RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Φυσικοί οικότοποι (Natura 2000)

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (EE) επιδιώκει τη διασφάλιση της βιοποικιλότητας μέσω της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας στο έδαφος των κρατών μελών. Προς τούτο δημιουργήθηκε ένα οικολογικό δίκτυο ειδικών ζωνών προστασίας, το «Natura 2000». Η συνοχή του δικτύου εξασφαλίζεται και από άλλες δραστηριότητες που προβλέπεται να αναληφθούν στους τομείς του ελέγχου και της επιτήρησης, της επανεισαγωγής αυτοχθόνων ειδών καθώς και της εισαγωγής αλλοχθόνων ειδών, της έρευνας και της εκπαίδευσης.

ΠΡΑΞΗ

Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας [Πράξη (εις) τροποποίησης].

ΣΥΝΟΨΗ

Η συνεχής υποβάθμιση των φυσικών οικοτόπων και οι κίνδυνοι που απειλούν ορισμένα είδη συνιστούν πρωταρχικό μέλημα της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ένωσης. Η παρούσα οδηγία, που αποκαλείται οδηγία «φυσικών οικοτόπων» σκοπό έχει να συμβάλει στην διατήρηση της βιολογικής ποικιλότητας στα κράτη μέλη, ορίζοντας ένα κοινό πλαίσιο για την διατήρηση των οικοτόπων, των φυτών και των ζώων κοινοτικού ενδιαφέροντος.

Με την οδηγία περί οικοτόπων συνίσταται το δίκτυο «Natura 2000». Το δίκτυο αυτό είναι το μεγαλύτερο οικολογικό δίκτυο παγκοσμίως. Αποτελείται από «ειδικές ζώνες διατήρησης» που έχουν χαρακτηριστεί από τα κράτη μέλη δυνάμει της παρούσας οδηγίας. Εξάλλου, περιλαμβάνει επίσης ζώνες ειδικής προστασίας που έχουν ταξινομηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας περί πτηνών 2009/147/ΕΚ.

Τα παραρτήματα I και II της οδηγίας περιλαμβάνουν τον τύπο οικοτόπων και τα είδη των οποίων η διατήρηση απαιτεί τον χαρακτηρισμό περιοχών ως ειδικών ζωνών διατήρησης. Ορισμένα από αυτά ορίζονται ως τύποι οικοτόπων ή ειδών «προτεραιότητας» (που διατρέχουν κίνδυνο εξαφάνισης). Στο παράρτημα IV απαριθμούνται τα ζωικά και φυτικά είδη που απαιτούν ιδιαίτερα αυστηρή προστασία.

Ο χαρακτηρισμός των ειδικών ζωνών διατήρησης γίνεται σε τρία στάδια. Βασιζόμενο στα κριτήρια που ορίζονται στα παραρτήματα, κάθε κράτος μέλος προτείνει έναν κατάλογο τόπων όπου απαντώνται φυσικοί οικότοποι και άγρια ζωικά και φυτικά είδη. Βάσει των εθνικών καταλόγων και σε συμφωνία με καθένα από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή εκδίδει κατάλογο τόπων κοινοτικής σημασίας για καθεμία από τις εννέα βιογεωγραφικές περιοχές της ΕΕ (αλπική, ατλαντική, Μαύρης Θάλασσας, αρκτική, ηπειρωτική, μακαρονησιακή, μεσογειακή, παννονιακή και στεπική). Μέσα σε μια εξαετία το αργότερο από την επιλογή ενός τόπου ως κοινοτικής σημασίας, το οικείο κράτος μέλος χαρακτηρίζει τον εν λόγω τόπο ως ειδική ζώνη διατήρησης.

Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η Επιτροπή διαπιστώνει ότι ένας τόπος, στον οποίο υπάρχει τύπος φυσικού οικοτόπου ή είδος προτεραιότητας, δεν έχει περιληφθεί σε ένα εθνικό κατάλογο, η οδηγία προβλέπει να κινείται διαδικασία διμερούς συνεννόησης μεταξύ του εν λόγω κράτους μέλους και της Επιτροπής. Αν η σχετική διαδικασία δεν καταλήξει σε ικανοποιητικό αποτέλεσμα, η Επιτροπή διαβιβάζει στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με την επιλογή του εν λόγω τόπου ως τόπου κοινοτικής σημασίας.

Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε στις ειδικές ζώνες διατήρησης να εξασφαλίζεται η διατήρηση των οικοτόπων και να αποφεύγεται η υποβάθμισή τους καθώς και οι σημαντικές διαταραχές των ειδών. Η οδηγία προβλέπει τη δυνατότητα συγχρηματοδότησης των μέτρων διατήρησης από την Κοινότητα.

Τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν τις εξής υποχρεώσεις:

  • να ενθαρρύνουν τη διαχείριση των στοιχείων του τοπίου που θεωρούν ουσιαστικά για την μετανάστευση, τη γεωγραφική κατανομή και τη γενετική ανταλλαγή των αγρίων ειδών·
  • να θεσπίσουν ιδιαίτερα αυστηρά συστήματα προστασίας για ορισμένα ζωικά και φυτικά είδη που απειλούνται (παράρτημα IV) και να μελετήσουν την σκοπιμότητα της επανεισαγωγής των ειδών αυτών στο έδαφός τους·
  • να απαγορεύσουν τη χρήση μη επιλεκτικών μέσων αφαίρεσης από το φυσικό περιβάλλον, σύλληψης ή θανάτωσης ορισμένων ζωικών και φυτικών ειδών (παράρτημα V).

Τα παραρτήματα της παρούσας οδηγίας τροποποιήθηκαν, ώστε να ληφθεί υπόψη η βιοποικιλότητα των κρατών μελών που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004 και το 2007. Η διεύρυνση δημιούργησε νέες προκλήσεις ως προς τη βιοποικιλότητα και συνεισέφερε νέους πόρους, μεταξύ των οποίων τρεις νέες βιογεωγραφικές περιοχές (Μαύρης Θάλασσας, παννονιακή, στεπική).

Το δίκτυο Natura 2000 αντιπροσωπεύει σήμερα περίπου το 18 % του χερσαίου εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

ΠράξηΈναρξη ισχύοςΠροθεσμία για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη Εφημερίδα

Οδηγία 92/43/ΕΟΚ

10.6.1992

10.6.1994

ΕΕ L 206 της 22.7.1992

Πράξη (εις) τροποποίησηςΈναρξη ισχύοςΠροθεσμία για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη Εφημερίδα

Οδηγία 97/62/ΕΚ

29.11.1997

31.12.1997

ΕΕ L 305 της 8.11.1997

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1882/2003

20.11.2003

-

ΕΕ L 284 της 31.10.2003

Οδηγία 2006/105/ΕΚ

1.1.2007

1.1.2007

ΕΕ L 363 της 20.12.2006

Οι διαδοχικές τροποποιήσεις και διορθώσεις της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ έχουν ενσωματωθεί στο βασικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη  έκδοση έχει μόνον αξία τεκμηρίωσης.

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Εφαρμογή της νομοθεσίας

Έκθεση της Επιτροπής, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με την κατάσταση διατήρησης των τύπων οικοτόπων και των ειδών απαιτούμενη από το άρθρο 17 της οδηγίας περί οικοτόπων [COM(2009) 358 τελικό – Δεν έχει δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
Η παρούσα έκθεση επιτρέπει την αξιολόγηση της εφαρμογής της οδηγίας περί οικοτόπων για την περίοδο 2001-2006 σε 25 κράτη μέλη. Η εν λόγω έκθεση προσφέρει μία συνολική εικόνα της κατάστασης της βιοποικιλότητας στην ΕΕ. Αποτελεί επίσης σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση της μελλοντικής εξέλιξης των πιο ευπρόσβλητων ειδών και οικοτόπων.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι δεν έχει επιτευχθεί μία ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης για ένα μεγάλο αριθμό οικοτόπων και ειδών που εμπίπτουν στην οδηγία περί οικοτόπων. Η γενική κατάσταση ορισμένων τύπων οικοτόπων (κυρίως λειμώνες, υγρότοποι και παράκτιοι οικότοποι) είναι μη ικανοποιητική. Η κατάσταση ορισμένων ειδών δείχνει να βελτιώνεται (για παράδειγμα του λύκου, του ευρωπαϊκού λίγκα, του κάστορα και της ενυδρίδας). Ωστόσο, είναι αναγκαίο να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για να καταστούν οι πληθυσμοί υγιείς και βιώσιμοι.
Το δίκτυο Natura 2000 πρέπει να συνεχίσει να αναπτύσσεται· πρέπει να προβλεφθούν μέτρα αποκατάστασης για ορισμένους επιμέρους τόπους. Στη συνέχεια, θα πρέπει να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική διαχείριση και η διάθεση κατάλληλων πόρων για τους επιμέρους τόπους και για το δίκτυο στο σύνολό του.
Τέλος, πολλά κράτη μέλη δεν κινητοποιούν επαρκείς πόρους για την παρακολούθηση της κατάστασης των ειδών και των οικοτόπων στην επικράτειά τους. Χωρίς αξιόπιστα στοιχεία θα είναι αδύνατον να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις των μέτρων διατήρησης.

Βιογεωγραφικές περιφέρειες

Βάσει της οδηγίας για τους «οικοτόπους» (ενδιαιτήματα), η Επιτροπή οφείλει να καταρτίζει, σε συμφωνία με τα εμπλεκόμενα κράτη μέλη, κατάλογο των τόπων ευρωπαϊκής σημασίας για έκαστη των εννέα βιογεωγραφικών περιφερειών.

Κατάλογος τόπων της αλπικής περιοχής
Απόφαση 2011/62/ΕΕ [Επίσημη Εφημερίδα L 33 της 8.2.2011].

Κατάλογος τόπων της ατλαντικής περιοχής
Απόφαση 2011/63/ΕΕ [Επίσημη Εφημερίδα L 33 της 8.2.2011].

Κατάλογος τόπων της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας
Απόφαση 2009/92/ΕΚ [Επίσημη Εφημερίδα L 43 της 13.2.2009].

Κατάλογος τόπων της αρκτικής περιοχής
Απόφαση 2011/84/ΕΕ [Επίσημη Εφημερίδα L 40 της 12.2.2011].

Κατάλογος τόπων της ηπειρωτικής περιοχής
Απόφαση 2011/64/ΕΕ [Επίσημη Εφημερίδα L 33 της 8.2.2011].

Κατάλογος τόπων της μακαρονησιακής περιοχής
Απόφαση 2009/1001/ΕΚ [Επίσημη Εφημερίδα L 344 της 23.12.2009].

Κατάλογος τόπων της μεσογειακής περιοχής
Απόφαση 2011/85/ΕΕ [Επίσημη Εφημερίδα L 40 της 12.2.2011].

Κατάλογος των τόπων της παννονικής περιοχής
Απόφαση 2011/86/ΕΕ [Επίσημη Εφημερίδα L 40 της 12.2.2011].

Κατάλογος των τόπων της στεπικής περιοχής
Απόφαση 2008/966/ΕΚ [Επίσημη Εφημερίδα L 344 της 20.12.2008].

Χρηματοδότηση του Natura 2000

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της 15ης Ιουλίου 2004 με τίτλο «Χρηματοδότηση του Natura 2000» [COM(2004) 431 – Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
Με την ολοκλήρωση της συγκρότησης του δικτύου Natura 2000, η διαχείριση των χαρακτηρισμένων τόπων πρόκειται να καταστεί η κατ’ εξοχήν δράση προτεραιότητας για την προστασία της βιοποικιλότητας στην ΕΕ. Ενόψει τούτου απαιτείται χρηματοδότηση η οποία να επαρκεί ώστε το δίκτυο Natura 2000 να επιτύχει τους στόχους που έχουν καθοριστεί και να είναι καλώς προσαρμοσμένο στις τοπικές ιδιομορφίες.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το δίκτυο μπορεί να προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα, τόσο οικονομικής φύσης (ανάπτυξη των υπηρεσιών που σχετίζονται με τα οικοσυστήματα, παροχή ειδών διατροφής και προϊόντων ξυλείας, δραστηριότητες που σχετίζονται με τις επιμέρους τοποθεσίες, όπως ο τουρισμός κλπ.) όσο και κοινωνικού χαρακτήρα (διαφοροποίηση των δυνατοτήτων απασχόλησης, ενίσχυση της σταθερότητας του κοινωνικού ιστού, βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, διαφύλαξη της κληρονομιάς κλπ.). Μια νέα ανακοίνωση για τη χρηματοδότηση του δικτύου Natura 2000 αναμένεται να εγκριθεί μέχρι το τέλος του 2011.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 01.09.2011
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας