RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Siedliska przyrodnicze (Natura 2000)

Unia Europejska (UE) dąży do zapewnienia różnorodności biologicznej poprzez ochronę siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory na terytorium państw członkowskich. W tym celu została utworzona sieć ekologiczna specjalnych obszarów chronionych nosząca nazwę „Natura 2000”. Spójność sieci zapewniają inne działania w zakresie kontroli i monitorowania, przywracania gatunków rodzimych, wprowadzenia gatunków nierodzimych, badań i edukacji.

AKT

Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory [Zob. akt(-y) zmieniający(-e)].

STRESZCZENIE

Ciągłe pogarszanie się stanu siedlisk przyrodniczych i zagrożenia dotyczące niektórych gatunków są głównym przedmiotem troski polityki ochrony środowiska Unii Europejskiej (UE). Dyrektywa ta, znana jako dyrektywa „siedliskowa”, ma na celu przyczynianie się do zachowania różnorodności biologicznej w państwach członkowskich poprzez określenie wspólnych ram dla ochrony siedlisk, roślin i zwierząt ważnych dla Wspólnoty.

Dyrektywa „siedliskowa” ustanawia sieć Natura 2000. Sieć ta jest największą siecią ekologiczną na świecie. Obejmuje ona specjalne obszary ochrony wyznaczone przez państwa członkowskie na mocy niniejszej dyrektywy. Ponadto zawiera ona również obszary specjalnej ochrony ustanowione na mocy dyrektywy „ptasiej” 2009/147/WE.

Załączniki I i II do dyrektywy zawierają typy siedlisk i gatunków, których ochrona wymaga wyznaczenia specjalnych obszarów ochrony. Niektóre z nich są określone jako typy siedlisk lub gatunków o znaczeniu „priorytetowym” (zagrożone zanikiem). Załącznik IV zawiera wykaz gatunków zwierząt i roślin, które wymagają szczególnie ścisłej ochrony.

Wyznaczenie specjalnych obszarów ochrony jest przeprowadzane w trzech etapach. Zgodnie z kryteriami ustalonymi w załącznikach każde państwo członkowskie sporządza wykaz terenów, na których znajdują się siedliska przyrodnicze oraz siedliska gatunków dzikiej flory i fauny. W oparciu o te wykazy krajowe oraz w porozumieniu z państwami członkowskimi Komisja ustala wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty dla każdego z dziewięciu regionów biogeograficznych Unii Europejskiej (region alpejski, region atlantycki, region Morza Czarnego, region borealny, region kontynentalny, region makaronezyjski, region Morza Śródziemnego, region panoński i region stepowy). W ciągu najwyżej sześciu lat po wyborze danego terenu jako terenu mającego znaczenie dla Wspólnoty właściwe państwo członkowskie wyznacza ten teren jako specjalny obszar ochrony.

W przypadkach gdy Komisja uzna, że teren obejmujący typ siedliska przyrodniczego lub na którym występuje gatunek o znaczeniu priorytetowym został pominięty w wykazie krajowym, dyrektywa przewiduje powołanie procedury konsultacji między zainteresowanym państwem członkowskim i Komisją. Jeśli konsultacje nie doprowadzą do uzyskania zadowalającego wyniku, Komisja może zaproponować Radzie uznanie terenu za teren mający znaczenie dla Wspólnoty.

W specjalnych obszarach ochrony państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ochrony siedlisk i w celu zapobieżenia pogorszeniu sytuacji gatunków i ich znaczącego niepokojenia. Dyrektywa przewiduje możliwość współfinansowania działań na rzecz ochrony przez Wspólnotę.

Obowiązkiem państw członkowskich jest także:

  • zachęcanie do utrzymania cech krajobrazu, które uznają za istotne dla migracji, rozprzestrzeniania i wymiany genetycznej dzikich gatunków,
  • stworzenie systemu szczególnie ścisłej ochrony niektórych zagrożonych gatunków zwierząt i roślin (załącznik IV) i rozważenie potrzeby przywrócenia tych gatunków na ich terytorium,
  • zakaz stosowania środków masowego pozyskiwania okazów, chwytania lub zabijania niektórych gatunków roślin i zwierząt (załącznik V).

Co sześć lat państwa członkowskie przedstawiają sprawozdanie w sprawie środków podjętych w celu wykonania dyrektywy. Na podstawie tych sprawozdań Komisja przygotowuje sprawozdanie zbiorcze.

Załączniki do niniejszej dyrektywy zostały zmienione w celu uwzględnienia różnorodności biologicznej w krajach, które przystąpiły do UE w 2004 i 2007 r. Rozszerzenie przyniosło nowe wyzwania dla różnorodności biologicznej, jak również nowe czynniki, w tym trzy nowe regiony biogeograficzne (region Morza Czarnego, region panoński i region stepowy).

Sieć Natura 2000 obejmuje obecnie około 18% terytorium obszarów lądowych krajów UE.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy

Dyrektywa 92/43/EWG

10.6.1992

10.6.1994

Dz.U. L 206 z 22.7.1992

Akt(-y) zmieniający(-e)Wejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy

Dyrektywa 97/62/WE

29.11.1997

31.12.1997

Dz.U. L 305 z 8.11.1997

Rozporządzenie (WE) nr 1882/2003

20.11.2003

Dz.U. L 284 z 31.10.2003

Dyrektywa 2006/105/WE

1.1.2007

1.1.2007

Dz.U. L 363 z 20.12.2006

Kolejne zmiany i poprawki do dyrektywy 92/43/EWG zostały włączone do tekstu podstawowego. Niniejszy tekst skonsolidowany ma wyłącznie wartość dokumentalną.

AKTY POWIĄZANE

Wdrażanie przepisów

Sprawozdanie Komisji w dniu 13 lipca 2009 r. na temat stanu ochrony typów siedlisk i gatunków wymagane na mocy art. 17 dyrektywy siedliskowej [COM(2009) 358 wersja ostateczna – nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].
Niniejsze sprawozdanie umożliwia ocenę realizacji dyrektywy „siedliskowej” na lata 2001–2006 w 25 państwach członkowskich. Niniejsze sprawozdanie zawiera przegląd stanu różnorodności biologicznej w UE. Stanowi ono również punkt odniesienia do oceny przyszłych zmian w sytuacji najbardziej wrażliwych gatunków i siedlisk.
Wyniki pokazują, że właściwy stan ochrony nie mógł zostać osiągnięty dla wielu siedlisk i gatunków objętych dyrektywą „siedliskową”. Niektóre typy siedlisk (zwłaszcza łąki, bagna i obszary przybrzeżne) przedstawiają słaby stan ogólny. Oznaki poprawy zaobserwowano w przypadku niektórych gatunków (np. wilki, rysie, bobry i wydry). Mimo to konieczne są dalsze wysiłki w celu tworzenia zdrowych i stabilnych populacji.
Sieć Natura 2000 powinna dalej być rozwijana i należy przewidzieć środki przywracania gatunków na określonych terenach. Sieć i tereny powinny być efektywnie zarządzane i należy im zapewnić odpowiednie środki.
Ponadto wiele państw członkowskich nie poświęca wystarczających środków na monitorowanie stanu gatunków i siedlisk na ich terytorium. Ze względu na brak wiarygodnych danych ocena wpływu środków ochronnych jest niemożliwa.

Regiony biogeograficzne

Na podstawie dyrektywy „siedliskowej” Komisja ustanawia, w porozumieniu z zainteresowanymi państwami członkowskimi, wykaz miejsc o znaczeniu europejskim dla każdego z dziewięciu regionów biogeograficznych.

Wykaz terenów w regionie alpejskim
Decyzja 2011/62/WE [Dz.U. L 33 z 8.2.2011].

Wykaz terenów w regionie atlantyckim
Decyzja 2011/63/WE [Dz.U. L 33 z 8.2.2011].

Wykaz terenów w regionie Morza Czarnego
Decyzja 2009/92/WE [Dz.U. L 43 z 13.2.2009].

Wykaz terenów w regionie borealnym
Decyzja 2011/84/WE [Dz.U. L 40 z 12.2.2011].

Wykaz terenów w regionie kontynentalnym
Decyzja 2011/64/WE [Dz.U. L 33 z 8.2.2011].

Wykaz terenów w regionie makaronezyjskim
Decyzja 2009/1001/WE [Dz.U. L 344 z 23.12.2009].

Wykaz terenów w regionie śródziemnomorskim
Decyzja 2011/85/WE [Dz.U. L 40 z 12.2.2011].

Wykaz terenów w regionie panońskim
Decyzja 2011/86/WE [Dz.U. L 40 z 12.2.2011].

Wykaz terenów w regionie stepowym
Decyzja 2008/966/WE [Dz.U. L 344 z 20.12.2008].

Finansowanie sieci Natura 2000

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2004 r. „Finansowanie Natura 2000” [COM(2004) 431 – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].
Wraz z zakończeniem tworzenia sieci Natura 2000 zarządzanie wyznaczonymi terenami stanie się działaniem priorytetowym dla ochrony różnorodności biologicznej w UE. Ta perspektywa wymaga funduszy wystarczających do zapewnienia, by sieć Natura 2000 spełniała wyznaczone cele i była dostosowana do warunków lokalnych. Komisja uważa, że sieć może przynieść znaczne korzyści, zarówno gospodarcze (rozwój usług ekosystemowych, dostawy produktów żywnościowych i wyrobów z drewna, działania związane z terenem takie jak turystyka itp.), jak i społeczne (dywersyfikacja zatrudnienia, wzmocnienie stabilności struktur społecznych, poprawa warunków życia, ochrona dziedzictwa itp.). Nowy komunikat w sprawie finansowania programu Natura 2000 zostanie przyjęty do końca 2011 r.

Ostatnia aktualizacja: 01.09.2011
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony