RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Πρόσβαση σε πληροφορίες, συμμετοχή του κοινού και πρόσβαση στη δικαιοσύνη

Με την έγκριση της σύμβασης για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα (σύμβαση του Arhus), η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ευαισθητοποιήσει τους πολίτες στα περιβαλλοντικά ζητήματα, να προωθήσει τη συμμετοχή τους στις σχετικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων και να βελτιώσει την εφαρμογή του περιβαλλοντικού δικαίου.

ΠΡΑΞΗ

Απόφαση 2005/370/ΕΚ του Συμβουλίου, της 17ης Φεβρουαρίου 2005, για σύναψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της σύμβασης για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε θέματα περιβάλλοντος.

ΣΥΝΟΨΗ

Με την εν λόγω απόφαση εγκρίνεται εξ ονόματος της Κοινότητας η σύμβαση του Εrhus (υπεγράφη από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της το 1998).

Η σύμβαση, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 30 Οκτωβρίου 2001, βασίζεται στην ιδέα ότι η αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στις διαδικασίες που αφορούν περιβαλλοντικά προβλήματα και η ευαισθητοποίησή τους στα προβλήματα αυτά οδηγούν σε βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος. Στόχος της σύμβασης είναι να συμβάλλει στην κατοχύρωση του δικαιώματος των ατόμων, των σημερινών και των μελλοντικών γενεών, να ζουν σε ένα περιβάλλον κατάλληλο για την υγεία και την ευημερία τους. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η σύμβαση προτείνει παρεμβάσεις σε τρεις τομείς:

  • κατοχύρωση του δικαιώματος πρόσβασης του κοινού στις περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιες αρχές·
  • προώθηση της συμμετοχής του κοινού στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων που έχουν συνέπειες για το περιβάλλον·
  • διεύρυνση των όρων πρόσβασης στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα.

Τα κοινοτικά θεσμικά όργανα εμπίπτουν στον ορισμό της δημόσιας αρχής που περιέχεται στη σύμβαση, όπως ακριβώς οι εθνικές ή τοπικές αρχές.

Τα μέρη της σύμβασης αναλαμβάνουν να εφαρμόζουν τις διατάξεις της σύμβασης και, για τον σκοπό αυτό, οφείλουν να:

  • λαμβάνουν τα απαιτούμενα νομοθετικά, κανονιστικά ή άλλα μέτρα·
  • επιτρέπουν στους δημόσιους υπαλλήλους και στις δημόσιες αρχές να συνδράμουν και παρέχουν οδηγίες στους πολίτες ώστε να διευκολύνουν την πρόσβαση των πολιτών στις πληροφορίες και στη δικαιοσύνη, καθώς και τη συμμετοχή τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων·
  • να προωθούν την οικολογική παιδεία και την ευαισθητοποίηση του κοινού στα περιβαλλοντικά προβλήματα·
  • να αναγνωρίζουν και να υποστηρίζουν τις ενώσεις, ομάδες ή οργανισμούς που εργάζονται για την προστασία του περιβάλλοντος.

Πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες

Η σύμβαση προβλέπει συγκεκριμένα δικαιώματα και υποχρεώσεις ως προς την πρόσβαση στις πληροφορίες, ιδίως σε ό,τι αφορά τις προθεσμίες διαβίβασης των πληροφοριών στους αιτούντες πληροφορίες και τους λόγους για τους οποίους οι δημόσιες αρχές μπορούν να απορρίψουν αιτήματα πληροφοριών.

Αιτήματα περιβαλλοντικών πληροφοριών είναι δυνατόν να απορριφθούν σε τρεις περιπτώσεις:

  • εάν η δημόσια αρχή δεν διαθέτει τις ζητούμενες πληροφορίες·
  • εάν το αίτημα είναι καταφανώς αδικαιολόγητο ή υπερβολικά γενικό·
  • εάν το αίτημα αφορά έγγραφα τα οποία βρίσκονται υπό εκπόνηση.

Η σύμβαση προβλέπει επίσης την απόρριψη αιτημάτων περιβαλλοντικών πληροφοριών για λόγους εμπιστευτικότητας των συζητήσεων των δημόσιων αρχών, εθνικής άμυνας, δημόσιας ασφάλειας, εύρυθμης λειτουργίας της δικαιοσύνης, διαφύλαξης του εμπορικού ή βιομηχανικού απορρήτου, προστασίας δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, διαφύλαξης του εμπιστευτικού χαρακτήρα δεδομένων που αφορούν τρίτο μέρος ή προστασίας των συμφερόντων τρίτου μέρους το οποίο έχει παράσχει οικειοθελώς τις ζητούμενες πληροφορίες. Για όλους δε αυτούς τους λόγους απόρριψης αιτημάτων περιβαλλοντικών πληροφοριών, η σύμβαση προβλέπει την ερμηνεία τους υπό στενή έννοια, λαμβανομένου υπόψη του δημόσιου συμφέροντος που εξυπηρετείται από τη γνωστοποίηση των πληροφοριών.

Στην απορριπτική απόφαση πρέπει να διευκρινίζονται οι λόγοι της απόρριψης και να γνωστοποιούνται στον αιτούντα τα διαθέσιμα μέσα προσφυγής κατά της απόφασης.

Οι δημόσιες αρχές οφείλουν να ενημερώνουν τις πληροφορίες που κατέχουν και, για το σκοπό αυτό, να τηρούν καταλόγους, μητρώα και αρχεία προσιτά στο κοινό. Πρέπει να προωθείται η χρησιμοποίηση ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων, δεδομένων στα οποία πρέπει να περιλαμβάνονται οι εκθέσεις για την κατάσταση του περιβάλλοντος, οι νομοθετικές πράξεις, τα σχέδια, οι εθνικές πολιτικές και οι διεθνείς συμβάσεις που αφορούν το περιβάλλον.

Συμμετοχή του κοινού στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων επί περιβαλλοντικών θεμάτων

Το δεύτερο σκέλος της σύμβασης αφορά τη συμμετοχή του κοινού στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η συμμετοχή αυτή πρέπει να διασφαλίζεται κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων έγκρισης ορισμένων ειδικών δραστηριοτήτων (κυρίως δραστηριοτήτων βιομηχανικής φύσεως) που απαριθμούνται στο παράρτημα I της σύμβασης. Στις τελικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη το αποτέλεσμα της συμμετοχής του κοινού.

Το κοινό πρέπει να ενημερώνεται, ήδη από την έναρξη της διαδικασίας λήψης περιβαλλοντικής απόφασης, σχετικά με τα εξής:

  • το θέμα για το οποίο πρέπει να ληφθεί απόφαση·
  • το χαρακτήρα της υπόψη απόφασης·
  • την αρχή που είναι υπεύθυνη για τη λήψη της απόφασης
  • την προβλεπόμενη διαδικασία, συμπεριλαμβανομένων των πρακτικών λεπτομερειών διεξαγωγής της διαδικασίας διαβουλεύσεων·
  • τη διαδικασία εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (εφόσον προβλέπεται).

Οι διαδικαστικές προθεσμίες πρέπει να επιτρέπουν την πραγματική συμμετοχή του κοινού.

Η σύμβαση προβλέπει πιο απλούς όρους για τη συμμετοχή του κοινού στην εκπόνηση των σχεδίων και προγραμμάτων που αφορούν το περιβάλλον.

Η σύμβαση καλεί επίσης τα μέρη να διευκολύνουν τη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία προπαρασκευής των περιβαλλοντικών πολιτικών καθώς και στη διαδικασία εκπόνησης προτύπων και νομοθετικών πράξεων δυνάμενων να έχουν σημαντικές συνέπειες για το περιβάλλον.

Πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα

Η σύμβαση προβλέπει ότι τα μέλη του κοινού που θεωρούν ότι τα ίδια δικαιώματα πρόσβασης σε περιβαλλοντικές πληροφορίες έχουν θιγεί (ότι αίτημα πληροφοριών έχει αγνοηθεί, απορριφθεί αδίκως ή απαντηθεί ανεπαρκώς) μπορούν να προσφύγουν στη δικαιοσύνη υπό κατάλληλους όρους και στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας.

Δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη κατοχυρώνεται επίσης στις περιπτώσεις παραβίασης της διαδικασίας συμμετοχής που προβλέπεται από τη σύμβαση. Επιπλέον, προβλέπεται δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη κατά πράξεων ή παραλείψεων ιδιωτών ή δημόσιων αρχών, οι οποίες συνιστούν παράβαση διατάξεων του οικείου εθνικού περιβαλλοντικού δικαίου.

Μεταφορά της σύμβασης του Εrhus στο κοινοτικό δίκαιο

Η Κοινότητα έχει δεσμευθεί να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα ώστε να εξασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή της σύμβασης. Πράγματι, το πρώτο σκέλος της σύμβασης, το οποίο αφορά την πρόσβαση του κοινού σε πληροφορίες, τέθηκε σε εφαρμογή σε κοινοτικό επίπεδο με την οδηγία 2003/4/ΕΚ σχετικά με την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες. Το δεύτερο σκέλος της σύμβασης, το οποίο αφορά τη συμμετοχή του κοινού στις διαδικασίες λήψης περιβαλλοντικών αποφάσεων, έχει μεταφερθεί στο κοινοτικό δίκαιο με την οδηγία 2003/35/ΕΚ. Με την έκδοση της οδηγίας που αποτελεί το αντικείμενο της πρότασης που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2003, θα μεταφερθεί στο κοινοτικό δίκαιο το τρίτο σκέλος της σύμβασης που αφορά την πρόσβαση του κοινού στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα. Τέλος, ο κανονισμός που εγκρίθηκε το 2006 αποσκοπεί στην εφαρμογή των διατάξεων και αρχών της σύμβασης στα κοινοτικά θεσμικά όργανα και οργανισμούς.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

ΠράξηΈναρξη ισχύοςΠροθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη Εφημερίδα
Απόφαση 2005/370/ΕΚ17.05.2005-ΕΕ L 124 της 17.05.2005

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τον καθορισμό της θέσης που θα υιοθετηθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 14 της Σύμβασης του Ώρχους [COM(2008) 174 τελικό - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].

Απόφαση 2006/957/ΕΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με την έγκριση, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της τροποποίησης της σύμβασης για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε θέματα περιβάλλοντος [Επίσημη Εφημερίδα L 386 της 29.12.2006].
Η εν λόγω τροποποίηση διευρύνει τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) στο περιβάλλον. Σε κοινοτικό επίπεδο, η συγκεκριμένη απαίτηση τηρείται ήδη από ορισμένες διατάξεις της οδηγίας 2001/18/ΕΚ για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 (castellanodeutschenglishfrançais) για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 15.05.2008
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας