RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Δημόσιες συμβάσεις που συνάπτονται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών

Οι δημόσιες συμβάσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις συνολικές οικονομικές επιδόσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ευρωπαϊκές δημόσιες αρχές δαπανούν περίπου το 18 % του ΑΕΠ σε αγορές προμηθειών, έργων και υπηρεσιών. Η παρούσα γενιά οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις, ήτοι οι οδηγίες 2004/17/ΕΚ και 2004/18/ΕΚ, είναι καρπός μακράς διαδικασίας που ξεκίνησε το 1971 με την έγκριση της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ. Με τη διασφάλιση διαφανών διαδικασιών που αποφεύγουν τις διακρίσεις, οι εν λόγω οδηγίες στοχεύουν κυρίως να εξασφαλίσουν ότι οι οικονομικοί φορείς απολαμβάνουν πλήρως τις θεμελιώδεις ελευθερίες στο πλαίσιο του ανταγωνισμού για τις δημόσιες συμβάσεις.

ΠΡΑΞΗ

Οδηγία 2004/17/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 2004 περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών [Βλέπε πράξεις τροποποίησης].

ΣΥΝΟΨΗ

Η οδηγία 2004/17/ΕΚ σχετικά με τους «ειδικούς τομείς» του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών (που αποκαλούνται «ειδικοί τομείς») εφαρμόζεται στις δημόσιες συμβάσεις που συνάπτονται με αναθέτουσα αρχή στους παραπάνω τομείς σε σχέση με:

  • προμήθειες·
  • υπηρεσίες·
  • έργα·

που δεν αποκλείονται κατ’ εξαίρεση από την ίδια την οδηγία, αλλά σε αντίθεση με την «κλασσική» οδηγία, δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις παραχώρησης έργου.

Πεδίο εφαρμογής

Αναθέτοντες φορείς

Η οδηγία για τους «ειδικούς φορείς» εφαρμόζεται σε:

  • κάθε αναθέτουσα αρχή * ή δημόσια επιχείρηση * που ασκεί δραστηριότητες σε έναν από τους ακόλουθους τομείς: αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, ύδωρ, μεταφορές, ταχυδρομικές υπηρεσίες *, εξόρυξη καυσίμων ή διάθεση λιμένων ή αεροδρομίων·
  • κάθε αναθέτoντα φορέα, ο οποίος, όταν δεν είναι ούτε αναθέτουσα αρχή ούτε δημόσια επιχείρηση, ασκεί μια (ή περισσότερες) από τις προαναφερθείσες δραστηριότητες και απολαύει ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων * τα οποία χορηγεί η αρμόδια αρχή ενός κράτους μέλους, όπως ορίζονται από την οδηγία.

Στο παράρτημα παρατίθενται μη εξαντλητικοί κατάλογοι των αναθετόντων φορέων. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή κάθε τροποποίηση.

Δραστηριότητες

Η οδηγία εφαρμόζεται στις ακόλουθες δραστηριότητες:

  • διάθεση ή εκμετάλλευση σταθερών δικτύων σχεδιασμένων για να παρέχουν στο κοινό υπηρεσίες στον τομέα της παραγωγής, της μεταφοράς ή της διανομής φυσικού αερίου, θερμότητας ή ηλεκτρισμού, ή της τροφοδότησης των δικτύων αυτών με φυσικό αέριο, θερμότητα ή ηλεκτρισμό
  • διάθεση ή εκμετάλλευση σταθερών δικτύων σχεδιασμένων για να παρέχουν στο κοινό υπηρεσίες στον τομέα της παραγωγής, της μεταφοράς ή της διανομής πόσιμου ύδατος ή της τροφοδότησης των δικτύων αυτών με πόσιμο ύδατος
  • συμβάσεις ή διαγωνισμούς που συνδέονται με έργα υδραυλικής μηχανικής, αρδευτικά ή αποστραγγιστικά έργα όταν ο αναθέτων φορέας δραστηριοποιείται στον τομέα του πόσιμου νερού, ή συμβάσεις που συνδέονται με την αποχέτευση ή την επεξεργασία λυμάτων·
  • διάθεση ή εκμετάλλευση δικτύων που παρέχουν υπηρεσίες στο κοινό στους τομείς των μεταφορών με σιδηρόδρομο, αυτόματα συστήματα, τραμ, τρόλεϊ, λεωφορεία ή καλώδιο.
    Η μεταφορά του κοινού με λεωφορεία αποκλείεται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, όταν άλλοι φορείς είναι ελεύθεροι να παρέχουν αυτή την υπηρεσία υπό τους ίδιους όρους με τους αναθέτοντες φορείς, γενικά ή σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή·
  • παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών *. Αυτές οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν: ταχυδρομικές υπηρεσίες που παρέχονται κατά αποκλειστικότητα βάσει της οδηγίας 97/67/ΕΚ καθώς και ταχυδρομικές υπηρεσίες που δεν μπορούν να παρέχονται κατά αποκλειστικότητα σύμφωνα με την οδηγία 97/67/ΕΚ· το σύνολο των υπόλοιπων υπηρεσιών καλύπτεται επίσης, με την προϋπόθεση ότι παρέχονται από έναν φορέα που παρέχει επίσης ταχυδρομικές υπηρεσίες και ότι η σύμβαση δεν είναι ακόμα ανοιχτή στον ανταγωνισμό: διαχείριση των υπηρεσιών αλληλογραφίας (για παράδειγμα: υπηρεσίες πλήρους διαχείρισης και διεκπεραίωσης αλληλογραφίας (mailroom management services)), υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας που συνδέονται με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και παρέχονται αποκλειστικά με ηλεκτρονικά μέσα (παράδειγμα: ασφαλής διαβίβαση κωδικοποιημένων εγγράφων, διαχείριση διευθύνσεων), διαφημιστικό ταχυδρομείο χωρίς συγκεκριμένο παραλήπτη, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (παράδειγμα: ταχυδρομικά εντάλματα πληρωμής και μεταφορές από ταχυδρομικούς λογαριασμούς όψεως), φιλοτελικές υπηρεσίες και υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης·
  • εκμετάλλευση μιας γεωγραφικής περιοχής με σκοπό την αναζήτηση και εξόρυξη πετρελαίου, αερίου, άνθρακα ή άλλων στερεών καυσίμων, ή τη διάθεση αερολιμένων, θαλάσσιων λιμένων ή λιμένων εσωτερικής ναυσιπλοΐας ή άλλων τερματικών σταθμών μεταφορικών μέσων, σε αεροπορικούς, θαλάσσιους ή ποτάμιους μεταφορείς.

Οι συμβάσεις που συνάπτονται στους εν λόγω τομείς παύουν να εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας όταν υπάρχει πραγματικός ανταγωνισμός. Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν από την Επιτροπή να εκδώσει απόφαση στην οποία αποδεικνύεται ο πραγματικός ανταγωνισμός σε ένα κράτος μέλος και για έναν συγκεκριμένο τομέα σύμφωνα με ειδική διαδικασία. Η διαδικασία αυτή βασίζεται σε χαρακτηριστικά συγκεκριμένων αγαθών και υπηρεσιών, στην ύπαρξη εναλλακτικών αγαθών ή υπηρεσιών, στις τιμές και στην παρουσία περισσότερων του ενός ανταγωνιστών. Όταν η μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο το επιτρέπει, η Επιτροπή, με δική της πρωτοβουλία ή κατόπιν αιτήματος των αναθετόντων φορέων κάθε χώρας μπορεί να εκδώσει μια απόφαση με την οποία αποδεικνύεται ο πραγματικός ανταγωνισμός σε ένα κράτος μέλος και για έναν συγκεκριμένο τομέα. Αν δεν υπάρξει απόφαση στις ορισθείσες προθεσμίες, εφαρμόζεται η εξαίρεση.

Αναθεωρημένα κατώτατα όρια

Η οδηγία εφαρμόζεται στις δημόσιες συμβάσεις, η υπολογιζόμενη αξία των οποίων εκτός ΦΠΑ ισούται ή υπερβαίνει τα ακόλουθα κατώτατα όρια:

  • 400.000 ευρώ για τις συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών·
  • 5.000.000 ευρώ, για τις συμβάσεις έργων.

Τα κατώτατα αυτά όρια επαναϋπολογίζονται κάθε δύο χρόνια από την Επιτροπή. Ο υπολογισμός της αξίας τους βασίζεται στη μέση ημερήσια τιμή του ευρώ εκφραζόμενη σε ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα (ΕΤΔ). Η εν λόγω μέση ημερήσια τιμή υπολογίζεται για 24 μήνες και η περίοδος αυτή λήγει την 31η Αυγούστου για την αναθεώρηση με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου.

Για τα κράτη μέλη που δεν έχουν υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα, η αντίστοιχη αξία αυτών των κατώτατων ορίων υπολογίζεται και δημοσιεύεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την ευκαιρία της δημοσίευσης των επαναϋπολογισμένων κατώτατων ορίων σε ευρώ. Κατ’ αρχήν, αυτά τα κατώτατα όρια αναθεωρούνται κάθε δύο χρόνια από την 1η Ιανουαρίου 2004.

Εξαιρούμενες συμβάσεις ή συμβάσεις που έχουν ανατεθεί κατά αποκλειστικότητα

Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας εξαιρεί:

  • τις συμβάσεις παραχώρησης έργων ή υπηρεσιών στους οριζόμενους τομείς δραστηριοτήτων·
  • τις συμβάσεις που συνάπτονται με σκοπό τη μεταπώληση ή τη μίσθωση σε τρίτους, με σκοπούς άλλους από την άσκηση μιας από τις οριζόμενες δραστηριότητες ή για την άσκηση μιας τέτοιας δραστηριότητας σε τρίτη χώρα.
    Η Επιτροπή μπορεί να δημοσιεύσει στην Επίσημη Εφημερίδα τον κατάλογο των κατηγοριών των προϊόντων και των δραστηριοτήτων που εξαιρούνται·
  • τις απόρρητες συμβάσεις που απαιτούν ιδιαίτερα μέτρα ασφαλείας ή που συνάπτονται σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες·
  • ορισμένες συμβάσεις τις οποίες συνάπτει ο αναθέτων φορέας με συνδεδεμένη επιχείρηση ή τις οποίες συνάπτει η κοινοπραξία, η οποία έχει συσταθεί αποκλειστικά από περισσότερους αναθέτοντες φορείς, με σκοπό την άσκηση δραστηριοτήτων.
  • Εξ ορισμού, οι συμβάσεις που έχουν ανατεθεί σε μια επιχείρηση της οποίας οι ετήσιοι λογαριασμοί έχουν ενοποιηθεί με τους λογαριασμούς της αναθέτουσας επιχείρησης ή υπόκειται στην κυρίαρχη επιρροή λόγω ιδιοκτησίας, χρηματοδοτικής συμμετοχής ή των κανόνων που τη διέπουν.
    Οι αναθέτοντες φορείς κοινοποιούν στην Επιτροπή τα ονόματα των επιχειρήσεων (ή των κοινοπραξιών), τη φύση και τον όγκο των οριζόμενων συμβάσεων·
  • τις συμβάσεις υπηρεσιών που ανατίθενται βάσει αποκλειστικού δικαιώματος·
  • τις συμβάσεις υπηρεσιών που έχουν ως αντικείμενο την αγορά ή μίσθωση γης, υφισταμένων κτισμάτων ή άλλων ακινήτων ή αφορούν δικαιώματα επ' αυτών (εκτός από χρηματοοικονομικές υπηρεσίες που συνάπτονται παράλληλα, πριν ή μετά τη σύμβαση αγοράς ή μίσθωσης)· οι υπηρεσίες διαιτησίας και συμβιβασμού· οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες σχετικές με την έκδοση, την αγορά, την πώληση και τη μεταβίβαση τίτλων (παράδειγμα: απόκτηση χρηματικών πόρων ή κεφαλαίων)· τις συμβάσεις εργασίας· τις υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης που αμείβονται εξ ολοκλήρου από τον αναθέτοντα φορέα·
  • τις συμβάσεις που συνάπτονται από ορισμένους αναθέτοντες φορείς για την αγορά ύδατος και για την προμήθεια ενέργειας ή καυσίμων που προορίζονται για την παραγωγή ενέργειας·
  • ορισμένες συμβάσεις που υπάγονται σε ειδικό καθεστώς στη Γερμανία, την Αυστρία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο και στον τομέα της αναζήτησης και εξόρυξης πετρελαίου, αερίου, άνθρακα και άλλων στερεών καυσίμων·
  • ορισμένες αγορές που συνάπτονται στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας και καλύπτονται από την οδηγία 2009/81/ΕΚ.

Τα κράτη μέλη μπορούν να αναθέτουν κατά αποκλειστικότητα ορισμένες δημόσιες συμβάσεις σε προστατευόμενα εργαστήρια ή να προβλέπουν την εκτέλεσή τους στο πλαίσιο προγραμμάτων προστατευμένων θέσεων εργασίας, όταν η πλειονότητα των ενδιαφερόμενων εργαζομένων είναι άτομα με ειδικές ανάγκες.

Κανόνες που εφαρμόζονται στις συμβάσεις

Κριτήρια ανάθεσης των συμβάσεων

Τα κριτήρια στα οποία βασίζονται οι αναθέτοντες φορείς είναι:

  • είτε αποκλειστικά η χαμηλότερη τιμή·
  • είτε, όταν η σύμβαση ανατίθεται στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, διάφορα κριτήρια που συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης (η ποιότητα, η τιμή, η τεχνική αξία, τα αισθητικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά, τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά κλπ).
    Σε γενικές γραμμές, ο αναθέτων φορέας πρέπει να διευκρινίσει τη σχετική στάθμιση κάθε κριτηρίου.

Κανόνες δημοσιότητας και διαφάνειας

Σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, οι δημόσιες συμβάσεις των οποίων τα εκτιμώμενα ποσά υπερβαίνουν το κατώτατο όριο της οδηγίας, υπόκεινται στην υποχρέωση ενημέρωσης και διαφάνειας. Αυτή η υποχρέωση εκφράζεται ιδίως με τη δημοσίευση προειδοποιητικών ανακοινώσεων που συντάσσονται με βάση τα πρότυπα έντυπα της Επιτροπής. Μερικές από αυτές είναι οι εξής:

  • η ανακοίνωση για τη δημοσίευση περιοδικής προκήρυξης (μη υποχρεωτική)·
  • η περιοδική ενδεικτική προκήρυξη για τις συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών που υπερβαίνουν τα 750.000 ευρώ και για τις συμβάσεις έργων που υπερβαίνουν τα 4.845.000 ευρώ. Ο αναθέτων φορέας δημοσιεύει αυτή την προκήρυξη στο δικό του προφίλ αγοραστή (αφού έστειλε την ανακοίνωση για τη δημοσίευση περιοδικής προκήρυξης) ή τη στέλνει στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (OPOCE).
    Η δημοσίευση αυτή των προκηρύξεων είναι υποχρεωτική όταν η αναθέτουσα αρχή επιθυμεί να μειώσει τις προθεσμίες για την παραλαβή των προσφορών ή όταν η προκήρυξη χρησιμεύει ως μέσο έναρξης διαγωνισμού·
  • η προκήρυξη της σύμβασης ή η προκήρυξη του διαγωνισμού (υποχρεωτικές).
    Ο αναθέτων φορέας μπορεί να δημοσιεύσει αυτή την προκήρυξη ο ίδιος σε εθνικό επίπεδο και πρέπει να την αποστείλει στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων. Η δημοσίευση από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων είναι δωρεάν. Η προκήρυξη δημοσιεύεται in extenso σε μια επίσημη γλώσσα της Ένωσης και μια περίληψη μεταφράζεται στις υπόλοιπες γλώσσες·
  • η προκήρυξη για τις συμβάσεις που συνάπτονται και τα αποτελέσματα των διαγωνισμών (υποχρεωτικές)·
  • η ανακοίνωση για την ύπαρξη συστήματος προεπιλογής.

Οι προκηρύξεις και ανακοινώσεις που αποστέλλονται από τους αναθέτοντες φορείς στην Επιτροπή, διαβιβάζονται είτε με ηλεκτρονικά είτε με παραδοσιακά μέσα. Η πρόσβαση στα πρότυπα των εντύπων καθώς και στις διευκρινίσεις για τους τρόπους διαβίβασης είναι δυνατή μέσω του συστήματος για τις δημόσιες συμβάσεις (SIMAP).

Ο αναθέτων φορέας ενημερώνει για τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί όσον αφορά την ανάθεση μιας σύμβασης, και στην περίπτωση απόρριψης. Για κάθε σύμβαση, πρέπει να είναι σε θέση να αιτιολογήσει τις αποφάσεις του και διατηρεί κάθε οικεία πληροφορία τουλάχιστον για τέσσερα χρόνια. Το συντομότερο δυνατόν, κοινοποιεί:

  • σε κάθε απορριφθέντα υποψήφιο, τους λόγους για την απόρριψη της προσφοράς του·
  • σε κάθε υποψήφιο που έχει υποβάλει παραδεκτή προσφορά, τα πλεονεκτήματα της επιλεγείσας προσφοράς καθώς και το όνομα του οικονομικού φορέα που έχει επιλεγεί.

Οι ανταλλαγές και η αποθήκευση πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων φορέων της σύμβασης εγγυώνται την ακεραιότητα των δεδομένων και το απόρρητο. Ο αναθέτων φορέας λαμβάνει γνώση για το περιεχόμενο των προσφορών μόνο μετά την εκπνοή της προθεσμίας υποβολής. Η χρήση ηλεκτρονικών μέσων, η οποία όμως δεν πρέπει να δημιουργεί διακρίσεις, επιτρέπει την επιτάχυνση των διαδικασιών. Τα συστήματα ηλεκτρονικής παραλαβής των προσφορών επιτρέπουν ειδικότερα τη χρήση της ηλεκτρονικής υπογραφής, εγγυώνται την αυθεντικότητα, την ακεραιότητα και το απόρρητο των δεδομένων και μπορούν να εντοπίσουν τυχόν απάτες.

Οι τεχνικές προδιαγραφές

Οι τεχνικές προδιαγραφές ορίζουν τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά ενός υλικού, μιας προμήθειας ή μιας υπηρεσίας, έτσι ώστε αυτά να ανταποκρίνονται στη χρήση για την οποία προορίζονται. Αναφέρονται στα έγγραφα της σύμβασης (προκήρυξη της σύμβασης, συγγραφή υποχρεώσεων ή συμπληρωματικά έγγραφα) χωρίς να δημιουργούν αδικαιολόγητα εμπόδια στον ανταγωνισμό. Τα χαρακτηριστικά αυτά περιλαμβάνουν την περιβαλλοντική επίδοση, το σχεδιασμό, την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, την καταλληλότητα της χρήσης, την ασφάλεια, τις διαστάσεις, τη διασφάλιση ποιότητας, τις μεθόδους παραγωγής. Για τις δημόσιες συμβάσεις έργων, αφορούν επίσης τους όρους δοκιμής, ελέγχου και παραλαβής των έργων καθώς και τις κατασκευαστικές τεχνικές. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης.

Για τον καθορισμό των τεχνικών προδιαγραφών, ο αναθέτων φορέας ανατρέχει στα εθνικά πρότυπα που απορρέουν από τα ευρωπαϊκά πρότυπα, στις ευρωπαϊκές τεχνικές εγκρίσεις, σε διεθνή πρότυπα. Μπορεί επίσης να καθορίσει τις επιδόσεις και τις λειτουργικές απαιτήσεις, ιδίως στον περιβαλλοντικό τομέα (παράδειγμα: οικολογικά ευρωπαϊκά σήματα). Η προσφορά του υποψηφίου είναι έγκυρη αν καταφέρει να αποδείξει ότι η προσφορά του τηρεί, ισότιμα, τις τεχνικές προδιαγραφές που έχουν διατυπωθεί. Η υποβολή ενός τεχνικού φακέλου ή έκθεσης δοκιμής από αναγνωρισμένο οργανισμό (εργαστήριο, οργανισμός ελέγχου και πιστοποίησης) μπορούν να αποτελέσουν ενδεδειγμένο αποδεικτικό μέσο.

Κατ’ αρχήν, οι τεχνικές προδιαγραφές δεν αναφέρουν συγκεκριμένη κατασκευή ούτε μέθοδο και δεν παραπέμπουν σε κανένα συγκεκριμένο σήμα, δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ή παραγωγή.

Ικανότητες των οικονομικών φορέων και καταπολέμηση της απάτης και της διαφθοράς

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις προβλέπει αυστηρούς κανόνες που πρέπει να απαιτούνται για τους σκοπούς της συμμετοχής στις δημόσιες συμβάσεις. Αυτές οι συνθήκες αποσκοπούν να επαληθεύσουν τη ικανότητα των οικονομικών φορέων να συμμετέχουν σε μια σύμβαση με βάση τα κριτήρια σχετικά με την οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια, τις επαγγελματικές και τεχνικές γνώσεις και ικανότητες.

Οι συνθήκες συμμετοχής αποσκοπούν επίσης στην αποτελεσματική καταπολέμηση της απάτης και της διαφθοράς. Αποκλείεται συστηματικά από δημόσια σύμβαση κάθε οικονομικός φορέας που έχει καταδικαστεί για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση ή για διαφθορά, απάτη ή νομιμοποίηση προσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Μια αναθέτουσα αρχή μπορεί να απαιτήσει από έναν υποψήφιο κάθε έγγραφο που να πιστοποιεί το επαγγελματικό ήθος και/ή την οικονομική του κατάσταση. Για λόγους ενημέρωσης, μπορεί να απευθυνθεί στις αρμόδιες εθνικές αρχές ή στις αρχές ενός άλλου κράτους μέλους. Πρέπει να σημειωθεί ότι η εφαρμογή αυτών των ρητρών αποκλεισμού είναι υποχρεωτική μόνο για τις αναθέτουσες αρχές. Για τους υπόλοιπους αναθέτοντες φορείς (δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις που έχουν ειδικό ή αποκλειστικό δικαίωμα) αυτές οι ρήτρες είναι προαιρετικές.

Κάθε οικονομικός φορέας μπορεί να αποκλεισθεί από τη συμμετοχή στη δημόσια σύμβαση όταν:

  • τελεί υπό πτώχευση (ή έχει κινηθεί εναντίον του διαδικασία κήρυξης πτώχευσης), εκκαθάριση, παύση δραστηριοτήτων ή αναγκαστική διαχείριση·
  • έχει καταδικαστεί για παράπτωμα επαγγελματικής δεοντολογίας·
  • διέπραξε σοβαρό επαγγελματικό αδίκημα (για παράδειγμα: ψευδείς δηλώσεις)·
  • δεν έχει καταβάλει τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης ή τους φόρους και τα τέλη.

Τα ηλεκτρονικά και παραδοσιακά μέσα είναι ισότιμα

Σχετικά με την ανταλλαγή των πληροφοριών, η οδηγία αντιμετωπίζει ισότιμα τα ηλεκτρονικά και παραδοσιακά μέσα. Δίνει στους φορείς της σύμβασης την ευχέρεια να επιλέξουν τα μέσα επικοινωνίας που θα χρησιμοποιήσουν στις διαδικασίες. Στην περίπτωση χρήσης ηλεκτρονικών μέσων, οι αναθέτοντες φορείς είναι σε θέση να μειώσουν τις προθεσμίες (τηρώντας ωστόσο τις ελάχιστες προθεσμίες):

  • η ηλεκτρονική αποστολή των προκηρύξεων που χρησιμεύει ως μέσο έναρξης ανταγωνισμού (κατά περίπτωση, μια προκήρυξη διαγωνισμού, μια περιοδική προκήρυξη ή μια προκήρυξη για την ύπαρξη συστήματος προεπιλογής) επιτρέπει τη μείωση κατά επτά ημέρες της προθεσμίας παραλαβής των προσφορών στην περίπτωση των ανοιχτών διαδικασιών. Το ίδιο ισχύει για την παραλαβή των αιτήσεων συμμετοχής στην περίπτωση των κλειστών διαδικασιών και των διαδικασιών με διαπραγμάτευση.
  • εκτός από την προηγούμενη μείωση, είναι δυνατή μια συμπληρωματική μείωση πέντε ημερών για την παραλαβή των προσφορών στην περίπτωση των ανοιχτών και κλειστών διαδικασιών και των διαδικασιών με διαπραγμάτευση, όταν τα έγγραφα της σύμβασης διατίθενται στο Διαδίκτυο.

Εμφανίζεται μια νέα τεχνική αγοράς: πρόκειται για το δυναμικό σύστημα αγορών, το οποίο βασίζεται αποκλειστικά σε ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας.

Οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί

Για την ανάθεση μιας σύμβασης, ένας αναθέτων φορέας μπορεί να προσφύγει σε ηλεκτρονικό πλειστηριασμό. Η εν λόγω δημοπρασία είναι έγκυρη για κάθε είδος σύμβασης, εκτός από ορισμένες συμβάσεις υπηρεσιών και έργων που αφορούν υπηρεσίες πνευματικής δημιουργίας (για παράδειγμα: σχεδιασμός έργων). Η ηλεκτρονική δημοπρασία αφορά:

  • είτε την τιμή όταν η σύμβαση ανατίθεται στη χαμηλότερη τιμή·
  • είτε, όταν μια σύμβαση ανατίθεται στην πλέον συμφέρουσα οικονομικώς προσφορά, τις τιμές και/ή τις αξίες των στοιχείων των προσφορών.

Η συγγραφή υποχρεώσεων περιέχει τις ακόλουθες πληροφορίες:

  • τα προσδιορίσιμα ποσοτικώς στοιχεία (αριθμοί και ποσοστά) τα οποία αφορά ο πλειστηριασμός και τις ελάχιστες διαφοροποιήσεις που απαιτούνται για τη διεξαγωγή του·
  • τη διεξαγωγή της δημοπρασίας και τις τεχνικές προδιαγραφές της σύνδεσης.

Πριν από την έναρξη της ηλεκτρονικής δημοπρασίας, ο αναθέτων φορέας αξιολογεί για πρώτη φορά τις προσφορές. Ταυτόχρονα και ηλεκτρονικά, καλεί τους υποψηφίους που έχουν γίνει δεκτοί να συμμετάσχουν. Η πρόσκληση διευκρινίζει την ημερομηνία και την ώρα της έναρξης της δημοπρασίας και, κατά περίπτωση, τον αριθμό των σταδίων της. Αναφέρει επίσης το μαθηματικό τύπο βάσει του οποίου καθορίζεται η αυτόματη κατάταξη, συμπεριλαμβάνοντας τη στάθμιση των κριτηρίων ανάθεσης. Σε κάθε στάδιο, οι συμμετέχοντες γνωρίζουν την αντίστοιχη κατάταξή τους σε σχέση με τους άλλους συμμετέχοντες, των οποίων την ταυτότητα δεν γνωρίζουν.

Η ηλεκτρονική δημοπρασία ολοκληρώνεται είτε μια ημέρα και ώρα που έχουν καθοριστεί προηγουμένως, είτε όταν εκπνεύσει μια συγκεκριμένη προθεσμία μετά την υποβολή της τελευταίας προσφοράς ή όταν έχουν ολοκληρωθεί τα στάδια της δημοπρασίας.

Απόρριψη ασυνήθιστα χαμηλών προσφορών ή προσφορών που περιέχουν προϊόντα καταγωγής τρίτων χωρών

Ένας αναθέτων φορέας μπορεί να απορρίψει μια προσφορά αν:

  • είναι ασυνήθιστα χαμηλή, ιδίως επειδή ένας υποψήφιος έχει λάβει κρατική ενίσχυση η οποία χορηγήθηκε παράνομα· οφείλει ωστόσο να δώσει τη δυνατότητα στον οικονομικό φορέα να δικαιολογήσει τη σύνθεση της προσφοράς του·
  • περιέχει, για πάνω από το 50 % της αξίας της, προϊόντα καταγωγής τρίτων χωρών· των οποίων οι οικείες συμβάσεις δεν είναι ανοιχτές στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μέσω μιας πολυμερούς ή διμερούς συμφωνίας.

Τα κράτη μέλη σημειώνουν κάθε δυσκολία που συναντούν οι επιχειρήσεις που έχουν επιδιώξει να εξασφαλίσουν την ανάθεση συμβάσεων υπηρεσιών σε τρίτες χώρες. Μπορούν ειδικότερα να επισημάνουν τη μη τήρηση των διεθνών κανόνων όσον αφορά το εργατικό δίκαιο. Παράλληλα, η Επιτροπή συντάσσει ετήσια έκθεση στο Συμβούλιο για τις διαπραγματεύσεις με τις τρίτες χώρες όσον αφορά την πρόσβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στις συμβάσεις που καλύπτονται από την εν λόγω οδηγία σε αυτές τις χώρες. Μπορεί να προτείνει στο Συμβούλιο να περιορίσει (ή να καταργήσει) την πρόσβαση των επιχειρήσεων που συνδέονται με αυτές τις τρίτες χώρες στις συμβάσεις υπηρεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι οποίες καλύπτονται από την οδηγία.

 Διαδικασίες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων

Υπάρχουν διάφορες διαδικασίες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων: η ανοιχτή διαδικασία, η κλειστή διαδικασία, η διαδικασία με διαπραγμάτευση ή χωρίς δημοσίευση προκήρυξης της σύμβασης. Αντίθετα, ο ανταγωνιστικός διάλογος, που προβλέφτηκε το 2004 για την «κλασσική» οδηγία, δεν διατίθεται για τους ειδικούς τομείς.

Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να αναθέσουν μια σύμβαση χωρίς προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού κάτω από τις ακόλουθες συνθήκες:

  • εάν, ύστερα από προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού, δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά ή καμία από τις υποβληθείσες προσφορές δεν είναι κατάλληλη· εάν μια σύμβαση συνάπτεται αποκλειστικά για σκοπούς έρευνας και ανάπτυξης· εάν, για λόγους τεχνικούς, καλλιτεχνικούς ή σχετικούς με την προστασία αποκλειστικών δικαιωμάτων, η σύμβαση μπορεί να ανατεθεί μόνο σε συγκεκριμένο οικονομικό φορέα· σε περίπτωση κατεπείγουσας ανάγκης οφειλόμενης σε γεγονότα απρόβλεπτα· για τις συμβάσεις που βασίζονται σε μια συμφωνία-πλαίσιο όταν αυτή έχει συναφθεί σύμφωνα με την οδηγία·
  • συμβάσεις προμηθειών: για συμπληρωματικές παραδόσεις όταν η αλλαγή του αρχικού προμηθευτή αντιβαίνει με την αγορά υλικού με διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά· για τις προμήθειες που είναι εισηγμένες και αγοράζονται σε χρηματιστήριο εμπορευμάτων· για αγορές ευκαιρίας ή υπό ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους σε οικονομικό φορέα που παύει τη δραστηριότητά του ή τελεί υπό δικαστική εκκαθάριση·
  • για συμπληρωματικές εργασίες ή υπηρεσίες που δεν αναφέρονται στο αρχικό σχέδιο και έχουν καταστεί αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων συνθηκών·
  • για νέα έργα που συνίστανται στην επανάληψη παρόμοιων έργων·
  • για τις συμβάσεις υπηρεσιών, όταν η σχετική σύμβαση πρέπει, σύμφωνα με τους κανόνες του διαγωνισμού, να ανατεθεί στο νικητή.

Η ανοικτή διαδικασία

Σε μια ανοιχτή διαδικασία κάθε ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας μπορεί να υποβάλει μια προσφορά.

Ύστερα από τη δημοσίευση μιας προκήρυξης, η ελάχιστη προθεσμία παραλαβής μιας προσφοράς είναι 52 ημέρες. Σε περίπτωση δημοσίευσης ενδεικτικής περιοδικής προκήρυξης, αυτή η προθεσμία μπορεί να μειωθεί, κατά γενικό κανόνα, σε 36 ημέρες. Σε καμία περίπτωση η προθεσμία παραλαβής μιας προσφοράς δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 22 ημέρες.

Η κλειστή διαδικασία

Σε μια κλειστή διαδικασία, κάθε οικονομικός φορέας μπορεί να ζητήσει να συμμετάσχει και μόνον όσοι κληθούν μπορούν να υποβάλουν προσφορά.

Η ελάχιστη προθεσμία παραλαβής των αιτήσεων συμμετοχής είναι γενικά 37 ημέρες, οι οποίες υπολογίζονται από την προκήρυξη της σύμβασης (ή της πρόσκλησης για επιβεβαίωση του ενδιαφέροντος, όταν ο διαγωνισμός προκηρύσσεται με περιοδική προκήρυξη). Δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 22 ημέρες (15 ημέρες αν η προκήρυξη είναι ηλεκτρονική). Ο αναθέτων φορέας καλεί ταυτοχρόνως και εγγράφως τους επιλεγέντες υποψηφίους να υποβάλουν τις προσφορές τους. Η προθεσμία παραλαβής των προσφορών που είναι η ίδια για όλους τους υποψηφίους, μπορεί να οριστεί με κοινή συμφωνία μεταξύ του αναθέτοντος φορέα και των επιλεγέντων υποψηφίων. Αν δεν υπάρξει καμία συμφωνία, ο αναθέτων φορέας ορίζει μια προθεσμία, η οποία, κατά γενικό κανόνα, διαρκεί τουλάχιστον 24 ημέρες από την πρόσκληση, αλλά δεν είναι ποτέ μικρότερη από 10 ημέρες.

Η διαδικασία με διαπραγμάτευση

Σε μια διαδικασία με διαπραγμάτευση, οι αναθέτοντες φορείς διαβουλεύονται με τους οικονομικούς φορείς της επιλογής τους και διαπραγματεύονται μαζί τους όρους της σύμβασης.

Στις διαδικασίες με διαπραγμάτευση και δημοσίευση της προκήρυξης, η διαδικασία καθώς και οι ελάχιστες προθεσμίες των αιτήσεων συμμετοχής και παραλαβής των προσφορών είναι όμοιες με αυτές της κλειστής διαδικασίας.

Οι διαγωνισμοί στον τομέα των υπηρεσιών

Η οδηγία εφαρμόζεται σε διαγωνισμούς για τις συμβάσεις υπηρεσιών οι οποίες ξεπερνούν τα 400.000 ευρώ ή οδηγούν σε πριμοδοτήσεις και καταβολή ποσών που ξεπερνούν την εν λόγω αξία.

Δεν είναι απαραίτητη η προκήρυξη διαγωνισμού για:

  • τις συμβάσεις που συνάπτονται με σκοπούς άλλους από την άσκηση μιας δραστηριότητας στους οικείους τομείς ή για την άσκηση μιας τέτοιας δραστηριότητας σε τρίτη χώρα·
  • τις απόρρητες συμβάσεις που απαιτούν ιδιαίτερα μέτρα ασφαλείας ή που συνάπτονται σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες·
  • κάθε διαγωνισμό που οργανώνεται για την άσκηση μιας δραστηριότητας που είναι ανοιχτή στον ανταγωνισμό.

Ο αναθέτων φορέας δημοσιεύει προκήρυξη διαγωνισμού που έχει συνταχθεί σύμφωνα με τους κανόνες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων. Οι ανταλλαγές και η αποθήκευση πληροφοριών εγγυώνται την ακεραιότητα και το απόρρητο των δεδομένων. Ο αναθέτων φορέας λαμβάνει γνώση για τα σχέδια μόνο μετά την εκπνοή της προθεσμίας υποβολής.

Η συμμετοχή σε έναν διαγωνισμό δεν μπορεί να περιορίζεται στην επικράτεια (ή σε ένα μέρος) ενός κράτους μέλους ή από τη νομική φύση των συμμετεχόντων. Τα κριτήρια ανάθεσης είναι σαφή και αμερόληπτα και εξασφαλίζουν έναν πραγματικό ανταγωνισμό. Η κριτική επιτροπή αποτελείται αποκλειστικά από ανεξάρτητα φυσικά πρόσωπα. Όταν απαιτείται ένα επαγγελματικό προσόν για τη συμμετοχή, τουλάχιστον το ένα τρίτο της κριτικής επιτροπής διαθέτει αυτό το προσόν. Η κριτική επιτροπή είναι αυτόνομη στην απόφασή της: εξετάζει τα σχέδια με βάση τα κριτήρια ανάθεσης. Τηρείται η ανωνυμία των συμμετεχόντων έως την τελική απόφαση.

Πλαίσιο

Η παρούσα οδηγία απαντά στην ανάγκη διασφάλισης του ανοίγματος της αγοράς και μιας σωστής ισορροπίας κατά την εφαρμογή των κανόνων σύναψης συμβάσεων στον τομέα του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών. Προτίθεται να διαφυλάξει την ισότητα μεταχείρισης μεταξύ των αναθετουσών αρχών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα

Λέξεις-κλειδιά της πράξης
  • Δημόσια σύμβαση: σύμβαση εξ επαχθούς αιτίας, η οποία συνάπτεται εγγράφως μεταξύ, αφενός, μιας αναθέτουσας αρχής και, αφετέρου, ενός οικονομικού φορέα, και η οποία έχει ως αντικείμενο την εκτέλεση έργων, την προμήθεια προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών.
  • Σύμβαση παραχώρησης (έργων και υπηρεσιών): σύμβαση η οποία διαφέρει από τη δημόσια σύμβαση στο ότι το εργολαβικό αντάλλαγμα συνίσταται είτε αποκλειστικά στο δικαίωμα εκμετάλλευσης, είτε στο δικαίωμα αυτό σε συνδυασμό με καταβολή αμοιβής.
  • Αναθέτουσα αρχή: το κράτος, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου (και οι ενώσεις τους) που μπορούν να προκηρύξουν μια δημόσια σύμβαση.
  • Δημόσια επιχείρηση: κάθε επιχείρηση στην οποία η αναθέτουσα αρχή μπορεί να ασκεί άμεσα ή έμμεσα καθοριστική επιρροή, είτε επειδή έχει κυριότητα ή χρηματοδοτική συμμετοχή είτε λόγω των κανόνων που διέπουν την επιχείρηση.
  • Οικονομικός φορέας: ένας επιχειρηματίας, ένας προμηθευτής ή πάροχος υπηρεσιών που ανταποκρίνεται σε μια πρόσκληση υποβολής προσφορών.
  • Ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα: δικαιώματα που παραχωρούνται από ένα κράτος μέλος το οποίο επιφυλάσσει σε έναν ή περισσότερους φορείς την άσκηση ορισμένης δραστηριότητας με αποτέλεσμα να θίγεται την ικανότητα άλλων φορέων να ασκούν αυτή τη δραστηριότητα.
  • Ταχυδρομικές υπηρεσίες: υπηρεσίες που συνίστανται στη συλλογή, διαλογή, μεταφορά και διανομή ταχυδρομικών αντικειμένων.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

ΠράξηΘέση σε ισχύΠροθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη εφημερίδα

Οδηγία 2004/17/ΕΚ

30.4.2004

31.1.2006

ΕΕ L 134 της 30.4.2004

Πράξη (εις) τροποποίησηςΘέση σε ισχύΠροθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη εφημερίδα

Οδηγία 2005/51/ΕΚ

21.10.2005

31.1.2006

ΕΕ L 257 της 1.10.2005

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2083/2005

1.1.2006

-

ΕΕ L 333 της 20.12.2005

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1422/2007

1.1.2008

-

ΕΕ L 317 της 5.12.2007

Οδηγία 2009/81/ΕΚ

21.8.2009

21.8.2011

ΕΕ L 216 της 20.8.2009

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1177/2009

1.1.2010

-

ΕΕ L 314 της 1.12.2009

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1251/2011

1.1.2012

-

ΕΕ L 319 της 2.12.2011

Οι διαδοχικές τροποποιήσεις και διορθώσεις της οδηγίας 2004/17/ΕΚτου Συμβουλίου έχουν ενσωματωθεί στο βασικό κείμενο. Η ενοποιημένη αυτή έκδοση  έχει μόνον αξία τεκμηρίωσης.

 
Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 15.02.2012
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας