EUROPA

STRESZCZENIE

Celem dyrektywy jest doprowadzenie do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, aby tym samym zmniejszyć wpływ tych emisji na klimat.

Pozwolenia na emisję gazów cieplarnianych

Od 1 stycznia 2005 r. każde urządzenie przeprowadzające jedno z działań wskazanych w załączniku I do tej dyrektywy (działania w sektorze energetycznym, w ramach produkcji i obróbki metali żelaznych, w przemyśle mineralnym oraz produkcji papieru i tektury) i emitujące w ramach tego działania określone gazy cieplarniane musi mieć pozwolenie wydane w tym celu przez właściwy organ.

Wniosek skierowany do właściwego organu o wydanie pozwolenia na emisje gazów cieplarnianych zawiera opis:

• instalacji, jej czynności i wykorzystywanych technologii,
• surowców, których wykorzystanie może prowadzić do emisji gazów wymienionych w załączniku I,
• źródła emisji gazów,
• planowanych środków mających na celu monitorowanie oraz sprawozdawczość w odniesieniu do emisji.

Właściwy organ wydaje pozwolenie, jeśli jest przekonany, że operator urządzenia jest zdolny do monitorowania oraz składania sprawozdań z emisji. Pozwolenie może obejmować kilka instalacji położonych w tym samym miejscu, którymi kieruje ten sam operator. Pozwolenie zawiera:

• nazwisko (nazwę) i adres operatora,
• opis działań oraz emisji z instalacji,
• wymogi monitorowania,
• wymogi sprawozdawczości,
• zobowiązanie do poddania w ciągu pierwszych czterech miesięcy każdego roku przydziałów emisji z instalacji ogółem.

Przynajmniej raz na pięć lat właściwy organ dokonuje przeglądu pozwolenia na emisję gazów cieplarnianych i dokonuje w nim wszelkich stosownych zmian.

Zarządzanie przydziałami

Liczba przydziałów przyznawanych każdego roku w całej Unii Europejskiej (UE) będzie od roku 2013 zmniejszać się w sposób liniowy. Na rok 2013 liczba przydziałów ogółem dla całej UE obliczana jest zgodnie z krajowymi planami przyjętymi przez Komisję i realizowanymi między rokiem 2008 a 2012.

Wszystkie przydziały, które nie są przydzielone jako bezpłatne, państwa członkowskie sprzedają na aukcji. Całkowita liczba przydziałów, które mają być sprzedane na aukcji, rozdzielona jest w następujący sposób:

• 88% między państwa członkowskie na podstawie ich udziału w emisjach,
• 10% w interesie solidarności i wzrostu,
• 2% między państwa członkowskie, których emisje gazów cieplarnianych w 2005 r. były przynajmniej 20% niższe od ich emisji w roku bazowym mającym w odniesieniu do nich zastosowanie na mocy protokołu z Kioto.

Przynajmniej 50% dochodów uzyskanych ze sprzedaży przydziałów na aukcji powinno zostać wykorzystanych na następujące cele:

• redukcję gazów cieplarnianych,
• rozwój energii ze źródeł odnawialnych, jak również rozwój innych technologii przyczyniających się do przekształcenia obecnego modelu gospodarki w gospodarkę niskoemisyjną,
• środki mające na celu unikanie wylesiania oraz zwiększenie zalesiania i ponownego zalesiania,
• pochłanianie dwutlenku węgla przez lasy,
• bezpieczne dla środowiska wychwytywanie i geologiczne składowanie,
• przestawianie się na niskie emisje i publiczne środki transportu,
• badania w zakresie efektywności energetycznej oraz czystych technologii,
• zwiększenie efektywności energetycznej i termomodernizację budynków,
• pokrycie wydatków administracyjnych związanych z zarządzaniem systemem wspólnotowym.

Do dnia 31 grudnia 2010 r. Komisja przyjmuje zharmonizowane w całej Wspólnocie przepisy dotyczące rozdzielania przydziałów.

Do dnia 30 czerwca 2010 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie analityczne oceniające sytuację energochłonnych sektorów lub podsektorów, które zostały uznane za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji.

Monitorowanie i raportowanie emisji

Do dnia 31 grudnia 2011 r. Komisja musi przyjąć rozporządzenie w sprawie monitorowania i raportowania emisji. Rozporządzenie to uwzględnia najbardziej dokładne i aktualne dostępne dowody naukowe.

Państwa członkowskie i Komisja dopilnowują, aby wszystkie decyzje i raporty dotyczące ilości oraz rozdzielania przydziałów, a także monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji były natychmiast ujawniane w sposób zapewniający niedyskryminujący dostęp do takich informacji.

Weryfikacja i akredytacja

Do dnia 31 grudnia 2011 r. Komisja zaproponuje rozporządzenie w sprawie weryfikacji raportów emisji oraz w sprawie akredytacji audytorów i nadzoru nad nimi. Ma ono określać warunki akredytacji i jej cofnięcia, wzajemnego uznawania i wzajemnej oceny jednostek akredytujących, stosownie do sytuacji.

Mechanizmy projektowe protokołu z Kioto

Na mocy dyrektywy 2004/101/WE powiązanie wspólnotowego systemu handlu przydziałami emisji z protokołem z Kioto zostaje wzmocnione poprzez ustanowienie zgodnych z tym systemem mechanizmów protokołu z Kioto zwanych „projektowymi” (mechanizm wspólnych wdrożeń i mechanizm czystego rozwoju). W ten sposób w ramach systemu handlu przydziałami operatorzy będą mogli wykorzystywać te dwa mechanizmy w celu wypełnienia swoich obowiązków. W efekcie pozwoli to zredukować koszty dostosowania urządzeń objętych systemem.

Na mocy dyrektywy kredyty wynikające z projektów wspólnych wdrożeń (JI) i mechanizmów czystego rozwoju (CDM) uznawane są za równoważne z przydziałami emisji, z wyjątkiem tych pochodzących z instalacji jądrowych i działalności związanej z przeznaczaniem gruntów, zmianą przeznaczenia gruntów i leśnictwem. Kredyty wynikające z projektów JI nazywane są „jednostkami redukcji emisji” (ERU), a kredyty wynikające z mechanizmów MDP – „poświadczonymi redukcjami emisji” (CER). Aby uniknąć podwójnego liczenia, w dyrektywie przewidziano, że ani CER, ani ERU nie powinny być przyznane, jeżeli wynikają z projektów, które również prowadzą do redukcji lub ograniczenia emisji z instalacji określonych w dyrektywie 2003/87/WE.

Rejestry, sprawozdania i porozumienia

Komisja przyjęła rozporządzenie (UE) nr 920/2010 w sprawie ustanowienia standaryzowanego systemu rejestrów w formie elektronicznych baz danych w celu śledzenia wydawania, posiadania, przekazywania oraz anulowania uprawnień. Dzięki ustanowionym rejestrom dostęp obywateli do informacji, poufność i wykonanie zobowiązań wynikających z protokołu z Kioto są zapewnione.

Komisja mianuje centralnego administratora, który obsługuje niezależny dziennik, odnotowujący uprawnienia, które zostały na szczeblu wspólnotowym wydane, przekazane i anulowane. Centralny administrator przeprowadza automatyczną kontrolę każdej transakcji dotyczącej uprawnień. Jeżeli wykryje rozbieżności, dane transakcje zostają przerwane do czasu skorygowania tych rozbieżności.

Każdego roku państwa członkowskie przedkładają Komisji sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszej dyrektywy.

Porozumienia mogą być zawierane w celu zapewnienia wzajemnego uznawania uprawnień między systemem wspólnotowym a zgodnymi z nim obowiązkowymi systemami handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych przewidującymi bezwzględne pułapy emisji, ustanowionymi w jakimkolwiek innym kraju lub w jednostce subfederalnej bądź regionalnej. W celu zapewnienia koordynacji administracyjnej i technicznej w odniesieniu do uprawnień wydawanych w systemie wspólnotowym lub w innych obowiązkowych systemach handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, przewidujących absolutne pułapy emisji, możliwe jest też zawieranie niewiążących porozumień z krajami trzecimi lub z jednostkami subfederalnymi bądź regionalnymi.

Dostosowania w związku z zatwierdzeniem przez Wspólnotę międzynarodowego porozumienia w sprawie zmian klimatu

Podpisanie międzynarodowego porozumienia oznacza, że państwa członkowskie zobowiązują się do redukcji emisji gazów cieplarnianych o ponad 20% w porównaniu z poziomami z 1990 r. zgodnie z zobowiązaniem dotyczącym 30-proc. redukcji podjętym przez Radę Europejską w marcu 2007 r. W związku z powyższym Komisja zobowiązuje się przedkładać sprawozdanie oceniające w szczególności następujące elementy:

• środki uzgodnione na szczeblu międzynarodowym,
• opcje wymagane w celu zredukowania o 30% emisji gazów cieplarnianych,
• ryzyko ucieczki emisji w kontekście konkurencyjności przedsiębiorstw,
• wpływ tego porozumienia na inne działy gospodarki,
• wpływ na sektor rolnictwa,
• zalesianie, ponowne zalesianie, zapobieganie wylesianiu i niszczeniu lasów.

Dozwolone jest wykorzystywanie jednostek przewidzianych w tej dyrektywie oraz jednostek CER (poświadczonych redukcji emisji), ERU (jednostek redukcji emisji) lub innych zatwierdzonych jednostek pochodzących z krajów trzecich, które ratyfikowały międzynarodowe porozumienie w sprawie zmian klimatu.

Kontekst

Zatwierdzając protokół z Kioto w 2002 r., Wspólnota i jej państwa członkowskie zobowiązały się do redukcji, w okresie 2008–2012, emisji gazów cieplarnianych o 8% w porównaniu z poziomami z 1990 r. Poprzez ustanowienie handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych na mocy dyrektywy, o której tu mowa, UE i państwom członkowskim udzielono wsparcia w efektywnym wykonywaniu zobowiązania w ramach protokołu z Kioto przy jednoczesnym zapewnieniu rozwoju gospodarczego i tworzenia miejsc pracy.

W marcu 2007 r. Rada Europejska, w ramach porozumienia dotyczącego okresu po roku 2012, wyznaczyła cel w postaci redukcji emisji gazów cieplarnianych do roku 2020 o 30% w porównaniu z poziomami z 1990 r., pod warunkiem że inne państwa rozwinięte zobowiążą się do porównywalnych redukcji emisji na miarę swoich zadań i możliwości. UE podjęła stanowcze zobowiązanie dotyczące redukcji do roku 2020 emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 20% w porównaniu z poziomami z 1990 r. Rada Europejska podtrzymała zobowiązanie redukcji emisji o 80 do 95% do roku 2050 w porównaniu z poziomami z 1990 r. w październiku 2009 r., w ramach dyrektywy IPPC. Konferencja kopenhaska, zorganizowana między 7 a 18 grudnia 2009 r., również wpisuje się w te cele.