RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Σύστημα εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων που προκαλούν το φαινόμενο θερμοκηπίου

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) θεσπίζει σύστημα εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου για να επιτευχθεί η μείωσή τους με οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Με τη βοήθεια του συστήματος αυτού, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της επιδιώκουν την εκ μέρους τους τήρηση των οικείων υποχρεώσεων περιορισμού των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, τις οποίες ανέλαβαν στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Οι εγκαταστάσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς της ενέργειας, της παραγωγής και μεταποίησης των σιδηρούχων μεταλλευμάτων, της εξορυκτικής βιομηχανίας και της παραγωγής χαρτιού και χαρτονιού υπόκεινται υποχρεωτικά στο εν λόγω σύστημα ανταλλαγής δικαιωμάτων.

ΠΡΑΞΗ

Οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με τη θέσπιση συστήματος για την εμπορία των δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και την τροποποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου [Βλέπε πράξη (εις) τροποποίησης].

ΣΥΝΟΨΗ

Η παρούσα οδηγία έχει ως στόχο να πραγματοποιήσει σημαντικές μειώσεις στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου με σκοπό να ελαττώσει τις επιπτώσεις των εκπομπών αυτών στο κλίμα.

Άδειες εκπομπής αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο θερμοκηπίου

Από 1ης Ιανουαρίου 2005, κάθε εγκατάσταση στην οποία ασκείται μια από τις προβλεπόμενες στο παράρτημα Ι δραστηριότητες της παρούσας οδηγίας (δραστηριότητες στον τομέα της ενέργειας, της παραγωγής και μεταποίησης των σιδηρούχων μεταλλευμάτων, της εξορυκτικής βιομηχανίας και της παραγωγής χαρτοπολτού, χαρτιού και χαρτονιού) και που εκπέμπει τα οφειλόμενα στην εν λόγω δραστηριότητα συγκεκριμένα αέρια θερμοκηπίου, οφείλει να είναι κάτοχος της προς το σκοπό αυτό χορηγούμενης από τις αρμόδιες αρχές άδειας.

Στις αιτήσεις προς την αρμόδια αρχή για την λήψη άδειας εκπομπής αερίων θερμοκηπίου πρέπει να περιλαμβάνεται περιγραφή:

  • της εγκατάστασης και των δραστηριοτήτων της, καθώς και των χρησιμοποιούμενων τεχνολογιών·
  • των χρησιμοποιούμενων υλών των οποίων η χρήση είναι πιθανό να οδηγήσει σε εκπομπές αερίων θερμοκηπίου οι οποίες αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ·
  • των πηγών εκπομπών·
  • των προβλεπόμενων μέτρων για την παρακολούθηση των εκπομπών και την κοινοποίησή τους.

Οι αρχές αυτές εκδίδουν τη σχετική άδεια εφόσον κρίνουν ότι ο φορέας εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων είναι σε θέση να παρακολουθεί και να αναφέρει τις εκπομπές. Οι άδειες μπορούν να καλύπτουν μία ή περισσότερες εγκαταστάσεις στον ίδιο τόπο υπό τον ίδιο φορέα εκμετάλλευσης. Περιλαμβάνουν:

  • το όνομα και τη διεύθυνση του φορέα εκμετάλλευσης·
  • περιγραφή των δραστηριοτήτων και εκπομπών των εγκαταστάσεων·
  • πρόγραμμα παρακολούθησης·
  • απαιτήσεις για την αναφορά των εκπομπών·
  • υποχρέωση επιστροφής, εντός του πρώτου τετραμήνου κάθε έτους, των δικαιωμάτων που αντιστοιχούν στις συνολικές εκπομπές του προηγούμενου έτους.

Η αρμόδια αρχή επανεξετάζει την άδεια εκπομπής αερίων θερμοκηπίου ανά πεντάμηνο και προβαίνει στις αναγκαίες τροποποιήσεις.

Διαχείριση των δικαιωμάτων

Η ποσότητα δικαιωμάτων που διατίθεται κάθε χρόνο για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) θα μειωθεί γραμμικά από το 2013. Για το 2013, η συνολική ποσότητα δικαιωμάτων για όλη την ΕΕ υπολογίζεται βάσει των εθνικών σχεδίων, τα οποία έχουν γίνει αποδεκτά από την Επιτροπή και υλοποιούνται μεταξύ 2008 και 2012.

Τα κράτη μέλη θέτουν σε πλειστηριασμό όλα τα δικαιώματα που δεν διατίθενται δωρεάν. Η κατανομή των τίτλων στον πλειστηριασμό πρέπει να γίνεται με τους ακόλουθους τρόπους:

  • 88 % κατανέμονται μεταξύ των κρατών μελών βάσει των εκπομπών τους·
  • 10 % κατανέμονται για λόγους αλληλεγγύης και ανάπτυξης·
  • 2 % κατανέμονται μεταξύ των κρατών μελών των οποίων οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου το 2005, οι οποίες ισχύουν για τα κράτη μέλη δυνάμει του πρωτόκολλου του Κιότο, ήταν τουλάχιστον κατά 20 % χαμηλότερες τη χρονιά αναφοράς.

Τουλάχιστον 50 % των εισπράξεων από τον πλειστηριασμό των δικαιωμάτων οφείλει να χρησιμοποιείται για τους ακόλουθους σκοπούς:

  • μείωση των αερίων θερμοκηπίου·
  • ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και άλλων τεχνολογιών που συμβάλλουν στη μετάβαση προς μία οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα·
  • μέτρα με στόχο την αποφυγή της αποδάσωσης και μέτρα για την αύξηση της δάσωσης και της αναδάσωσης·
  • απομόνωση του CO2 από τα δάση·
  • δέσμευση και γεωλογική αποθήκευση του CO2·
  • στροφής προς τα χαμηλών εκπομπών και δημόσια μέσα συγκοινωνίας·
  • έρευνα στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και των καθαρών τεχνολογιών·
  • ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης και της μόνωσης·
  • την κάλυψη των διοικητικών δαπανών για τη διαχείριση του ευρωπαϊκού συστήματος.

Το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2010, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθετεί εναρμονισμένα μέτρα που ισχύουν σε ολόκληρη την ΕΕ για την εναρμονισμένη κατανομή δικαιωμάτων.

Το αργότερο στις 30 Ιουνίου 2010, η Επιτροπή υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αναλυτική έκθεση στην οποία θα αξιολογείται η κατάσταση των ενεργοβόρων κλάδων και υποκλάδων που εκτίθενται σε σημαντικούς κινδύνους διαρροής άνθρακα.

Παρακολούθηση και αναφορά των εκπομπών

Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2011 η Επιτροπή θεσπίζει κανονισμό για την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων περί εκπομπών. Ο κανονισμός αυτός λαμβάνει υπόψη τις πλέον ακριβείς και επικαιροποιημένες διαθέσιμες επιστημονικές ενδείξεις.

Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή οφείλουν να διασφαλίζουν ότι όλες οι αποφάσεις και οι εκθέσεις που αναφέρονται στην ποιότητα και την κατανομή δικαιωμάτων καθώς και την εποπτεία, την υποβολή εκθέσεων και την επαλήθευση των εκπομπών, γνωστοποιούνται αμέσως και με κανονικό τρόπο, ώστε να διασφαλίζεται η αμερόληπτη πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές.

Εξακρίβωση και διαπίστευση

Η Επιτροπή οφείλει να προτείνει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011 έναν κανονισμό για την εξακρίβωση των εκθέσεων περί εκπομπών και για τη διαπίστευση και εποπτεία των ελεγκτών. Στον εν λόγω κανονισμό καθορίζονται οι προϋποθέσεις για τη διαπίστευση και την ανάκληση της διαπίστευσης, για την αμοιβαία αναγνώριση και την αξιολόγηση από ομοτίμους των διαπιστευμένων οργανισμών, όπως αρμόζει.

Μηχανισμοί έργων του Πρωτοκόλλου του Κιότο

Η οδηγία 2004/101/ΕΚ ενισχύει το δεσμό μεταξύ του συστήματος ανταλλαγής δικαιωμάτων εμπορίας της ΕΕ και του Πρωτοκόλλου του Κιότο, καθότι καθιστά συμβατούς με το εν λόγω σύστημα τους λεγόμενους «μηχανισμούς έργων» του Πρωτοκόλλου του Κιότο (κοινή εφαρμογή και μηχανισμός καθαρής ανάπτυξης). Κατ’ αυτό τον τρόπο, οι φορείς εκμετάλλευσης θα είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους δύο αυτούς μηχανισμούς στο πλαίσιο του συστήματος ανταλλαγής δικαιωμάτων, ούτως ώστε να τηρούν τις σχετικές υποχρεώσεις τους. Το αποτέλεσμα θα είναι η μείωση του κόστους συμμόρφωσης των εγκαταστάσεων που υπάγονται στο σύστημα.

Η εν λόγω οδηγία αναγνωρίζει επίσης την εγκυρότητα των πιστώσεων που απορρέουν από τα έργα κοινής εφαρμογής (JI) και του μηχανισμού καθαρής ανάπτυξης (CDM), όπως και τα δικαιώματα εμπορίας εκπομπών, εξαιρουμένων αυτών που παράγονται από πυρηνικές εγκαταστάσεις και αυτών που αφορούν τις χρήσεις γης, την αλλαγή των χρήσεων γης και των δραστηριοτήτων έργων δασοκομίας. Οι πιστώσεις που απορρέουν από έργα IJ αποκαλούνται «μονάδες μείωσης των εκπομπών» (ERU), ενώ οι πιστώσεις που απορρέουν από έργα CDM αποκαλούνται «πιστοποιημένες πιστώσεις εκπομπών » (CER). Η οδηγία περιέχει, επίσης, ρυθμίσεις ούτως ώστε οι ERU και CER να μην υπολογίζονται δύο φορές, όταν προκύπτουν από δραστηριότητες που έχουν, επίσης, ως αποτέλεσμα τη μείωση ή τον περιορισμό των εκπομπών των εγκαταστάσεων, σύμφωνα με την οδηγία 2003/87/ΕΚ.

Μητρώα, εκθέσεις και συμφωνίες

Η Επιτροπή έχει εκδώσει τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 920/2010 για τη θέσπιση τυποποιημένου συστήματος μητρώων υπό μορφήν ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων, που επιτρέπει την παρακολούθηση της έκδοσης, κατοχής, μεταβίβασης και ακύρωσης δικαιωμάτων. Επίσης, τα μητρώα αυτά διασφαλίζουν την πρόσβαση των πολιτών στις πληροφορίες, τον εμπιστευτικό τους χαρακτήρα, καθώς και την τήρηση των διατάξεων του Πρωτοκόλλου του Κιότο.

Η Επιτροπή ορίζει κεντρικό διαχειριστή, ο οποίος διαχειρίζεται ανεξάρτητο σύστημα που περιέχει τα εκδοθέντα, μεταβιβασθέντα και ακυρωθέντα δικαιώματα σε κοινοτικό επίπεδο. Ο κεντρικός διαχειριστής προβαίνει σε αυτόματο έλεγχο κάθε συναλλαγής που αναφέρεται στα δικαιώματα. Εφόσον εντοπίσει ανωμαλίες, οι σχετικές συναλλαγές αναστέλλονται μέχρι να διορθωθούν οι ανωμαλίες.

Κάθε έτος, τα κράτη μέλη υποβάλλουν στην Επιτροπή έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας.

Μπορούν να συνάπτονται συμφωνίες για την αναγνώριση δικαιωμάτων μεταξύ του ευρωπαϊκού συστήματος και συμβατών υποχρεωτικών συστημάτων εμπορίας εκπομπών αερίων θερμοκηπίου με απόλυτα ανώτατα όρια εκπομπών τα οποία έχουν καθιερωθεί σε άλλη χώρα ή σε υπο-ομοσπονδιακές ή περιφερειακές οντότητες. Μπορούν να συνάπτονται μη δεσμευτικές συμφωνίες με τρίτες χώρες ή υπο-ομοσπονδιακές ή περιφερειακές οντότητες ώστε να προβλέπεται διοικητικός και τεχνικός συντονισμός αναφορικά με δικαιώματα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος ή άλλων υποχρεωτικών συστημάτων εμπορίας εκπομπών αερίων θερμοκηπίου με απόλυτα ανώτατα όρια εκπομπών.

Εφαρμοστέες προσαρμογές μετά την έγκριση από την Κοινότητα μιας μελλοντικής διεθνούς συμφωνίας για την κλιματική αλλαγή

Η υπογραφή μίας τέτοιας συμφωνίας σημαίνει για τα κράτη μέλη μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου που υπερβαίνουν το 20 % σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990, σύμφωνα με τη δέσμευση για μείωση 30 % την οποία ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μαρτίου του 2007. Η Επιτροπή, υπό αυτή την έννοια, δεσμεύεται να υποβάλλει έκθεση στην οποία αξιολογούνται, ειδικότερα, τα κάτωθι στοιχεία:

  • τα μέτρα που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο των διεθνών διαπραγματεύσεων·
  • οι επιλογές που απαιτούνται για να καλυφθεί ο στόχος μείωσης κατά 30 % των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου·
  • οι κίνδυνοι διαρροών άνθρακα στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων·
  • οι επιπτώσεις της εν λόγω διεθνούς συμφωνίας σε άλλους οικονομικούς τομείς·
  • ο αντίκτυπος στο γεωργικό τομέα·
  • η δενδροφύτευση, η αναδάσωση και η αποδάσωση και υποβάθμιση των δασών.

Επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται τα πιστωτικά μόρια δυνάμει της παρούσας οδηγίας, καθώς οι CER (πιστοποιημένες μειώσεις εκπομπών) και οι ERU (μονάδες μείωσης εκπομπών) ή άλλα πιστωτικά μόρια από τρίτες χώρες οι οποίες έχουν κυρώσει τη διεθνή συμφωνία.

Πλαίσιο

Η εκ μέρους της Κοινότητας και των κρατών μελών έγκριση του Πρωτόκολλου του Κυότο, το 2002, τις δεσμεύει να περιορίσουν, μέσα στην περίοδο 2008-2012, τις εκπομπές τους αερίων θερμοκηπίου κατά 8 % σε σχέση με τα επίπεδα το 1990. Η παρούσα οδηγία, θεσπίζοντας αγορά δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, βοηθά την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να εκπληρώσουν τις εκ μέρους τους αναληφθείσες υποχρεώσεις στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Κιότο, κατά τρόπο αποδοτικό και συμφέροντα για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση.

Το Μάρτιο του 2007, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε στόχο μείωσης κατά 30 % των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου έως το 2020 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, ως συμβολή ενόψει συμφωνίας μετά το 2012, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξουν δεσμεύσεις και από άλλες ανεπτυγμένες χώρες για συγκρίσιμους στόχους μείωσης, αναλόγως προς τις αντίστοιχες υποχρεώσεις και τις δυνατότητές τους. Η ΕΕ δεσμεύθηκε σαφώς για μείωση των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου σε ποσοστό τουλάχιστον 20 % χαμηλότερο από τα επίπεδα του 1990, έως το 2020. Τον Οκτώβριο του 2009, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έθεσε στόχο να μειωθούν οι εκπομπές από 80 % σε 95 % έως το 2050 σε σχέση με τα αντίστοιχα επίπεδα του 1990, στα πλαίσια της οδηγίας IPPC. Η Διάσκεψη της Κοπεγχάγης, που πραγματοποιήθηκε 7 με 18 Δεκεμβρίου 2009, εντάσσεται επίσης στο πλαίσιο αυτών των στόχων.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

ΠράξηΈναρξη ισχύοςΠροθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη Εφημερίδα

Οδηγία 2003/87/ΕΚ

25.10.2003

31.12.2003

ΕΕ L 275, 25.10.2003

Πράξη (εις) τροποποίησηςΈναρξη ισχύοςΠροθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη Εφημερίδα

Οδηγία 2004/101/ΕΚ

13.11.2004

13.11.2005

ΕΕ L 338, 13.11.2004

Οδηγία 2008/101/ΕΚ

2.2.2009

2.2.2010

ΕΕ L 8, 13.1.2009

Οδηγία 2009/29/ΕΚ

25.6.2009

31.12.2012

ΕΕ L 140, 5.6.2009

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 219/2009

20.4.2009

-

ΕΕ L 87, 31.3.2009

Οι διαδοχικές τροποποιήσεις και διορθώσεις της οδηγίας 2003/87/ΕΚ έχουν ενσωματωθεί στο βασικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη εκδοχή έχει μόνο αξία τεκμηρίωσης.

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1031/2010 της Επιτροπής της 12ης Νοεμβρίου 2010 για τον χρόνο διεξαγωγής, τη διαχείριση και τις λοιπές πτυχές των πλειστηριασμών δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου κατ’ εφαρμογήν της οδηγίας 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας [Επίσημη Εφημερίδα L 302 της 18.11.2010].

Απόφαση 2007/589/ΕΚ της Επιτροπής, της 18ης Ιουλίου 2007, περί θεσπίσεως κατευθυντηρίων γραμμών για την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου κατ’ εφαρμογή της οδηγίας 2003/87/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [Επίσημη Εφημερίδα L 229 της 31.8.2007].
Τα 12 παραρτήματα της εν λόγω απόφασης περιέχουν τις κατευθυντήριες γραμμές για την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Το παράρτημα Ι σκιαγραφεί τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές. Οι συμπληρωματικές κατευθυντήριες γραμμές για ειδικές δραστηριότητες παρουσιάζονται στα παραρτήματα ΙΙ έως ΧΙ. Το παράρτημα ΧΙΙ παρουσιάζει τις κατευθυντήριες γραμμές για τον προσδιορισμό των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου με συστήματα συνεχούς μέτρησης εκπομπών. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές αποβλέπουν στην εξασφάλιση της παρακολούθησης και της τακτικής υποβολής ακριβών εκθέσεων σχετικών με τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου στην Κοινότητα. Η εφαρμογή τους διευκολύνεται για τις εγκαταστάσεις των οποίων οι εξακριβωμένες εκπομπές δεν υπερέβαιναν κατά μέσον όρο τους 25000 τόνους CO2 ορυκτής προέλευσης ετησίως κατά την προηγούμενη περίοδο εμπορίας.

Απόφαση 2006/780/ΕΚ της Επιτροπής της 16ης Νοεμβρίου 2006 για την αποφυγή της διπλής καταγραφής των μειώσεων των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στο πλαίσιο του κοινοτικού συστήματος εμπορίας εκπομπών για δραστηριότητες έργων με βάση το πρωτόκολλο του Κιότο σύμφωνα με την οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [Επίσημη Εφημερίδα L 316 της 16.11.2006].

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 05.04.2011
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας