RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Europejska Karta Energetyczna

Traktat w sprawie Karty Energetycznej ustanawia ramy dla współpracy międzynarodowej między krajami Europy i innymi krajami uprzemysłowionymi, w szczególności w celu rozwijania potencjału energetycznego krajów Europy Środkowej i Wschodniej oraz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii dla Unii Europejskiej. Protokół w sprawie efektywności energetycznej i związanych z nią aspektów ochrony środowiska ma na celu wspieranie polityki efektywności energetycznej zgodnej z zasadą zrównoważonego rozwoju, zachęcanie do bardziej efektywnego korzystania z czystszej energii oraz promowanie współpracy w dziedzinie efektywności energetycznej.

AKT

Decyzja Rady i Komisji 98/181/WE z dnia 23 września 1997 r. w sprawie zawarcia przez Wspólnoty Europejskie Traktatu w sprawie Karty Energetycznej i Protokołu do Karty Energetycznej, w sprawie efektywności energetycznej i związanych z nią aspektów środowiskowych.

STRESZCZENIE

Kontekst

Na posiedzeniu Rady Europejskiej w Dublinie (czerwiec 1990 r.) premier Niderlandów zaproponował nawiązanie współpracy w sektorze energetycznym z krajami Europy Wschodniej i byłego Związku Radzieckiego w perspektywie pobudzania ich ożywienia gospodarczego i poprawy bezpieczeństwa dostaw we Wspólnocie. Komisja, zobowiązana przez Radę do rozważenia najlepszych sposobów realizacji tej współpracy, zaproponowała w 1991 r. ideę Europejskiej Karty Energetycznej. Negocjacje w sprawie Karty zostały rozpoczęte w Brukseli w lipcu 1991 r. i zakończyły się wraz z podpisaniem dokumentu końcowego w Hadze 17 grudnia 1991 r.

51 sygnatariuszy Europejskiej Karty Energetycznej zobowiązało się do realizacji celów i przestrzegania zasad Karty oraz do wdrażania współpracy w ramach prawnie wiążącej umowy podstawowej, która stała się Traktatem w sprawie Karty Energetycznej, mającym na celu wspieranie współpracy przemysłowej wschód-zachód przez zapewnienie gwarancji prawnych w obszarach takich jak inwestycje, tranzyt i handel. Traktat w sprawie Karty Energetycznej i Protokół w sprawie efektywności energetycznej i związanych z nią aspektów środowiskowych zostały podpisane 17 grudnia 1994 r. w Lizbonie przez wszystkich sygnatariuszy Karty z 1991 r. z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych i Kanady. Wspólnoty Europejskie i ich państwa członkowskie są sygnatariuszami traktatu i protokołu.

Traktat w sprawie Karty Energetycznej i Protokół do Karty Energetycznej w sprawie efektywności energetycznej i związanych z nią aspektów środowiskowych zostały niniejszą decyzją zatwierdzone w imieniu Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS), Wspólnoty Europejskiej (WE) i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom).

Decyzja określa warunki umożliwiające przyjęcie stanowiska, do którego Wspólnota Europejskiej może być zobowiązana w ramach Konferencji w sprawie Karty Energetycznej. Wskazuje ona także, w jaki sposób ustalane jest stanowisko przyjmowane w imieniu EWWiS i Euratom.

Traktat w sprawie Karty Energetycznej

Traktat ma na celu ustanowienie ram prawnych umożliwiających rozwijanie długofalowej współpracy w dziedzinie energii w oparciu o zasady Europejskiej Karty Energetycznej.

Najważniejsze postanowienia traktatu dotyczą ochrony inwestycji, handlu materiałami i produktami energetycznymi, tranzytu i rozstrzygania sporów.

W zakresie prowadzonych inwestycji umawiające się strony będą popierać i tworzyć stabilne, przyjazne i przejrzyste warunki dla inwestorów zagranicznych i stosować wobec nich zasadę największego uprzywilejowania lub zasady, które stosują co do własnych inwestorów, w zależności od tego, które warunki są bardziej korzystne. W przypadku inwestycji wstępnych zasada traktowania krajowego będzie jednak stosowana w dwóch etapach. Zgodnie z traktatem będzie początkowo stosowana na zasadzie „najlepszych starań”. W drugim etapie, z zastrzeżeniem warunków, które zostaną określone w traktacie uzupełniającym w trakcie negocjacji, traktowanie krajowe będzie przyznane w sposób prawnie wiążący w dla realizacji inwestycji.

Handel materiałami i produktami energetycznymi między umawiającymi się stronami jest regulowany przez przepisy GATT. Oznacza to, że państwa będące sygnatariuszami traktatu są zobowiązane do stosowania zasad GATT w handlu materiałami i produktami energetycznymi, nawet jeśli nie są stronami GATT czy WTO.

Tranzyt: każda z umawiających się stron ma podjąć niezbędne środki w celu ułatwienia tranzytu materiałów i produktów energetycznych zgodnie z zasadą swobodnego tranzytu, bez względu na pochodzenie, przeznaczenie czy prawo własności tych materiałów i produktów energetycznych, oraz bez dyskryminacji cenowej w oparciu o takie różnice, a także bez powodowania nieuzasadnionej zwłoki, ograniczeń lub opłat.

Każda ze stron zobowiązuje się, aby jej przepisy dotyczące transportu materiałów i produktów energetycznych oraz użytkowania środków transportu energii traktowały materiały i produkty energetyczne w tranzycie w sposób nie mniej korzystny niż materiały i produkty z własnej strefy, chyba że umowa międzynarodowa stanowi inaczej.

W przypadku wystąpienia sporów dotyczących warunków tranzytu zabrania się przerywać lub zmniejszać przepływ materiałów i produktów energetycznych przed zakończeniem procedur rozstrzygania sporów przewidzianych w takich przypadkach.

Inne przepisy zobowiązują państwa, przez które jest prowadzony tranzyt materiałów i produktów energetycznych, do niesprzeciwiania się tworzeniu nowych możliwości.

Traktat przewiduje surowe procedury rozstrzygania sporów między państwami z jednej strony oraz , z drugiej strony, między inwestorami a państwami, w których inwestycja została dokonana. W przypadku sporu między inwestorem i państwem, inwestor może zdecydować się na skierowanie sprawy do arbitrażu międzynarodowego. W przypadku sporu między państwami może zostać powołany sąd arbitrażowy ad hoc, jeśli rozwiązywanie sporu w drodze dyplomatycznej nie powiodło się. Rozwiązania przewidziane przez te mechanizmy są wiążące.

W sprawie konkurencji, przejrzystości, niezależności, podatków i ochrony środowiska traktat przewiduje następujące przepisy opisane poniżej.

Polityka konkurencji: każda ze stron będzie pracować nad złagodzeniem zakłóceń rynku i barier dla konkurencji w działalności gospodarczej w sektorze energii. Każda ze stron zapewni, by jej jurysdykcja umożliwiała przeciwdziałanie wszelkim jednostronnym i zgodnym praktykom antykonkurencyjnym w działalności gospodarczej w sektorze energii.

Przejrzystość: umawiające się strony muszą wyznaczyć co najmniej jedno biuro informacyjne, do którego mogą być kierowane wnioski o udzielenie informacji dotyczących ustaw, przepisów, orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych ogólnego zastosowania odnoszących się do materiałów i produktów energetycznych.

Suwerenność: każda z umawiających się stron suwerennie rozporządza swoimi zasobami energetycznymi zgodnie z przepisami i zastrzeżeniami prawa międzynarodowego i ma prawo do decydowania o rejonach geograficznych na swoim obszarze, które mają być udostępniane do poszukiwań i eksploatacji.

Środowisko: w traktacie jest wpisana zasada „zanieczyszczający płaci” , wspierająca tworzenie rynkowych cen, które w pełni odzwierciedlają koszty i korzyści środowiskowe. Umawiające się strony będą ograniczać w ekonomicznie efektywny sposób wszelki negatywny wpływ na środowisko występujący zarówno wewnątrz, jak i poza ich obszarem jako rezultat wszelkich działań w ramach cyklu energetycznego na ich obszarze, z odpowiednim uwzględnieniem bezpieczeństwa.

Podatki: traktat nie tworzy nowych praw i nowych obowiązków podatkowych. Podatki bezpośrednie będą nadal regulowane przez ustawodawstwo krajowe każdego z państw lub przez mające zastosowanie umowy dwustronne.

Przedsiębiorstwa państwowe i jednostki uprzywilejowane: wszystkie przedsiębiorstwa państwowe lub podmioty, którym umawiająca się strona przyznała wyłączne lub specjalne przywileje muszą spełniać wynikające z traktatu obowiązki nałożone na umawiającą się stronę.

Traktat przewiduje klauzulę ochronną w celu zachowania preferencyjnego traktowania wynikającego z traktatów ustanawiających Wspólnoty Europejskie. W związku z tym przepis dotyczący umów o integracji gospodarczej (EIA) przewiduje, że umawiająca się strona będąca stroną EIA nie ma obowiązku rozciągania na inną umawiającą się stronę nie będącą stroną EIA preferencyjnego traktowania, jakie może istnieć w ramach EIA.

Wszystkie postanowienia traktatu nie stosują się natychmiast do wszystkich sygnatariuszy po ratyfikacji i wejściu w życie traktatu. Kraje z gospodarką w okresie przejściowym korzystają z pewnych przepisów przejściowych.

Traktat określa organizację, strukturę, zadania i warunki finansowe Konferencji w sprawie Karty Energetycznej.

Traktat przewiduje, że każda ze stron może odstąpić od traktatu, przy zachowaniu pewnego okresu (pięć lat po wejściu w życie traktatu).

Protokół do Karty Energetycznej w sprawie efektywności energetycznej i związanych z nią aspektów ochrony środowiska

Protokół ten został przyjęty zgodnie z postanowieniami traktatu, które wyraźnie przewidują możliwość negocjowania protokołów i deklaracji mających na celu realizację celów i zasad Karty.

Ustala się następujący zakres działań:

  • propagowanie polityki efektywności energetycznej zgodnie ze zrównoważonym rozwojem,
  • stworzenie warunków, które skłonią producentów i konsumentów do korzystania z energii w sposób możliwie jak najbardziej ekonomiczny, wydajny i przyjazny dla środowiska,
  • umocnienie współpracy w dziedzinie efektywności energetycznej.

Umawiające się strony zobowiązują się ustanawiać politykę efektywności energetycznej i odpowiednie ramy prawne i regulacyjne, propagujące między innymi skuteczne funkcjonowanie mechanizmów rynkowych, włącznie z kształtowaniem cen w sposób ukierunkowany na rynek.

Traktat w sprawie Karty Energetycznej i Protokół do Karty Energetycznej w sprawie efektywności energetycznej i związanych z nią aspektów środowiskowych weszły w życie 16 kwietnia 1998 r.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Decyzja EWWiS i Euratom 98/181/WE

23.9.1997

-

Dz.U. L 69 z 9.3.1998

AKTY POWIĄZANE

Decyzja Rady 2001/595/WE z dnia 13 lipca w sprawie zawarcia przez Wspólnotę Europejską zmiany do postanowień Traktatu w sprawie Karty Energetycznej dotyczących handlu [Dz.U. L 209 z 2.8.2001].
Na mocy tej decyzji Wspólnota Europejska przyjmuje zmiany postanowień handlowych Traktatu w sprawie Karty Energetycznej, który tymczasowo został przyjęty w lipcu 1998 r. Zmiana dotyczy wprowadzenia odniesień do postanowień mających zastosowanie do Światowej Organizacji Handlu (WTO) zamiast odniesień do postanowień GATT z 1947 r. oraz włączenia do przepisów dotyczących handlu wykazu urządzeń związanych z energetyką.

Konferencja w sprawie Karty Energetycznej – zasady dotyczące prowadzenia postępowania pojednawczego w sporach tranzytowych [Dz.U. L 11 z 16.1.1999].

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2007
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony