RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Σύμβαση της Στοκχόλμης περί έμμονων οργανικών ρύπων (POP)

Η σύμβαση της Στοκχόλμης για τους έμμονους οργανικούς ρύπους (POP) παρέχει ένα πλαίσιο, βασισμένο στην αρχή της προφύλαξης, το οποίο εγγυάται την ασφαλή εξάλειψη και τη μείωση της παραγωγής και της χρήσης των συγκεκριμένων ουσιών που βλάπτουν την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον. Η σύμβαση αφορά δώδεκα POP προτεραιότητας, αλλά απώτερος στόχος είναι να καλύψει και άλλες ουσίες.

ΠΡΑΞΗ

Απόφαση 2006/507/ΕΚ του Συμβουλίου, της 14ης Οκτωβρίου 2004, σχετικά με τη σύναψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της σύμβασης της Στοκχόλμης για τους έμμονους οργανικούς ρύπους.

ΣΥΝΟΨΗ

Η σύμβαση της Στοκχόλμης αποσκοπεί στον περιορισμό της ρύπανσης που οφείλεται στους έμμονους οργανικούς ρύπους (POP, από τα αρχικά των αγγλικών λέξεων Persistent Organic Pollutants). Η σύμβαση ορίζει τις καλυπτόμενες ουσίες, καθώς και τους κανόνες που διέπουν την παραγωγή, τις εισαγωγές και τις εξαγωγές των εν λόγω ουσιών.

Ορισμός

Οι έμμονοι οργανικοί ρύποι είναι χημικές ουσίες που εμφανίζουν ορισμένες τοξικές ιδιότητες και οι οποίες, αντιθέτως από τους άλλους ρύπους, αποικοδομούνται δύσκολα. Οι ΡΟΡ είναι ιδιαιτέρως επιβλαβείς για την υγεία του ανθρώπου και για το περιβάλλον. Συσσωρεύονται στους ζωντανούς οργανισμούς, διασπείρονται μέσω του αέρα, των υδάτων και των αποδημητικών ειδών και συσσωρεύονται στα χερσαία και τα υδάτινα οικοσυστήματα. Η ρύπανση που προκαλούν οι ΡΟΡ αποτελεί πρόβλημα διασυνοριακό, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη δράση σε διεθνές επίπεδο.

Πεδίο εφαρμογής

Η σύμβαση της Στοκχόλμης καλύπτει 12 POP προτεραιότητας που παράγονται εκουσίως και ακουσίως. Η ακούσια παραγωγή αυτών των ουσιών προέρχεται από διάφορες πηγές, όπως η οικιακή θέρμανση ή οι αποτεφρωτήρες αποβλήτων.

Οι 12 POP προτεραιότητας είναι οι εξής: aldrin, chlordane, διχλωροδιφαινυλοτριχλωροαιθάνιο (DDT), dieldrin, endrin, heptachlor, mirex, toxaphene, πολυχλωροδιφαινύλια (PCB), εξαχλωροβενζόλιο, διοξίνες και φουράνια.

Σε πρώτη φάση, η σύμβαση αποβλέπει στην απαγόρευση της παραγωγής και της χρήσης 9 POP και στον περιορισμό της παραγωγής και χρήσης μιας δέκατης ουσίας. Όσον αφορά τους δύο τελευταίους POP, επιδιώκεται ο περιορισμός της ακούσιας παραγωγής και της απόρριψής τους στο περιβάλλον. Οι διατάξεις της σύμβασης δεν εφαρμόζονται στις ποσότητες χημικών ουσιών που προορίζονται για εργαστηριακή έρευνα.

Θεσμικά όργανα

Συγκροτούνται τρία όργανα για την εφαρμογή της σύμβασης σε διεθνές επίπεδο:

  • Διάσκεψη των Συμβαλλομένων Μερών: Είναι το κεντρικό όργανο, που απαρτίζεται από όλα τα συμβαλλόμενα μέρη και, κατά περίπτωση, από παρατηρητές. Καθορίζει τους διαδικαστικούς κανόνες εφαρμογής και είναι αρμόδιο για τις σημαντικές αποφάσεις, όπως η προσθήκη νέωνς ουσιών στη σύμβαση και η έγκριση παρεκκλίσεων.
  • Επιτροπή μελέτης των έμμονων οργανικών ρύπων: Η επιτροπή αποτελείται από ειδικούς, επιφορτισμένους με την εξέταση των προτάσεων για προσθήκη νέων ουσιών στη σύμβαση.
  • Γραμματεία: Αυτό το όργανο είναι κυρίως επιφορτισμένο με τα διοικητικά καθήκοντα.

Εισαγωγές/εξαγωγές των έμμονων οργανικών ρύπων

Η σύμβαση προβλέπει την παύση των εισαγωγών και εξαγωγών απαγορευμένων POP.Ωστόσο, οι χημικές ουσίες που είναι ταξινομημένες ως POP μπορούν να εισάγονται υπό ορισμένους όρους, δηλαδή:

  • με σκοπό την οικολογικά ορθολογική εξάλειψη υφιστάμενων POP (καταστροφή αποβλήτων, κλπ.)·
  • όταν πρόκειται για ουσίες των οποίων έχει επιτραπεί η παραγωγή και η χρήση με παρέκκλιση.

Όσο για τις εξαγωγές, επιτρέπονται:

  • με σκοπό την οικολογικά ορθολογική εξάλειψη υφιστάμενων POP (καταστροφή των αποβλήτων, κλπ.)·
  • προς συμβαλλόμενο μέρος για το οποίο έχει εγκριθεί, στο πλαίσιο της σύμβασης, παρέκκλιση ως προς τη χρήση της ουσίας·
  • προς κράτος το οποίο δεν έχει υπογράψει τη σύμβαση.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση, το κράτος εισαγωγής οφείλει να χορηγεί ετήσια πιστοποίηση στο εξάγον μέλος. Στην εν λόγω πιστοποίηση πρέπει να αναφέρεται επακριβώς, μεταξύ άλλων, η προβλεπόμενη χρήση της χημικής ουσίας και να συμπεριλαμβάνεται δήλωση ότι το εν λόγω κράτος αναλαμβάνει την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος, καθώς και τη λήψη μέτρων διαχείρισης των αποβλήτων, όπου συμπεριλαμβάνονται μέτρα που εξασφαλίζουν την οριστική εξάλειψη της ουσίας που συνιστά POP.

Ακούσια παραγωγή POP

Στόχος είναι ο περιορισμός και, ει δυνατόν, η εξάλειψη της ακούσιας παραγωγής και της απόρριψης POP. Για το σκοπό αυτό, τα συμβαλλόμενα στη σύμβαση μέρη οφείλουν να επεξεργαστούν ένα εθνικό, περιφερειακό ή υποπεριφερειακό σχέδιο δράσης. Το τελευταίο εντάσσεται στο κεντρικό σχέδιο δράσης για την εφαρμογή της σύμβασης. Το σχέδιο πρέπει να προβλέπει αξιολόγηση των απορρίψεων, αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της ισχύουσας νομοθεσίας και των υφισταμένων πολιτικών διαχείρισης των απορρίψεων και κατάστρωση στρατηγικών επίτευξης των στόχων της σύμβασης.

Είναι σημαντικό να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη και η χρησιμοποίηση τροποποιημένων ή εναλλακτικών υλικών, προϊόντων και διεργασιών, προκειμένου να προλαμβάνεται η ακούσια παραγωγή POP. Η σύμβαση περιλαμβάνει γενικές οδηγίες για τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές και τις βέλτιστες περιβαλλοντικές πρακτικές πρόληψης ή περιορισμού των απορρίψεων. Προβλέπει επίσης μέτρα σχετικά με τον περιορισμό ή την εξάλειψη των απορρίψεων POP που προέρχονται από αποθέματα ή από απόβλητα.

Παρεκκλίσεις

Η σύμβαση επιτρέπει ορισμένες παρεκκλίσεις όσον αφορά την εξάλειψη ή τον περιορισμό της παραγωγής ή της χρήσης αυτών των ουσιών και, κατά συνέπεια, όσον αφορά τους κανόνες εισαγωγής/εξαγωγής. Οι παρεκκλίσεις που μπορούν να εγκριθούν είναι διαφορετικές για κάθε POP και καθορίζονται, κατά περίπτωση, στα παραρτήματα της σύμβασης.

Οι παρεκκλίσεις καταγράφονται σε μητρώο διαθέσιμο στο κοινό και ισχύουν για πενταετή περίοδο. Ανανεώνονται από τη Διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών βάσει έκθεσης που υποβάλλει στη Διάσκεψη το ενδιαφερόμενο μέρος και η οποία πιστοποιεί ότι η παρέκκλιση εξακολουθεί να είναι αναγκαία. Ωστόσο, όταν πλέον κανένα μέλος δεν είναι καταγεγραμμένο για ένα συγκεκριμένο τύπο παρέκκλισης, καμία νέα καταχώριση δεν γίνεται δεκτή για αυτόν τον τύπο παρέκκλισης.

Εφαρμογή από τα συμβαλλόμενα μέρη

Τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να καταρτίσουν σχέδιο δράσης για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους που απορρέουν από τη σύμβαση και να το διαβιβάσουν στη Διάσκεψη. Για να διευκολυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών, κάθε μέρος πρέπει να υποδείξει έναν εθνικό ανταποκριτή. Δεδομένου ότι οι POP αποτελούν διασυνοριακό πρόβλημα, τα μέρη ενθαρρύνονται να συνεργαστούν σε πολλά επίπεδα προκειμένου να διευκολυνθεί η κατάρτιση, εκτέλεση και ενημέρωση των σχεδίων τους για την εφαρμογή της σύμβασης, και σε περιφερειακό και υποπεριφερειακό επίπεδο.

Είναι εξίσου σημαντικό να εξασφαλιστεί η παρακολούθηση της εξέλιξης των POP σε σχέση με το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία και να ενθαρρυνθεί η έρευνα και ανάπτυξη.

Προσθήκη νέων ουσιών

Όταν ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη υποβάλει σχετικό αίτημα, η επιστημονική επιτροπή εξετάζει την πρόταση προσθήκης POP στη σύμβαση. Το αίτημα πρέπει να συνοδεύεται από τα στοιχεία που έχουν προσδιοριστεί ως απαραίτητα για αιτιολόγηση της πρότασης. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται αποδείξεις σχετικά με την αντοχή στην αποικοδομηση, τη βιοσυσσώρευση, το δυναμικό εξάπλωσης και τις επιβλαβείς επιδράσεις στην υγεία του ανθρώπου και στο περιβάλλον. Όταν έχει κριθεί ότι η πρόταση ανταποκρίνεται στα κριτήρια επιλογής, η επιτροπή την εξετάζει εκ νέου , λαμβάνοντας υπόψη κάθε σχετική συμπληρωματική πληροφορία που έχει λάβει, και συντάσσει σχέδιο περιγραφής των κινδύνων και, ανάλογα με τις ανάγκες, διενεργεί αξιολόγηση της διαχείρισης των κινδύνων. Με βάση αυτές τις αξιολογήσεις, η επιτροπή συνιστά στη Διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών να προσθέσουν ή όχι τη χημική ουσία στα παραρτήματα Α, Β ή/και Γ. Η τελική απόφαση λαμβάνεται από τη Διάσκεψη των μερών.

Οικονομικοί πόροι και τεχνική βοήθεια

Κάθε συμβαλλόμενο μέρος συνεισφέρει οικονομικά για την εφαρμογή της σύμβασης, ιδίως μέσω των μέτρων/δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται σε εθνικό/περιφερειακό επίπεδο στο πλαίσιο των προγραμμάτων δράσης. Οι αναπτυσσόμενες χώρες και οι χώρες μεταβατικής οικονομίας μπορεί να αντιμετωπίσουν οικονομικές και τεχνικές δυσχέρειες στην εφαρμογή της σύμβασης. Οι αναπτυγμένες χώρες προβλέπεται να συνεισφέρουν οικονομικά μέσω ενός μηχανισμού, ο οποίος συστήθηκε στο πλαίσιο της σύμβασης, σε μια προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος με την παροχή πρόσθετων οικονομικών πόρων. Η παροχή βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες και στις χώρες μεταβατικής οικονομίας είναι επίσης δυνατόν να συνίσταται σε τεχνολογική στήριξη από αναπτυγμένες χώρες.

Διατάξεις σχετικές με την ενημέρωση

Είναι σημαντικό να ενημερώνονται και να ευαισθητοποιούνται το κοινό, οι πολιτικοί υπεύθυνοι και η χημική βιομηχανία για τους κινδύνους και τα μέτρα που σχετίζονται με τους POP. Προβλέπονται μέτρα όπως κατάλληλη επιμόρφωση για τα άτομα τα οποία αφορά το ζήτημα. Είναι επίσης καθοριστικής σημασίας να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, ιδίως μέσω της Γραμματείας της σύμβασης.

Διευθέτηση διαφορών

Όταν οι απόψεις των μερών διίστανται ως προς την ερμηνεία ή την εφαρμογή της σύμβασης, η διαφορά ρυθμίζεται μέσω διαιτησίας ή παραπομπής της στο Διεθνές Δικαστήριο. Ο ενάγων μπορεί να επιλέξει τη διαδικασία. Ωστόσο, εάν ο ενάγων είναι περιφερειακός οργανισμός ή οργανισμός οικονομικής ολοκλήρωσης, μπορεί να προσφύγει μόνο στη διαδικασία διαιτησίας.

Μη τήρηση της σύμβασης

Η σύμβαση θα διαθέτει μηχανισμό σχετικό με τη μη τήρηση των διατάξεών της και με τις διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζονται σε παρόμοια περίπτωση.

Καταγγελία

Ένα συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να αποχωρήσει από τη σύμβαση τρία έτη μετά την έναρξη ισχύος της, με έγγραφη καταγγελία. Η καταγγελία αρχίζει να ισχύει, κατ' ελάχιστο, ένα έτος αφ’ ότου την παραλάβει ο θεματοφύλακάς της.

Πλαίσιο

Η σύμβαση εγκρίθηκε από τις κυβερνήσεις 150 χωρών, μεταξύ των οποίων τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), καθώς και από το Συμβούλιο, εξ ονόματος της ΕΕ, στη διάρκεια διάσκεψης που πραγματοποιήθηκε στη Στοκχόλμη, στις 22-23 Μαΐου 2001.

Η σύμβαση άρχισε να ισχύει στις 17 Μαΐου 2004.

Η σύμβαση της Στοκχόλμης είναι απότοκο πολλών πρωτοβουλιών που ανελήφθησαν σε διεθνές επίπεδο. Τον Ιούνιο του 1998, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα υπέγραψε το πρωτόκολλο του Aarhus για τους έμμονους οργανικούς ρύπους, υπό την αιγίδα της Οικονομικής Επιτροπής για την Ευρώπη των Ηνωμένων Εθνών (UNECE), στο πλαίσιο της σύμβασης της Γενεύης για τη διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση σε μεγάλες αποστάσεις. Το πρωτόκολλο καλύπτει σήμερα 16 POP, εκ των οποίων οι 12 περιλαμβάνονται στην εν λόγω σύμβαση.

Η σύμβαση εντάσσεται επίσης στο ευρύτερο πλαίσιο πολυάριθμων διεθνών συνθηκών/συμβάσεων σχετικών με το περιβάλλον που έχουν συναφθεί τα τελευταία χρόνια, όπως η διακήρυξη του Ρίο για το περιβάλλον και την ανάπτυξη.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

ΠράξηΈναρξη ισχύοςΠροθεσμία για τη μεταφορά στη νομοθεσία των κρατών μελώνΕπίσημη Εφημερίδα

Απόφαση 2006/507/ΕΚ

14.10.2004

-

ΕΕ L 209, 31.7.2006

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 850/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τους έμμονους οργανικούς ρύπους και την τροποποίηση της οδηγίας 79/117/ΕΟΚ [Επίσημη Εφημερίδα L 158 της 30.4.2004].
Ο κανονισμός αυτός του 2004 αποβλέπει στη συμπλήρωση της ήδη πλούσιας νομοθεσίας της ΕΕ για τις ουσίες που περιλαμβάνονται στους καταλόγους και είναι ενδεικτική της φιλοδοξίας για επιβολή υποχρεώσεων αυστηρότερων από εκείνες που ισχύουν στο διεθνή χώρο, ιδίως στο πεδίο των χημικών ουσιών και της διαχείρισης των αποβλήτων.
Ο κανονισμός αφορά ειδικά την παραγωγή, τη διάθεση στην αγορά, τη χρήση, την απόρριψη και την εξάλειψη των ουσιών που αποτελούν αντικείμενο απαγορεύσεων ή περιορισμών δυνάμει της σύμβασης της Στοκχόλμης για τους POP και του πρωτοκόλλου της UNECE για τους POP. Στόχος του είναι να θεσπιστούν, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, απαιτήσεις για αποτελεσματική εφαρμογή αυτών των δύο διεθνών συμφωνιών.

Απόφαση 2004/259/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Φεβρουαρίου 2004, σχετικά με τη σύναψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του πρωτοκόλλου της σύμβασης του 1979 για τη διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση μεγάλης απόστασης που οφείλεται στους έμμονους οργανικούς ρύπους [Επίσημη Εφημερίδα L 81 της 19.3.2004].
Με την απόφαση αυτή εγκρίνεται το πρωτόκολλο του 1998 της σύμβασης του 1979 για τη διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση μεγάλης απόστασης που οφείλεται στους έμμονους οργανικούς ρύπους.
Αυτό το πρωτόκολλο της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη υπογράφηκε από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της τον Ιούνιο του 1998. Αφορά τους ίδιους 12 POP τους οποίους καλύπτει η σύμβαση της Στοκχόλμης και τέσσερις επιπλέον ουσίες (πενταβρωμοδιφαινυλαιθέρας, chlordecone, εξαβρωμοδιφαινύλιο, εξαχλωροκυκλοεξάνιο). Οι εν λόγω POP έχουν σοβαρές επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον, λόγω της αντοχής τους στην αποικοδόμηση, της βιοσυσσώρευσης και της διασυνοριακής μεταφοράς τους στον ατμοσφαιρικό αέρα σε μεγάλες αποστάσεις.
Απώτερος στόχος του πρωτοκόλλου είναι να θέσει τέρμα στις πιθανές απορρίψεις, εκπομπές και διαρροές POP. Το πρωτόκολλο απαγορεύει κατηγορηματικά την παραγωγή και τη χρήση ορισμένων προϊόντων (aldrin, chlordane, chlordecone, dieldrin, endrin, εξαβρωμοδιφαινύλιο, mirex και toxaphene). Προβλέπει την εξάλειψη άλλων προϊόντων σε μεταγενέστερο στάδιο (DDT, heptachlor, εξαχλωροβενζόλιο (HCB) και πολυχλωροδιφαινύλια (PCB)).

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 07.07.2011

βλέπε και

  • Σύμβαση της Στοκχόλμης (EN)
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας