasady odnoszą się do poszanowania zasad demokracji, podstaw prawa międzynarodowego oraz praw człowieka. Stworzenie gospodarki rynkowej stanowi więc cel wszystkich umów.

Umowy inicjują dwustronny dialog polityczny między UE a poszczególnymi krajami. Mają za zadanie promowanie zbieżnych stanowisk w zakresie międzynarodowych zagadnień leżących w obustronnym interesie, współpracy na rzecz stabilności, bezpieczeństwa i przestrzegania zasad demokratycznych oraz praw człowieka. Dialog będzie prowadzony na szczeblu ministerialnym w ramach Rady Współpracy, na szczeblu parlamentarnym w ramach komisji parlamentarnej oraz na szczeblu wysokich urzędników. W ramach tego dialogu politycznego stosowane będą również droga dyplomatyczna oraz spotkania ekspertów.

W zakresie wymiany towarów UE oraz dziesięć wymienionych krajów przyznaje sobie wzajemne prawo do zasady największego uprzywilejowania. Ustanawiają także swobodny przepływ towarów przez ich terytorium. W przypadku towarów przyjętych tymczasowo każda ze stron przyznaje drugiej zwolnienie z opłat wwozowych i celnych. Nie mogą istnieć między stronami ograniczenia ilościowe dotyczące importu, a towary są wymieniane w oparciu o ceny rynkowe. W przypadku szkód lub zagrożeń związanych z importem, Rada Współpracy musi znaleźć rozwiązanie, które zostanie zaakceptowane przez obie strony. W przypadku gdy jedna ze stron należy do krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), niektóre produkty tekstylne, a także materiały nuklearne są wyłączone z tych postanowień. Natomiast w przypadku węgla czy stali obowiązują postanowienia UPiW.

Pośród postanowień dotyczących handlu i inwestycji znajdują się warunki dotyczące zatrudnienia, zakładania i funkcjonowania przedsiębiorstw, świadczenia usług transgranicznych, bieżących płatności i kapitałów. W zakresie zatrudnienia strony zobowiązują się do zapobiegania w tym obszarze dyskryminacji każdej osoby mającej pochodzenie z jednej strony, a zatrudnionej legalnie przez drugą. W przypadku Rosji zapowiedziano programy koordynacji bezpieczeństwa społecznego.

Jeśli chodzi o przedsiębiorstwa, to umowy przewidują, co następuje:

  • tworzenie przedsiębiorstw na terenie UE musi odbywać się w warunkach nie gorszych niż ma to miejsce w krajach trzecich,
  • zarządzanie przedsiębiorstwami musi podlegać przepisom nie gorszym niż te przyznawane przedsiębiorstwom UE,
  • zarządzanie oddziałami odbywa się na takich samych warunkach, jak w przypadku oddziałów krajów trzecich,
  • przedsiębiorstwa europejskie zlokalizowane w NPN (Nowe Państwo Niepodległe byłego Związku Radzieckiego) muszą mieć warunki do zakładania i eksploatacji nie gorsze niż te obowiązujące przedsiębiorstwa najlepiej traktowane, czy to krajowe czy krajów trzecich.

Warunki te nie stosują się do transportu powietrznego, rzecznego i morskiego. W przypadku Rosji mają one zastosowanie także do niektórych usług bankowych i ubezpieczeniowych wymienionych w załączniku 6 do jej UPiW.

W przypadku świadczenia usług transgranicznych strony zobowiązują się do podjęcia działań koniecznych do stopniowego ich umożliwiania. W przypadku Rosji niektóre obszary wymienione w załącznikach mogą być regulowane na szczeblu krajowym. Jeśli zaś chodzi o międzynarodowy transport morski, strony muszą stosować w sposób skuteczny zasadę swobodnego dostępu do rynku i ruchu w oparciu o zasady rynkowe.

W zakresie płatności bieżących i kapitałów strony, na mocy porozumień, zobowiązują się do zaakceptowania wszystkich płatności bieżących związanych z przepływem towarów, usług i osób. Swobodny przepływ kapitałów musi być także zabezpieczony, kiedy chodzi o inwestycje bezpośrednie, ale także likwidację czy repatriację zysków z tych inwestycji oraz wszystkich korzyści z nich wypływających.

Wszystkie umowy, z wyjątkiem umowy podpisanej z Republiką Mołdawii, zawierają rozdział poświęcony ochronie własności intelektualnej, przemysłowej i handlowej oraz współpracy w zakresie prawodawstwa.

Jeśli chodzi o współpracę ekonomiczną, obszary są podobne w większości UPiW i skupiają się wokół: rozwoju gospodarczego i społecznego, rozwoju zasobów ludzkich, wsparcia dla przedsiębiorstw (prywatyzacja, m.in. inwestycje i rozwój usług finansowych), rolnictwa i sektora spożywczego, energetycznego, transportowego, turystycznego oraz ochrony środowiska, współpracy regionalnej i polityki walutowej. Celem tej współpracy gospodarczej jest przyczynienie się do procesu reformatorskiego, naprawy sytuacji gospodarczej i zrównoważonego rozwoju NPN. Promowane są reformy gospodarcze i społeczne oraz restrukturyzacja systemów gospodarczych i handlowych.

Szczegółowe cele UPiW

Pozostałe obszary współpracy wymienione w umowie to:

  • współpraca w dziedzinach związanych z demokracją i prawami człowieka (suplement w przypadku Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji, Uzbekistanu i Tadżykistanu),
  • współpraca w zakresie przeciwdziałania nielegalnym działaniom oraz kontrolowania nielegalnej imigracji. Z programami związanymi z praniem brudnych pieniędzy, walką z narkotykami i nielegalną imigracją (z wyjątkiem Kazachstanu, Republiki Kirgiskiej, Ukrainy czy Mołdawii),
  • współpraca kulturowa,
  • współpraca finansowa w zakresie wsparcia technicznego.

Rozporządzenia instytucjonalne

Na mocy umów tworzona jest Rada Współpracy, której obowiązkiem jest nadzorowanie realizacji porozumień. Rada zbiera się na szczeblu ministerialnym raz do roku. Współpracuje z nią parlamentarna komisja ds. współpracy.

Umowy są zawarte początkowo na okres dziesięciu lat, ale po upłynięciu tego okresu są automatycznie przedłużane z roku na rok, chyba że strony się temu sprzeciwią.

Do każdej umowy dołączany jest zestaw załączników oraz protokół o wzajemnym wspieraniu się władz ds. celnych, które nie stanowią integralnej części umowy.

Polityka sąsiedztwa

Począwszy od 2003 r., UE rozpoczęła prowadzenie polityki sąsiedztwa (EPS) (EN) (FR), aby uniknąć pojawienia się, na skutek rozszerzenia w 2004 r., nowych linii podziału między UE a jej sąsiadami. EPS ma za zadanie wspieranie nawiązania bliskich relacji między UE a jej partnerami, co ma w przyszłości pozwolić na utworzenie strefy stabilizacji, dobrobytu i bezpieczeństwa. Wraz z krajami partnerskimi regionu Morza Śródziemnego kraje Europy Wschodniej oraz Kaukazu Południowego, tzn. Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji, Mołdawii i Ukrainy tworzą podstawę krajów partnerskich EPS. W tym zakresie UPiW tworzą ramy wdrażania EPS z każdym krajem partnerskim w Europie Wschodniej i na Południowym Kaukazie.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji w państwach członkowskichDziennik Urzędowy
Decyzja 99/602/WE z dnia 31 maja 1999 r., Republika Armenii

31.5.1999

-

Dz.U. L 239 z 9.9.1999

Decyzja 99/614/WE z dnia 31 maja 1999 r., Republika Azerbejdżanu

31.5.1999

-

Dz.U. L 246 z 17.9.1999

Decyzja 99/515/WE z dnia 31 maja 1999 r., Gruzja

31.5.1999

-

Dz.U. L 205 z 4.8.1999

Decyzja 99/490/WE z dnia 12 maja 1999 r., Republika Kazachstanu

12.5.1999

-

Dz.U. L 196 z 28.7.1999

Decyzja 99/491/WE z dnia 12 maja 1999 r., Republika Kirgiska

12.5.1999

-

Dz.U. L 196 z 28.7.1999

Decyzja 98/401/WE z dnia 28 maja 1998 r., Republika Mołdawii

28.5.1998

-

Dz.U. L 181 z 24.6.1998

Decyzja 97/800/WE

z dnia 30 października 1997 r., Federacja Rosyjska

30.10.1997

-

Dz.U. L 327 z 28.11.1997

Decyzja 98/149/WE z dnia 26 stycznia 1998 r., Ukraina

26.1.1998

-

Dz.U. L 49 z 19.2.1998

Decyzja 99/593/WE z dnia 31 maja 1999 r., Republika Uzbekistanu

31.5.1999

-

Dz.U. L 229 z 31.8.1999

Decyzja 2009/989/WE z dnia 29 stycznia 2009 r., Tadżykistan

17.11.2009

-

Dz.U. L 350 z 29.12.2009

AKTY POWIĄZANE

Ze wszystkimi umowami zawartymi między UE a krajami Europy Wschodniej, Kaukazu Południowego, Azji Środkowej i Rosją można zapoznać się dzięki bazie danych dotyczących traktatów Komisji Europejskiej (EN).

Wniosek decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy przejściowej między Wspólnotą Europejską, Europejską Wspólnotą Węgla i Stali oraz Europejską Wspólnotą Energii Atomowej, z jednej strony, a Turkmenistanem, z drugiej strony, w sprawie handlu i kwestii związanych z handlem [KOM(2009) 287 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

DOKUMENTY WCZEŚNIEJSZE

Communication from the Commission of 10 October 1995 – Towards a European Union for Strategy for Relations with the Independent States of Central Asia [COM(1995) 206 final – Not published in the Official Journal] (Komunikat Komisji z dnia 10 października 1995 r. – Stosunki UE z Nowymi Państwami Niepodległymi Azji Środkowej [COM/95/206 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym]).

Communication from the Commission to the Council and the European Parliament of 10 May 1995 – Prospects for Cooperation in Science and Technology with the New Independent States (NIS) [COM(1995) 190 final – Not published in the Official Journal] (Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 10 maja 1995 r. – Perspektywy współpracy naukowej i technologicznej z Nowymi Państwami Niepodległymi (NPN) dawnego Związku Radzieckiego [COM/95/109 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym]).

Ostatnia aktualizacja: 29.09.2010
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony