RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA)

Instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA) zapewnia wparcie państwom zaangażowanym w proces przystąpienia do Unii Europejskiej (UE) w latach 2007–2013. IPA ma na celu poprawę skuteczności i spójności pomocy dzięki jednolitym ramom wzmocnienia zdolności instytucjonalnej, współpracy transgranicznej, rozwoju gospodarczego i społecznego oraz rozwoju wsi. Pomoc przedakcesyjna wspiera proces stabilizacji i stowarzyszania państw kandydujących i potencjalnych kandydatów z poszanowaniem ich szczególnych charakterów oraz procesów, do których są przywiązane.

AKT

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1085/2006 z dnia 17 lipca 2006 r. ustanawiające instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA) [Zob. akt(-y) zmieniający(-e)].

STRESZCZENIE

Instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA) jest instrumentem finansowym procesu poprzedzającego wstąpienie do Unii Europejskiej (UE) na lata 2007–2013. Pomoc dostarczana jest na podstawie partnerstwa europejskiego z potencjalnymi kandydatami oraz partnerstwa dla członkostwa państw kandydujących, które dotyczą państw Bałkanów Zachodnich, Turcji i Islandii. Z założenia jest to instrument elastyczny, a pomoc udzielana jest w zależności od postępu dokonanego przez beneficjentów oraz ich potrzeb, wynikających z ocen i dokumentów strategicznych Komisji.

Charakter IPA

Kraje-beneficjenci są podzielone na dwie kategorie w zależności od ich statusu (kandydat do przystąpienia lub kandydat potencjalny) w ramach procesu stabilizacji i stowarzyszenia, tj.:

  • kraje kandydujące (Załącznik 1 do rozporządzenia): Macedonia, Chorwacja i Turcja,
  • potencjalni kandydaci określeni przez Radę Europejską w Santa Maria da Feira (EN) dn. 20 czerwca 2000 r. (załącznik 2 do rozporządzenia): Albania, Bośnia i Hercegowina, Islandia, Czarnogóra, Serbia, w tym Kosowo, zgodnie ze statusem określonym w rezolucji 1244/1999 Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Załączniki będą modyfikowane w miarę zmian statusów poszczególnych państw po podjęciu przez Radę decyzji przyjętej na wniosek Komisji większością kwalifikowaną.

W wyjątkowych sytuacjach, w trosce o spójność i skuteczność, także inne kraje mogą otrzymać wsparcie finansowane przez IPA. Pod warunkiem, że działania te wpisują się w ramy regionalne, transgraniczne, międzynarodowe lub światowe i nie nakładają się na inne programy wspólnotowe pomocy zewnętrznej.

IPA został pomyślany, aby odpowiedzieć na potrzeby krajów-beneficjentów w ramach polityki przedakcesyjnej. Ma na celu przede wszystkim wzmocnienie instytucji i państwa prawa, praw człowieka, w tym podstawowych wolności, praw mniejszości, równości płci i niedyskryminacji, reform – zarówno administracyjnych, jak i gospodarczych, rozwoju gospodarczego i społecznego, pojednania i odbudowy, współpracy regionalnej i transgranicznej.

Aby umożliwić działania ukierunkowane, skuteczne i spójne, IPA składa się z pięciu komponentów, które mają własne priorytety określone w zależności od potrzeb krajów-beneficjentów. Dwa komponenty dotyczą wszystkich krajów i są to:

  • komponent „pomoc w okresie przejściowym i rozwoju instytucjonalnego”, który ma finansować wzmocnienie zdolności i instytucji,
  • komponent „współpraca transgraniczna”, którego celem jest wspieranie państw-beneficjentów w dziedzinie współpracy transgranicznej między sobą, z państwami członkowskimi UE lub w ramach działań międzynarodowych i międzyregionalnych.

Pozostałe trzy komponenty są przeznaczone jedynie dla państw kandydujących:

  • komponent „rozwój regionalny”, który ma na celu wspieranie przygotowań do wdrażania wspólnotowej polityki spójności, a w szczególności do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz do Funduszu Spójności,
  • komponent „rozwój zasobów ludzkich”, dotyczący przygotowania do udziału w polityce spójności i w Europejskim Funduszu Społecznym,
  • komponent „rozwój obszarów wiejskich”, który dotyczy przygotowania wspólnej polityki rolnej oraz polityk powiązanych i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).

W ten sposób kraje kandydujące są przygotowane na wdrożenie całości wspólnotowego dorobku prawnego w momencie przystąpienia, a potencjalni kandydaci otrzymują wsparcie umożliwiające stopniowe dostosowywanie się do dorobku wspólnotowego. Potencjalni kandydaci mogą korzystać w ramach pierwszych dwóch komponentów z działań podobnych do tych przewidzianych przez trzy ostatnie komponenty. Różnica polega głównie na sposobie realizacji tych działań, bowiem w ramach trzech komponentów przygotowujących do wdrożenia funduszy strukturalnych i rolnych wymagana jest decentralizacja zarządzania funduszami wspólnotowymi przez beneficjenta.

Zarządzanie i wykonanie IPA

Podstawą IPA jest strategiczne planowanie wieloletnie, oparte na głównych liniach politycznych wyznaczonych w „pakiecie rozszerzeniowym” Komisji, który zawiera wieloletnie orientacyjne ramy finansowe. Ramy te przedstawione są w tabeli prezentującej z trzyletnim wyprzedzeniem kwoty, jakie Komisja proponuje przeznaczyć na beneficjenta i na komponent, na podstawie potrzeb i zdolności administracyjnych i zarządzania danego kraju, z poszanowaniem kopenhaskich kryteriów przystąpienia.

Planowanie strategiczne przekłada się następnie na dokumenty orientacyjne planowania wieloletniego, dla których wieloletnie ramy finansowe stanowią odniesienie. Ustalane są dla każdego kraju-beneficjenta i obejmują główne dziedziny interwencji planowane w tym kraju.

Wreszcie jeżeli chodzi o działania w terenie, Komisja przyjmuje programy roczne lub wieloletnie (w zależności od tego, do którego komponentu należą) oparte na orientacyjnych dokumentach planowania. Realizowane są one zgodnie z trzema sposobami zarządzania: zarządzaniem scentralizowanym, zdecentralizowanym i wspólnym.

Pomoc IPA może przyjąć także takie następujące formy, jak:

  • inwestycje, przetargi lub dotacje,
  • współpraca administracyjna wraz z wysyłaniem ekspertów z państw członkowskich,
  • udział w programach lub agencjach wspólnotowych,
  • środki wsparcia procesu wdrażania i zarządzania programami,
  • wsparcie budżetowe (przydzielone wyjątkowo i w określony sposób).

Zasady udziału we wdrażaniu poszczególnych programów zaproponowanych w ramach IPA są wystarczająco elastyczne, aby zapewnić skuteczność instrumentu. Osoby fizyczne i prawne oraz organizacje międzynarodowe mogą uczestniczyć w procedurach przetargowych lub otrzymać dotację finansową. W tym celu osoby fizyczne muszą pochodzić z, a osoby prawne posiadać siedzibę na terenie:

  • państwa członkowskiego UE lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG),
  • kraju-beneficjenta IPA lub europejskiego instrumentu sąsiedztwa i partnerstwa.

Poza tym osoby fizyczne i prawne z innych państw niż wymienione mogą także korzystać z dostępu do wzajemnej pomocy zewnętrznej Wspólnoty. Wzajemny dostęp opiera się na zorganizowaniu pomocy przez jeden kraj lub regionalną grupę krajów i podlega decyzji Komisji podjętej po zasięgnięciu opinii komitetu IPA.

Jednocześnie dostawy i materiały konieczne do wdrożenia takich umów muszą spełniać zasady pochodzenia, tzn. pochodzić z UE lub kraju kwalifikującego się na mocy poprzedniego paragrafu. Natomiast eksperci nie muszą spełniać warunku pochodzenia.

Niemniej jednak, w drodze wyjątku, Komisja może odstąpić od stosowania tych reguł. Ponadto działania mogą być współfinansowane przez UE i organizacje regionalne, państwa członkowskie lub państwa trzecie (pod warunkiem wzajemnego dostępu) lub być finansowane przez UE i wdrożone przy udziale organizacji międzynarodowej. W takim przypadku osoby fizyczne lub prawne kwalifikujące się do współfinansowania w ramach wymienionych możliwości mogą także ubiegać się o finansowanie z IPA.

Zarządzanie finansowaniem przyznanym w ramach niniejszego rozporządzenia odpowiada ogólnym warunkom zarządzania finansami wspólnotowymi, zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu (WE, Euratom) nr 1605/2002; Komisja jest odpowiedzialna za realizację (zarządzanie, nadzór, ocenę, sprawozdanie). Ponadto zarządzanie musi spełniać surowe zasady ochrony interesów finansowych Wspólnoty. Z tego tytułu Komisja i Trybunał Obrachunkowy dysponują kompetencją umożliwiającą kontrolowanie wszystkich stron umowy i podwykonawców na podstawie dokumentów i na miejscu na początku i na zakończenie działania.

Ponadto Komisję wspierają komitety. Komitet IPA ustanowiony w rozporządzeniu jest zobowiązany do czuwania nad koordynacją i ogólną spójnością pomocy z różnych komponentów. Natomiast w realizacji trzech komponentów – „rozwój regionalny”, „rozwój zasobów ludzkich” i „rozwój wsi” – Komisję wspierają komitety utworzone w ramach każdego z funduszy strukturalnych.

Stosowanie IPA podlega także klauzuli zawieszającej, obowiązującej wszystkie kraje-beneficjentów, które nie przestrzegają podstawowych zasad demokracji, państwa prawa, praw człowieka i mniejszości, zobowiązań zawartych w partnerstwie dla członkostwa lub partnerstwie europejskim, a także kraje, które nie dokonują odpowiedniego postępu w przestrzeganiu kryteriów akcesyjnych lub procesu reform, jak w przypadku krajów Bałkanów Zachodnich. W takiej sytuacji Rada może podjąć większością kwalifikowaną odpowiednie środki na wniosek Komisji i po poinformowaniu Parlamentu Europejskiego.

Kontekst

Niniejsze rozporządzenie wpisuje się w ramy znowelizowanej pomocy zewnętrznej dla prognoz finansowych 2007–2013, w szczególności dotyczących skuteczności i spójności przy uwzględnieniu specyfiki pomocy przedakcesyjnej. IPA ma być spójny z pomocą rozwojową, ale przede wszystkim ma na celu przygotowanie krajów-beneficjentów do przystąpienia do UE w bliższej lub dalszej przyszłości. Jedną z podstawowych cech pomocy przedakcesyjnej jest jej funkcja przejściowa, bowiem przeznaczona jest w szczególności do przygotowania krajów do okresu następującego po przystąpieniu.

IPA oferuje jednolite i optymalne ramy. I tak, począwszy od 1 stycznia 2007 r., zastąpił programy obowiązujące w latach 2000–2006, tzn.:

  • programy na rzecz krajów kandydujących Phare, SAPARD, ISPA, współpraca transgraniczna CBC w ramach Phare, przedakcesyjna pomoc finansowa na rzecz Turcji,

  • programy na rzecz potencjalnych kandydatów, takie jak program CARDS.

ODNIESIENIA

Akt Wejście w życie - Data wygaśnięcia Termin transpozycji przez państwa członkowskie Dziennik Urzędowy

Rozporządzenie (WE) nr 1085/2006

1.8.2006 – 31.12.2013

Dz.U. L 210 z 31.7.2006

Akt(-) zmieniający(-e) Wejście w życie Termin transpozycji przez państwa członkowskie Dziennik Urzędowy

Rozporządzenie (WE) nr 540/2010

14.7.2010

Dz.U. L 158 z 24.6.2010

AKTY POWIĄZANE

WDROŻENIE IPA

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 80/2010 z dnia 28 stycznia 2010 r. zmieniające rozporządzenie Komisji (WE) nr 718/2007 wdrażające rozporządzenie Rady (WE) nr 1085/2006 ustanawiające instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA).
Niniejsze rozporządzenie wyjaśnia zasady przyznawania i oceny pomocy przedakcesyjnej. Ustanawia także wspólne zasady dla wszystkich pięciu komponentów tematycznych IPA. Rozszerza również możliwości finansowania przyznanego z tytułu współpracy transgranicznej.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 718/2007 z dnia 12 czerwca 2007 r. wdrażające rozporządzenie Rady (WE) nr 1085/2006 ustanawiające instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA) [Dziennik Urzędowy L 170 z 29.6.2007].

Decyzja Komisji 2007/766/WE z dnia 14 listopada 2007 r. w sprawie sporządzenia wykazu regionów i obszarów kwalifikujących się do finansowania w ramach komponentu instrumentu pomocy przedakcesyjnej dotyczącego współpracy transgranicznej na potrzeby współpracy transgranicznej między państwami członkowskimi a krajami beneficjentami na lata 2007–2013 [Dz.U. L 310 z 28.11.2007].

PLANOWANIE

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego I Rady z dnia 12 października 2011 r. – Instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA) Zmienione Wieloletnie orientacyjne ramy finansowe na lata 2012-2013 [COM(2011) 641 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 14 października 2009 r. „Instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA) wieloletnie orientacyjne ramy finansowe na lata 2011–2013” [COM(2009) 543 wersja ostateczna - nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 5 listopada 2008 r. „Instrument pomocy przedakcesyjnej wieloletnie orientacyjne ramy finansowe na lata 2010–2012” [COM(2008) 705 wersja ostateczna - nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 6 listopada 2007 r. „Instrument pomocy przedakcesyjnej. Wieloletnie orientacyjne ramy finansowe na lata 2009–2011” [COM(2007) 689 wersja ostateczna - nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 8 listopada 2006 r. „Instrument pomocy przedakcesyjnej. Wieloletnie orientacyjne ramy finansowe na lata 2008–2010” [COM(2006) 672 wersja ostateczna - nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

SPRAWOZDANIE

Sprawozdanie Komisji z dnia 23 grudnia 2009 r. dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – „Sprawozdanie roczne za 2008 r. dotyczące instrumentu pomocy przedakcesyjnej (IPA)” [COM(2009) 699 wersja ostateczna - nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].

Sprawozdanie Komisji z dnia 15 grudnia 2008 r. dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – „Sprawozdanie roczne za 2007 r. dotyczące instrumentu pomocy przedakcesyjnej (IPA)” [COM(2008) 850 wersja ostateczna - nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].

Ostatnia aktualizacja: 20.02.2012
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony