RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Zasada równego traktowania mężczyzn i kobiet poza rynkiem pracy

Celem dyrektywy jest stworzenie ram do walki z dyskryminacją ze względu na płeć w zakresie dostępu do towarów i usług oraz ich dostarczania, a w szczególności w zakresie ubezpieczeń. Ramy te mają służyć skutecznemu wprowadzaniu zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w państwach członkowskich.

AKT

Dyrektywa Rady 2004/113/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług.

STRESZCZENIE

Zakres

Zakaz dyskryminacji kobiet i mężczyzn obejmuje towary i usługi oraz dostarczanie towarów i usług zarówno w sektorze publicznym jak i prywatnym. Dyrektywę stosuje się do towarów i usług, które są ogólnodostępne (tzn. bez względu na sytuację potencjalnego konsumenta) i które są oferowane poza obszarem życia prywatnego i rodzinnego. Pojęcie „usługi” oznacza usługi świadczone za wynagrodzeniem.

Dyrektywy nie stosuje się do treści zawartych w środkach masowego przekazu lub ogłoszeniach ani do kształcenia.

W traktowaniu kobiet i mężczyzn możliwe do zaakceptowania są jedynie różnice uzasadnione słusznym celem, jak np. ochroną ofiar przemocy na tle seksualnym (w takich przypadkach jak zakładanie schronisk dla przedstawicieli jednej płci), swobodą zrzeszania się (w przypadkach członkostwa w prywatnych klubach jednej płci). Niemniej jednak wszelkie zastrzeżenia powinny być właściwe i ograniczone do niezbędnych.

Zasada zakazu dyskryminacji w zakresie towarów i usług

Na mocy dyrektywy ustanowiony zostaje zakaz dyskryminacji ze względu na płeć w zakresie dostępu do towarów i usług oraz ich dostarczania. Zakazuje się dyskryminacji bezpośredniej * kobiet i mężczyzn i tym samym negatywnego traktowania ze względu na ciążę i macierzyństwo, ale również dyskryminacji pośredniej *. Molestowanie (mobbing) *, molestowanie seksualne * i polecenia nakazujące dyskryminowanie uznaje się za dyskryminację ze względu na płeć i z tego względu również się ich zakazuje. W dyrektywie zawarte zostały definicje tych pojęć, uwzględniające definicje stosowane we wcześniejszych dyrektywach.

Zasada równego traktowania nie wyklucza podejmowania działań pozytywnych mających zapobiegać nierównościom związanym z płcią w zakresie towarów i usług lub je wyrównywać.

W dyrektywie określone zostały wymogi minimalne: o ile państwa członkowskie mogą utrzymywać lub przyjmować przepisy bardziej korzystne od tych ustanowionych na mocy dyrektywy, o tyle nie mogą obniżyć poziomu ochrony już przyznanego w dziedzinach regulowanych tą dyrektywą.

Zastosowanie w dziedzinie ubezpieczeń

Na mocy dyrektywy, z zasady we wszystkich nowych umowach zawartych po 21 grudnia 2007 r. zakazuje się użycia płci jako kryterium w kalkulowaniu składek i zniżek do celów ubezpieczenia i innych usług finansowych. Komisja uznaje, że dyskryminacyjną jest praktyka firm ubezpieczeniowych polegającą na podziale kobiet i mężczyzn na różne grupy w ramach kalkulowania składek ze względu na to, że ryzyko, na jakie kobiety i mężczyźni są narażeni, jest inne, zwłaszcza biorąc pod uwagę długość życia.

Państwa członkowskie mogą zdecydować o nienakładaniu zakazu, jeżeli płeć stanowi czynnik decydujący w ocenie ryzyka opartego na odpowiednich, dokładnych i opublikowanych danych aktuarialnych i statystycznych. Po pięciu latach od transpozycji dyrektywy państwa członkowskie muszą dokonać ponownej analizy uzasadnienia dla tych wyjątków, biorąc pod uwagę najbardziej aktualne dane aktuarialne i statystyczne.

Wszystkie państwa członkowskie muszą zapewnić, że koszty ubezpieczenia związane z ciążą i macierzyństwem (np. w ramach ubezpieczenia zdrowotnego) są dzielone w równy sposób dla kobiet i mężczyzn. Temu przepisowi muszą się podporządkować najpóźniej do 21 grudnia 2009 r.

Organy promujące równe traktowanie

W dyrektywie przewidziano, że zadanie promowania na szczeblu krajowym równego traktowania mężczyzn i kobiet w dziedzinach regulowanych niniejszą dyrektywą każde państwo członkowskie powierza jednemu lub kilku organom. Kompetencje tych organów będą obejmować analizę napotkanych problemów, wydawanie zaleceń i świadczenie konkretnej pomocy ofiarom dyskryminacji.

Standardowe przepisy

Dyrektywa przewiduje możliwość wszczęcia przez ofiary dyskryminacji postępowania sądowego i/lub administracyjnego oraz otrzymania stosownego odszkodowania. Nakładane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W przypadku gdy skarżący przedstawi fakty pozwalające na domniemanie dyskryminacji, ciężar dowodu przesunięty jest na osobę, przeciwko której wysunięto zarzut. Ochroną objęto również zagrożenie represjami wobec ofiar i świadków dyskryminacji ze względu na płeć. We wniosku zachęca się do dialogu z organizacjami pozarządowymi uczestniczącymi w zwalczaniu dyskryminacji ze względu na płeć.

Zgodność, sankcje, upowszechnianie informacji i sprawozdania

Państwa członkowskie zapewniają uchylenie wszelkich przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych sprzecznych z zasadą równego traktowania. Uznają też za nieważne bądź zmienione postanowienia umowne, wewnętrzne regulaminy przedsiębiorstw, jak również dotyczące zasad funkcjonowania stowarzyszeń niezgodne z tą zasadą.

Państwa członkowskie ustanawiają przepisy w sprawie sankcji stosowanych wobec naruszeń przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą, zapewniają upowszechnianie informacji zawartych w dyrektywie i przekazują Komisji wszelkie dostępne informacje dotyczące stosowania dyrektywy do 21 grudnia 2009 r., a następnie co pięć lat.

Do 21 grudnia 2010 r. Komisja sporządza sprawozdanie, które zawiera przegląd istniejących praktyk państw członkowskich w odniesieniu do użycia płci jako czynnika w obliczaniu składek i świadczeń.

Kontekst

W dyrektywie Komisja skonkretyzowała zamiar przedstawienia wniosku w sprawie zakazu dyskryminacji ze względu na płeć poza rynkiem pracy, zgodnego ze strategią ramową w sprawie równości płci (2001–2005) i Agendą Polityki Społecznej opublikowaną w czerwcu 2001 r. Rada Europejska na posiedzeniu w Nicei, które odbyło się w grudniu 2000 r., wezwała Komisję do przyjęcia wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie wspierania równości płci w dziedzinach innych niż życie zawodowe.

Podstawą prawną dyrektywy jest art. 13 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zgodnie z którym Rada, na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, może, stanowiąc jednomyślnie, podjąć środki niezbędne do zwalczania dyskryminacji zwłaszcza ze względu na płeć.

Pojęcia kluczowe stosowane w akcie
  • Dyskryminacja bezpośrednia: sytuacja, gdy jedna osoba traktowana jest mniej korzystnie ze względu na płeć niż jest, była lub byłaby traktowana inna osoba w porównywalnej sytuacji.
  • Dyskryminacja pośrednia: sytuacja, gdy z pozoru neutralny przepis, kryterium lub praktyka stawiałyby osoby danej płci w szczególnie niekorzystnym położeniu w porównaniu do osób innej płci, chyba że dany przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione zgodnym z prawem celem, a środki służące osiąganiu tego celu są właściwe i niezbędne.
  • Molestowanie: sytuacja, w której ma miejsce niepożądane zachowanie związane z płcią osoby, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby i stworzenie onieśmielającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub agresywnej atmosfery.
  • Molestowanie seksualne: sytuacja, w której ma miejsce jakakolwiek forma niepożądanego zachowania werbalnego, niewerbalnego lub fizycznego o charakterze seksualnym, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby, w szczególności przy stwarzaniu atmosfery zastraszenia, wrogości, poniżenia, upokorzenia lub obrazy.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTranspozycja przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Dyrektywa 2004/113/WE [procedura konsultacji CNS/2003/0265]21.12.200421.12.2007Dz.U. L 373 z 21.12.2004

AKTY POWIĄZANE

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the Economic and Social Committee and the Committee of the Regions - Towards a community framework strategy on gender equality (2001–2005) [COM(2000) 335 final - Not published in the Official Journal] (Komunikat Komisji Europejskiej do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów „W kierunku wspólnotowej strategii ramowej w dziedzinie równości kobiet i mężczyzn” [COM(2000) 335 wersja ostateczna - nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym]).

Communication from the Commission to the Council, the European Parliament, the Economic and Social Committee and the Committee of the Regions Social policy agenda [COM(2000) 379 final - Not published in the Official Journal] (Komunikat Komisji Europejskiej do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Agenda polityki społecznej” [COM(2000) 379 wersja ostateczna - nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym]).

Ostatnia aktualizacja: 29.08.2005
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony