RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας

Με τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας θεσπίζεται πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών και λοιπών βιομηχανικών χωρών με σκοπό, ιδίως, την ανάπτυξη του ενεργειακού δυναμικού των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με το πρωτόκολλο για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα επιδιώκεται η προώθηση πολιτικών ενεργειακής απόδοσης, συμβατών με την αειφόρο ανάπτυξη, η παροχή κινήτρων για μια πιο αποδοτική και φιλική προς το περιβάλλον χρήση της ενέργειας και η ενθάρρυνση της συνεργασίας στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης.

ΠΡΑΞΗ

Απόφαση 98/181/ΕΚ, ΕΚΑΧ και Ευρατόμ του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 23ης Σεπτεμβρίου 1997, σχετικά με τη σύναψη, από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας και του πρωτοκόλλου του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα.

ΣΥΝΟΨΗ

Πλαίσιο

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου (Ιούνιος 1990), ο πρωθυπουργός των Κάτω Χωρών είχε προτείνει τη θέσπιση συνεργασίας, στον τομέα της ενέργειας, με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην Σοβιετικής Ενώσεως, προκειμένου να ενισχυθεί η οικονομική ανόρθωσή τους και να βελτιωθεί η ασφάλεια εφοδιασμού της Κοινότητας. Κληθείσα από το Συμβούλιο να μελετήσει τις δυνατότητες υλοποίησης της εν λόγω συνεργασίας, η Επιτροπή πρότεινε, το 1991, την κατάρτιση Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας. Οι διαπραγματεύσεις για τον εν λόγω Χάρτη δρομολογήθηκαν στις Βρυξέλλες τον Ιούλιο του 1991, και ολοκληρώθηκαν με την υπογραφή καταληκτικού εγγράφου στη Χάγη, στις 17 Δεκεμβρίου 1991.

Τα 51 υπογεγραμμένα μέρη του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας δεσμεύθηκαν να επιδιώξουν τους στόχους του Χάρτη και να τηρήσουν τις αρχές του, όπως επίσης και να εδραιώσουν τη συνεργασία τους στο πλαίσιο μιας νομικά δεσμευτικής συμφωνίας βάσης, η οποία οδήγησε στη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας, που σκοπό έχει να προαγάγει τη βιομηχανική συνεργασία Δύσης-Ανατολής, προβλέποντας νομικές εγγυήσεις σε τομείς όπως οι επενδύσεις, η διαμετακόμιση και το εμπόριο. Η συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας καθώς και το πρωτόκολλο για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα υπεγράφησαν στις 17 Δεκεμβρίου 1994, στη Λισσαβόνα, από το σύνολο των υπογεγραμμένων μερών του Χάρτη, το 1991, εξαιρέσει των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά. Οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και τα κράτη μέλη τους αποτελούν υπογεγραμμένα μέρη στη Συνθήκη και στο πρωτόκολλο.

Η Συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας και το πρωτόκολλο του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα εγκρίνονται, με την παρούσα απόφαση, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ), της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΚ) και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (ΕΥΡΑΤΟΜ).

Η απόφαση προσδιορίζει τις επιμέρους ρυθμίσεις που επιτρέπουν τον καθορισμό της θέσης που μπορεί να κληθεί να υιοθετήσει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα στο πλαίσιο της Συνδιάσκεψης του Χάρτη Ενέργειας. Προσδιορίζει το πώς υιοθετείται η ληπτέα θέση εξ ονόματος της ΕΚΑΧ και της ΕΥΡΑΤΟΜ.

Συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας

Η συνθήκη αποβλέπει στη θέσπιση νομικού πλαισίου για την προαγωγή της μακροπρόθεσμης συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας, με βάση τις αρχές που θεσπίζει ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας.

Οι σημαντικότερες διατάξεις της συνθήκης αφορούν την προστασία των επενδύσεων, την εμπορία ενεργειακών υλών και προϊόντων, τη διαμετακόμιση και τη διευθέτηση των τυχόν διαφορών.

Όσον αφορά τις επενδύσεις, τα συμβαλλόμενα μέρη καλούνται να ενθαρρύνουν και να δημιουργήσουν σταθερές, ευνοϊκές και διαφανείς συνθήκες για τους ξένους επενδυτές και να εφαρμόζουν στην περίπτωσή τους τη ρήτρα της πλέον ευνοούμενης χώρας, ή να τους επιφυλάσσουν τη μεταχείριση της οποίας τυγχάνουν οι δικοί τους επενδυτές, σύμφωνα με το πλέον ευνοϊκό γι' αυτούς καθεστώς. Όσον αφορά τις προεπενδύσεις, η αρχή της εθνικής μεταχείρισης θα εφαρμοστεί σε δύο στάδια. Σύμφωνα με τη συνθήκη, θα εφαρμοστεί σε πρώτο στάδιο βάσει της αρχής των «καλύτερων προσπαθειών». Σε δεύτερο στάδιο, και υπό την επιφύλαξη όρων που θα καθοριστούν σε υπό διαπραγμάτευσιν συμπληρωματική συνθήκη, η εθνική μεταχείριση θα υπαχθεί σε νομικά δεσμευτικό πλαίσιο όσον αφορά την πραγματοποίηση επενδύσεων.

Η εμπορία ενεργειακών υλών και προϊόντων μεταξύ των αντισυμβαλλόμενων μερών διέπεται από τις διατάξεις της GATT. Αυτό σημαίνει ότι τα υπογεγραμμένα μέρη στη συνθήκη είναι υποχρεωμένα να εφαρμόζουν τις διατάξεις της GATT όσον αφορά την εμπορία των ενεργειακών υλών και προϊόντων, ακόμη και εάν δεν αποτελούν μέλη της GATT, αντιστοίχως στον ΠΟΕ.

Διαμετακόμιση: κάθε μέρος λαμβάνει τα μέτρα που είναι αναγκαία για να διευκολυνθεί η διαμετακόμιση των ενεργειακών υλών και προϊόντων, σύμφωνα με την αρχή της ελεύθερης διαμετακόμισης και χωρίς διακρίσεις όσον αφορά την καταγωγή, τον προορισμό ή την ιδιοκτησία των εν λόγω ενεργειακών υλών και προϊόντων, και χωρίς διαφορετική αντιμετώπιση όσον αφορά τη διαμόρφωση των τιμών βάσει τέτοιων διακρίσεων, όπως επίσης και χωρίς να επιβάλλονται αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, περιορισμοί ή φόροι.

Κάθε μέρος δεσμεύεται ώστε οι διατάξεις του οι σχετικές με τη μεταφορά ενεργειακών πρώτων υλών και προϊόντων, καθώς και η χρήση των εξοπλισμών μεταφοράς ενέργειας, διαλαμβάνουν τις υπό διαμετακόμισιν ενεργειακές ύλες και προϊόντα κατά τρόπο όχι λιγότερο ευνοϊκό απ' ό,τι τις δικής του προελεύσεως ύλες και προϊόντα, εκτός εάν ορίζουν διαφορετικά οι διατάξεις κάποιας διεθνούς συμφωνίας.

Απαγορεύεται η διακοπή ή ο περιορισμός της ροής ενεργειακών υλών και προϊόντων σε περίπτωση που ανακύψουν διαφορές για τους τρόπους διαμετακόμισης, πριν από την ολοκλήρωση των διαδικασιών διευθέτησης των διαφορών, οι οποίες προβλέπονται για τέτοιες περιπτώσεις.

Αλλες διατάξεις υποχρεώνουν τις χώρες από τις οποίες διέρχονται οι ενεργειακές ύλες και προϊόντα να μην αντιτίθενται στη δημιουργία νέας δυναμικότητας.

Η συνθήκη προβλέπει αυστηρές διαδικασίες διευθέτησης των διαφορών μεταξύ των κρατών, αφενός, και μεταξύ των ιδιωτών επενδυτών και του κράτους υλοποίησης των επενδύσεων, αφετέρου. Σε περίπτωση που ανακύψουν διαφορές μεταξύ επενδυτή και κράτους, ο επενδυτής δύναται να αποφασίσει την παραπομπή της διαφοράς σε διεθνή διαιτησία. Σε περίπτωση που ανακύψουν διαφορές μεταξύ κρατών, είναι δυνατή η σύσταση ενός ad hoc δικαστηρίου διαιτησίας, εφόσον δεν ευοδωθούν οι διπλωματικές προσπάθειες επίλυσης της διαφοράς. Η διευθέτηση που προβλέπεται από τους μηχανισμούς αυτούς έχει αναγκαστικό χαρακτήρα.

Όσον αφορά τον ανταγωνισμό, τη διαφάνεια, την κυριαρχία, το φορολογικό καθεστώς, το περιβάλλον, η συνθήκη περιλαμβάνει τις διατάξεις που περιγράφονται στη συνέχεια.

Ανταγωνισμός: κάθε μέρος μεριμνά για την καταπολέμηση των στρεβλώσεων της αγοράς και των εμποδίων στον ανταγωνισμό, στις οικονομικές δραστηριότητες του ενεργειακού τομέα. Εξασφαλίζει ότι το νομοθετικό περιβάλλον του επιτρέπει την αντιμετώπιση κάθε μονομερούς και συντονισμένης αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς στις οικονομικές δραστηριότητες του ενεργειακού τομέα.

Διαφάνεια: τα αντισυμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να υποδείξουν τουλάχιστον ένα γραφείο πληροφοριών στο οποίο μπορούν να απευθύνονται οι αιτήσεις ενημέρωσης οι σχετικές με τους νόμους, κανονισμούς, νομικές αποφάσεις και διοικητικά μέτρα γενικής εφαρμογής όσον αφορά τις ενεργειακές ύλες και προϊόντα.

Κυριαρχία: κάθε αντισυμβαλλόμενο μέρος ασκεί την κυριαρχία του στους ενεργειακούς πόρους του σύμφωνα και υπό την επιφύλαξη των διατάξεων διεθνούς δικαίου, ενώ επίσης έχει το δικαίωμα του αποφασίζειν για τις γεωγραφικές περιοχές που τελούν υπό τη δικαιοδοσία του και οι οποίες προορίζονται για κοιτασματολογικές έρευνες και εκμετάλλευση.

Περιβάλλον: η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» ενσωματώνεται στη συνθήκη, γεγονός που ευνοεί τη διαμόρφωση τιμών με βάση την αγορά, αντανακλώντας κατ' αυτό τον τρόπο το περιβαλλοντικό κόστος και τα σχετικά πλεονεκτήματα. Τα αντισυμβαλλόμενα μέρη περιορίζουν, κατά τρόπο οικονομικά αποδοτικό, κάθε επιβλαβή συνέπεια για το περιβάλλον, η οποία προκύπτει εντός ή εκτός της περιοχής δικαιοδοσίας τους, από όλες τις διεργασίες του ενεργειακού κύκλου που πραγματοποιούνται στην εν λόγω περιοχή, μεριμνώντας για την τήρηση των προτύπων ασφαλείας.

Φορολογία: η συνθήκη δεν δημιουργεί νέο δίκαιο ή νέες φορολογικές υποχρεώσεις. Η άμεση φορολόγηση εξακολουθεί να διέπεται από την εθνική νομοθεσία κάθε χώρας ή από τις εφαρμοστέες διμερείς συμβάσεις.

Κρατικές επιχειρήσεις και ευνοούμενοι φορείς: κάθε κρατική επιχείρηση ή φορέας στον οποίο ένα από τα αντισυμβαλλόμενα μέρη εκχώρησε αποκλειστικά ή ειδικά προνόμια οφείλει να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις που υπέχει το αντισυμβαλλόμενο μέρος δυνάμει της συνθήκης.

Η συνθήκη περιέχει ρήτρα προστασίας για τη διατήρηση του προτιμησιακού καθεστώτος που απορρέει από τις συνθήκες για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Οι διατάξεις οι σχετικές με τις Συμφωνίες Οικονομικής Ολοκλήρωσης (ΣΟΟ) προβλέπουν ότι ένα αντισυμβαλλόμενο μέρος που συμμετέχει σε ΣΟΟ δεν υπέχει καμία υποχρέωση επέκτασης σε άλλο αντισυμβαλλόμενο μέρος, το οποίο όμως δεν συμμετέχει στην εν λόγω ΣΟΟ, ενός προτιμησιακού καθεστώτος όπως υφίσταται στο πλαίσιο της εν λόγω ΣΟΟ.

Όλες οι διατάξεις της συνθήκης δεν εφαρμόζονται αμέσως σε όλα τα υπογεγραμμένα μέρη μετά την επικύρωση και τη θέση σε ισχύ της συνθήκης. Οι χώρες των οποίων η οικονομία βρίσκεται σε μεταβατική φάση επωφελούνται ορισμένων μεταβατικών διατάξεων.

Η συνθήκη καθορίζει την οργάνωση, τη δομή, τα καθήκοντα και τις χρηματοοικονομικές διατάξεις της Συνδιάσκεψης για το Χάρτη Ενέργειας.

Η συνθήκη προβλέπει, μέσω της τήρησης προθεσμίας (5 έτη από της θέσεώς της σε ισχύ), τη δυνατότητα απόσυρσης, για κάθε αντισυμβαλλόμενο μέρος.

Πρωτόκολλο του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα

Το πρωτόκολλο αυτό θεσπίστηκε σύμφωνα με τις διατάξεις της συνθήκης οι οποίες προβλέπουν, ρητά, τη δυνατότητα διαπραγμάτευσης των πρωτοκόλλων και διακηρύξεων που αποβλέπουν στην επίτευξη των στόχων και αρχών του Χάρτη.

Οι εν λόγω στόχοι είναι οι ακόλουθοι:

  • η προαγωγή πολιτικών ενεργειακής απόδοσης συμβατών με τη βιώσιμη ανάπτυξη·
  • η δημιουργία των συνθηκών που θα ενθαρρύνουν τους παραγωγούς και τους καταναλωτές σε οικονομικότερη, αποδοτικότερη και φιλικότερη προς το περιβάλλον χρήση της ενέργειας.

Τα αντισυμβαλλόμενα μέρη δεσμεύονται στη θέσπιση πολιτικών ενεργειακής απόδοσης καθώς και των νομικών και κανονιστικών πλαισίων που θα επιτρέψουν την, μεταξύ άλλων, προαγωγή της εύρυθμης λειτουργίας των μηχανισμών της αγοράς, συμπεριλαμβανομένης μιας αγοροστραφούς διαμόρφωσης τιμών.

Η συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας και το πρωτόκολλο του Χάρτη Ενέργειας για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα ετέθησαν αμφότερα σε ισχύ στις 16 Απριλίου 1998.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Πράξη Έναρξη ισχύος - Ημερομηνία εκπνοής Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών Επίσημη Εφημερίδα
Απόφαση 98/181/ΕΚ, ΕΚΑΧ και Ευρατόμ 23.09.1997 - ΕΕ L 69 της 09.03.1998

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Απόφαση 2001/595/EΚ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2001, για τη συνομολόγηση από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα της τροποποίησης των εμπορικών διατάξεων της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας [Επίσημη Εφημερίδα L 209 της 02.08.2001].

Με την παρούσα απόφαση η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ενέκρινε την τροποποίηση των εμπορικών διατάξεων της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας που υιοθετήθηκε προσωρινά τον Ιούλιο του 1998. Η τροποποίηση αφορά την εισαγωγή, στη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας, αναφοράς στις εφαρμοστέες διατάξεις του ΠΟΕ αντί της αναφοράς στις διατάξεις της GATT του 1947, και τη συμπερίληψη ενός καταλόγου εξοπλισμού σχετικού με την ενέργεια.

Συνδιάσκεψη για το Χάρτη Ενέργειας - Κανόνες που αφορούν τη διαδικασία συνδιαλλαγής για τις διαφορές που προκύπτουν από τη διαμετακόμιση [Επίσημη Εφημερίδα L 11 της 16.01.1999].

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 30.01.2007
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας