RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Konwencja sztokholmska w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych (TZO)

Konwencja sztokholmska w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych (TZO) dostarcza ram opartych na zasadzie przezorności, mających na celu zagwarantowanie bezpiecznego usuwania oraz zmniejszenia produkcji i używania substancji szkodliwych dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Konwencja dotyczy dwunastu podstawowych TZO, jednak jej celem jest ostateczne objęcie także innych substancji.

AKT

Decyzja Rady 2006/507/WE z dnia 14 października 2004 r. dotycząca zawarcia, w imieniu Wspólnoty Europejskiej, Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych.

STRESZCZENIE

Celem konwencji sztokholmskiej jest ograniczenie zanieczyszczenia trwałymi zanieczyszczeniami organicznymi (TZO). Konwencja określa odpowiednie substancje oraz zasady dotyczące produkcji, importu i eksportu tych substancji.

Definicja

Trwałe zanieczyszczenia organiczne są substancjami chemicznymi posiadającymi pewne właściwości toksyczne, które – w przeciwieństwie do innych zanieczyszczeń – są odporne na degradację. TZO są szczególnie szkodliwe dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Gromadzą się w organizmach żywych, są przenoszone przez powietrze, wodę i gatunki wędrowne, gromadzą się także w ekosystemach lądowych i wodnych. Zanieczyszczenie spowodowane przez TZO jest problemem transgranicznym, wymagającym działań na poziomie międzynarodowym.

Zakres stosowania

Konwencja sztokholmska dotyczy 12 priorytetowych TZO produkowanych w sposób zamierzony lub niezamierzony. Niezamierzona produkcja tych substancji ma różne źródła, takie jak spalanie w gospodarstwach domowych lub spalarniach odpadów.

12 priorytetowych TZO to aldryna, chlordan, dichlorodifenylotrichloroetan (DDT), dieldryna, endryna, heptachlor, mireks, toksafen, polichlorowane bifenyle (PCB), heksachlorobenzen, dioksyny i furany.

Konwencja po pierwsze zakazuje produkcji i używania 9 TZO i ogranicza produkcję i używanie dziesiątej substancji. W przypadku dwóch ostatnich TZO chodzi o ograniczenie ich niezamierzonej produkcji i wprowadzania do środowiska. Przepisy konwencji nie mają zastosowania do ilości substancji chemicznych przeznaczonych do badań czy laboratoriów.

Instytucje

Konwencję na poziomie międzynarodowym wykonywać będą trzy powołane organy:

  • Konferencja Stron: jest to organ główny, złożony ze wszystkich stron konwencji i, w razie konieczności, z obserwatorów. Ustanawia zasady procedur wdrażania i jest odpowiedzialna za główne decyzje, takie jak dodanie nowej substancji do konwencji i pozwolenia dotyczące wyłączeń,
  • Komitet ds. Przeglądu Trwałych Zanieczyszczeń Organicznych: złożony ze specjalistów komitet ma na celu badanie propozycji dodania nowych substancji do konwencji,
  • sekretariat: ten organ jest odpowiedzialny głównie za zadania administracyjne.

Wywóz i przywóz TZO

Konwencja przewiduje wstrzymanie importu i eksportu zakazanych TZO. Jednak substancje chemiczne, które są sklasyfikowane jako TZO, mogą być importowane w niektórych okolicznościach, czyli:

  • w celu przyjaznego dla środowiska usuwania istniejących TZO (niszczenie odpadów itp.),
  • w przypadku substancji, których produkcja i używanie są dozwolone na skutek wyłączenia.

Eksport jest dozwolony:

  • w celu przyjaznego dla środowiska usuwania istniejących TZO (niszczenie odpadów itp.),
  • do strony korzystającej z wyłączenia tytułem konwencji w celu używania substancji,
  • do kraju niebędącego stroną konwencji.

W ostatnim przypadku państwo importujące dostarcza co roku świadectwo stronie dokonującej eksportu. Świadectwo to określa między innymi przewidywane użycie substancji chemicznej i zawiera deklarację zobowiązania do ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska oraz przyjęcia odpowiednich środków zarządzania odpadami, w tym środków zapewniających nieodwracalne usunięcie substancji będącej TZO.

Niezamierzona produkcja TZO

Celem jest redukcja i, jeśli to możliwe, zaprzestanie niezamierzonej produkcji i wprowadzania TZO do środowiska. W konsekwencji strony konwencji są zobowiązanie do opracowania krajowego, regionalnego i subregionalnego planu działania. Plan ten wpisuje się w główny plan działania wdrożenia konwencji. Plan musi przewidywać ocenę uwolnień, ocenę skuteczności istniejących przepisów i polityki zarządzania zanieczyszczeniami i opracowanie strategii realizujących cele konwencji.

Ważne jest wspieranie rozwoju i używania materiałów, produktów i procesów zmodyfikowanych lub zastępczych w celu zapobieżenia niezamierzonej produkcji TZO. Konwencja zawiera ogólne zalecenia dotyczące najlepszych dostępnych technik i najlepszych praktyk środowiskowych w zakresie prewencji i ograniczenia uwolnień. Przewiduje także środki dotyczące ograniczenia lub usuwania zanieczyszczeń zawierających TZO pochodzących z magazynów i odpadów.

Wyłączenia

Konwencja pozwala na pewne wyłączenia dotyczące usuwania/ograniczania produkcji lub używania tych substancji i, a w konsekwencji, zasad rządzących importem i eksportem. Wyłączenia, które mogą być brane pod uwagę, dotyczą każdego TZO i, jeżeli to stosowne, są wyszczególnione w załącznikach konwencji.

Wykluczenia są wpisane do ogólnodostępnego rejestru i obowiązują przez okres pięciu lat. Są odnawiane przez Konferencję Stron na podstawie sprawozdań przedkładanych jej przez zainteresowaną stronę, potwierdzających, że wyłączenie jest nadal konieczne. Gdy nie będzie już żadnych zgłoszonych przez strony rejestracji danego rodzaju szczególnego wyłączenia, wtedy nie można będzie zgłaszać nowych rejestracji w jego zakresie.

Wdrożenie przez strony

Strony opracowują plan działania w celu wywiązania się ze swych zobowiązań na mocy konwencji i przekazują go konferencji. W celu ułatwienia wymiany informacji każda strona określa krajowy punkt kontaktowy. Zważywszy że TZO stanowią problem transgraniczny, wspierana jest współpraca stron na różnych szczeblach w celu ułatwienia opracowywania, stosowania i aktualizacji planów wdrożeniowych, w tym na szczeblu regionalnym i subregionalnym.

Ważne jest także zapewnienie nadzoru rozwoju TZO w stosunku do środowiska oraz zdrowia publicznego, a także wspieranie badań i rozwoju.

Dodanie nowych substancji

Na wniosek jednej ze stron komitet naukowy rozpatruje propozycję dodania TZO do konwencji. Wnioskowi muszą towarzyszyć szczegółowe informacje uzasadniające propozycję. Informacje te składają się z dowodów dotyczących trwałości, bioakumulacji, potencjału przenoszenia się i szkodliwych skutków dla zdrowia ludzkiego lub środowiska. W przypadku decyzji o spełnieniu kryteriów kwalifikacyjnych komitet dokona ponownego przeglądu wniosku, biorąc pod uwagę wszelkie istotne, dodatkowo dostarczone informacje, oraz opracowuje projekt profilu ryzyka i, w razie konieczności, ocenę zarządzania ryzykiem. Na podstawie tej oceny komitet wydaje zalecenie ustalające, czy substancja chemiczna powinna być umieszczona przez Konferencję Stron w załącznikach A, B i/lub C. Ostateczna decyzja będzie podjęta przez Konferencję Stron.

Zasoby finansowe i pomoc techniczna

Każda ze stron zobowiązuje się udzielić wsparcia finansowego w celu wdrożenia konwencji, poprzez środki/działania podjęte na poziomie krajowym/regionalnym w ramach planów działania. Kraje rozwijające się i kraje dokonujące transformacji gospodarki mogą napotkać problemy finansowe i techniczne podczas stosowania konwencji. Kraje rozwinięte udzielają wsparcia finansowego za pośrednictwem mechanizmu ustanowionego na mocy konwencji w celu próby rozwiązania tego problemu przez dostarczenie dodatkowych zasobów finansowych. Pomoc państwom rozwijającym się i krajom dokonującym transformacji gospodarki może także przyjąć formę wsparcia technologicznego ze strony państw rozwiniętych.

Przepisy dotyczące informacji

Ważne jest informowanie i uwrażliwianie społeczeństwa, polityków i przemysłu chemicznego na temat ryzyka i przepisów dotyczących TZO. Pod uwagę brane są takie środki jak przekazywanie odpowiednich informacji zainteresowanym osobom. Kluczowe jest także zapewnienie skutecznej komunikacji między stronami, głównie za pośrednictwem sekretariatu konwencji.

Rozstrzyganie sporów

Spory między stronami dotyczące interpretacji lub stosowania konwencji są regulowane za pośrednictwem postępowania arbitrażowego lub wniesienia sporu do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Strona skarżąca może wybrać rodzaj postępowania. Jednak jeśli strona skarżąca jest organizacją regionalną lub organizacją integracji gospodarczej, może wyłącznie skorzystać z postępowania arbitrażowego.

Nieprzestrzeganie konwencji

Konwencja będzie wyposażona w mechanizmy dotyczące jej nieprzestrzegania i procedury, które powinny być wszczęte w podobnym przypadku.

Wypowiedzenie

Strona może wypowiedzieć konwencję w drodze pisemnej notyfikacji trzy lata po jej wejściu w życie. Wypowiedzenie będzie skuteczne co najmniej rok po jego otrzymaniu przez depozytariusza.

Kontekst

Konwencja została przyjęta przez 150 rządów, w tym państwa członkowskie UE, oraz Radę w imieniu Unii Europejskiej podczas konferencji, która odbyła się w Sztokholmie od 22 do 23 maja 2001 r.

Konwencja weszła w życie 17 maja 2004 r.

Konwencja sztokholmska jest następstwem szeregu inicjatyw na poziomie międzynarodowym. Wspólnota Europejska podpisała w czerwcu 1998 r. Protokół z Aarhus w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych, pod auspicjami Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ), w ramach konwencji genewskiej w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości. Protokół dotyczy obecnie 16 TZO, z czego 12 jest branych pod uwagę w niniejszej konwencji.

Konwencja wpisuje się także w szersze ramy wielu zawartych w ostatnich latach międzynarodowych traktatów i konwencji dotyczących środowiska, takich jak deklaracja z Rio de Janeiro w sprawie środowiska i rozwoju.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy

Decyzja 2006/507/WE

14.10.2004

Dz.U. L 209, 31.7.2006

AKTY POWIĄZANE

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 850/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. dotyczące trwałych zanieczyszczeń organicznych i zmieniające dyrektywę 79/117/EWG [Dz.U. L 158 z 30.4.2004].
Rozporządzenie z 2004 r. ma na celu uzupełnienie już licznych przepisów UE dotyczących substancji znajdujących się w wykazach i świadczy o dążeniu do wykraczania poza zobowiązania międzynarodowe, szczególnie w dziedzinie substancji chemicznych i zarządzania odpadami.
Rozporządzenie dotyczy szczególnie produkcji, wprowadzania do obrotu, używania, wydalania i usuwania substancji, które są objęte zakazami lub ograniczeniem na mocy konwencji sztokholmskiej o TZO lub protokołu EKG ONZ w sprawie TZO. Dąży do ustanowienia na szczeblu europejskim wymogów dla skutecznego wdrażania obu umów międzynarodowych.

Decyzja Rady 2004/259/WE z dnia 19 lutego 2004 r. dotycząca zawarcia, w imieniu Wspólnoty Europejskiej, Protokołu do Konwencji z 1979 r. w sprawie transgranicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odległości dotyczącego trwałych zanieczyszczeń organicznych [Dz.U. L 81 z 19.3.2004].
Decyzja dotyczy podpisania w 1998 r. protokołu do konwencji z 1979 r. w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości dotyczącego trwałych zanieczyszczeń organicznych.
Protokół Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Europy został podpisany przez UE i jej państwa członkowskie w czerwcu 1998 r. Dotyczy tych samych dwunastu TZO, co w przypadku konwencji sztokholmskiej oraz czterech dodatkowych substancji (eter pentabromodifenylu, chlorodekon, heksabromobifenyl i heksachlorocykloheksan). Te TZO mają znaczne szkodliwe konsekwencje dla zdrowia i środowiska z powodu ich trwałości, bioakumulacji oraz transgranicznego przenoszenia przez powietrze na dalekie odległości.
Ostatecznym celem protokołu jest wyeliminowanie wprowadzania, emisji i wycieków TZO. Protokół kategorycznie zakazuje produkcji i używania niektórych produktów (aldryna, chlordan, chlordekon, dieldryna, endryna, heksabromobifenyl, mireks i toksafen). Przewiduje usunięcie innych produktów w późniejszym stadium (DDT, heptachlor, heksachlorobenzen i polichlorowane bifenyle (PCB)).

Ostatnia aktualizacja: 07.07.2011

Zobacz także

  • Konwencja sztokholmska (EN)
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony