RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Znoszenie różnic w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn

Różnice w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn wciąż pozostają widoczne w Unii Europejskiej. Znaczna część tych różnic nie wynika z obiektywnych kryteriów. Dla Europy aspirującej do bycia nowoczesną i konkurencyjną, w kontekście zmian demograficznych (rozumianych jako przewidywalny spadek liczby osób w wieku produkcyjnym), znoszenie różnic w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn stało się nie tylko symbolem, lecz głównym wyzwaniem. W takim właśnie kontekście, Komisja, po zbadaniu przyczyn, określa kierunki działania pozwalające na zmniejszenie tych różnic i wzywa do mobilizacji wszystkich zainteresowanych stron.

AKT

Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Znoszenie różnic w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn [COM(2007) 424 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

STRESZCZENIE

W traktacie rzymskim od 1957 r. zapisana jest zasada równości wynagrodzenia pracowników płci męskiej i żeńskiej. Artykuł 157 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi, że państwa członkowskie powinny zapewniać stosowanie zasady równości wynagrodzeń za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości. Ponadto zmniejszenie różnic w wynagradzaniu jest jednym z celów strategii europejskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

W rzeczywistości jednak sytuacja nadal stanowi problem. Jak podkreślono w Planie działania na rzecz równości płci, różnice w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn prawie nie zmniejszyły się w ostatnich dziesięciu latach, pomimo podejmowanych działań i środków wprowadzanych w celu znoszenia takich dysproporcji. Zgodnie z oficjalnymi danymi w 2005 r. kobiety na terytorium Unii Europejskiej zarabiały średnio 15% mniej niż mężczyźni, co jest poprawą tylko o dwa punkty procentowe w porównaniu z rokiem 1995. Poprawa ta jest wręcz anegdotyczna w porównaniu do znacznego wzrostu wskaźnika zatrudnienia kobiet.

Znaczna część przyczyn leżących u podstaw tej różnicy nie może być przypisana obiektywnym czynnikom. We wszystkich państwach członkowskich kobiety uzyskują lepsze wyniki w nauce i stanowią większość wśród osób posiadających dyplomy uniwersyteckie. Nic zatem nie tłumaczy faktu, że mają gorsze warunki na rynku pracy, a ich potencjał produkcyjny nie jest lepiej wykorzystywany niż dotychczas.

Walka na rzecz znoszenia różnic w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn znacznie przekracza kompetencje Komisji Europejskiej. Dlatego wymaga to mobilizacji ze strony wszystkich zainteresowanych, począwszy od państw członkowskich i partnerów społecznych, w rękach których spoczywają największe kompetencje i moc decyzyjna.

Zjawisko złożone i trwałe

Różnice w wynagrodzeniu mogą odzwierciedlać obiektywne czynniki:

  • cechy indywidualne (wiek, poziom wykształcenia, nabyte doświadczenie),
  • elementy związane z zatrudnieniem (zawód, rodzaj umowy lub warunki pracy),
  • aspekty związane bezpośrednio z przedsiębiorstwem (sektor działalności, wielkość).

Mogą zdarzać się także oczywiste przypadki dyskryminacji, gdy kobieta za tę samą pracę otrzymuje niższe wynagrodzenie niż mężczyzna.

Jednakże ani dyskryminacja, ani obiektywne kryteria nie są wystarczającym wytłumaczeniem dla tego utrzymującego się fenomenu.

Ponadto różnice płacowe odzwierciedlają również nierówności związane z rynkiem pracy. Te nierówności dotykają przeważnie kobiet. Zalicza się do nich między innymi:

  • segregację poziomą rynku pracy: kobiety reprezentowane są w znacznie mniejszej liczbie sektorów i zawodów niż mężczyźni. Z reguły te sektory są gorzej wynagradzane i mają mniejsze znaczenie.
  • segregację pionową rynku pracy: kobiety są zatrudniane z reguły na stanowiskach o niższym wynagrodzeniu i napotykają więcej przeszkód w awansie zawodowym (tylko jedna trzecia kobiet stanowi kadrę kierowniczą w przedsiębiorstwach UE),
  • tradycje i stereotypy: mają wpływ w szczególności na wybór uczelni, ocenę i klasyfikację zawodów, a także na aktywność zawodową,
  • trudności z pogodzeniem życia prywatnego z zawodowym, prowadzące często do podejmowania przez kobiety pracy w niepełnym wymiarze godzin lub przerw w karierze, co nie pozostaje bez wpływu na ich rozwój zawodowy.

Statystyki wykazują, że różnice w wynagrodzeniu powstają z wiekiem, poziomem wykształcenia, latami doświadczenia: różnice w wynagrodzeniu przekraczają 30% w przedziale wiekowym między 50 a 59 rokiem życia (7% dla kobiet poniżej 30 roku życia), przekraczają również 30% wśród kobiet posiadających wyższe wykształcenie, gdzie osiągają jedynie 13% pośród pracowników z niższym, średnim wykształceniem. Mogą osiągać 32% wśród pracowników posiadających ponad trzydziestoletni staż pracy w przedsiębiorstwie, podczas gdy rozbieżność w wynagrodzeniu ogranicza się do 22% wśród pracowników z pięcioletnim stażem.

Zwalczanie nierówności płac kobiet i mężczyzn

Aby skutecznie przyczynić się do zmniejszenia różnic w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn, Komisja wyznaczyła następujące kierunki działań:

  • lepsze stosowanie istniejących przepisów, któremu towarzyszą działania podnoszące świadomość,
  • pełne wykorzystanie strategii europejskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia, w szczególności dzięki europejskiemu wsparciu finansowemu w każdej istniejącej formie (fundusze strukturalne),
  • promowanie idei równości płac wśród pracodawców, odwołując się głównie do ich odpowiedzialności społecznej,
  • wspieranie dobrych praktyk na poziomie wspólnotowym poprzez zaangażowanie partnerów społecznych.

Kontekst

Zniesienie różnic w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn jest jednym z głównych celów europejskiej polityki na rzecz równości płci. Służy temu większość zastosowanych na skalę europejską instrumentów:

  • plan działania na rzecz równości kobiet i mężczyzn (2006–2010),
  • strategia europejska na rzecz wzrostu i zatrudnienia,
  • europejski pakt na rzecz równości płci,
  • fundusze strukturalne,
  • sprawozdania roczne publikowane przez Komisję od 2004 r.
Pojęcia kluczowe stosowane w akcie
  • Różnica w wynagradzaniu: różnice w wynagradzaniu oznaczają względne rozbieżności średnich wynagrodzeń brutto za godzinę pracy kobiet i mężczyzn w odniesieniu do gospodarki ogółem. Stanowią jeden ze wskaźników strukturalnych wykorzystywanych do monitorowania strategii europejskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia.
Ostatnia aktualizacja: 23.05.2011
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony