RSS
Alfabetische index
Deze pagina is beschikbaar in 15 talen
Nieuwe beschikbare talen:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Bestrijding van de beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen

Er bestaan in de Europese Unie nog altijd beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen. Een groot deel van deze verschillen is niet te verklaren door objectieve factoren. Een modern, concurrerend Europa kan zich dit niet veroorloven, met name gezien de demografische veranderingen en de verwachte afname van de beroepsbevolking. Daarom stelt de Europese Commissie na een analyse van de oorzaken een aantal actielijnen voor die het mogelijk maken de ongelijkheid te bestrijden, en roept ze alle betrokken partijen op in actie te komen.

MAATREGEL

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s van 18 juli 2007 met als titel “Bestrijding van de beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen” [COM(2007) 424 definitief – niet in het Publicatieblad verschenen].

SAMENVATTING

Het beginsel van gelijke beloning van mannelijke en vrouwelijke werknemers is in 1957 vastgelegd in het Verdrag van Rome. Artikel 157 van het EG-Verdrag bevat de bepaling dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat het beginsel van gelijke beloning voor gelijke of gelijkwaardige arbeid wordt toegepast. Bovendien maakt het verkleinen van beloningsverschillen deel uit van de doelstellingen van de Europese strategie voor groei en werkgelegenheid.

In de praktijk blijft de situatie echter problematisch. Zoals benadrukt in de routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en mannen, is de loonongelijkheid tussen vrouwen en mannen de afgelopen tien jaar nauwelijks afgenomen, ondanks de maatregelen en middelen die daartegen zijn ingezet. Volgens de officiële cijfers verdienden vrouwen in de Europese Unie in 2005 gemiddeld 15 % minder dan mannen, slechts 2 % lager dan in 1995. Deze verbetering is verwaarloosbaar gelet op de sterk toegenomen arbeidsparticipatie van vrouwen.

Een groot deel van deze verschillen is niet te verklaren door objectieve factoren. In alle lidstaten laten vrouwen een hoger slagingspercentage zien dan mannen en studeren meer vrouwen dan mannen in het hoger onderwijs af. Hoe valt dan te verklaren dat vrouwen op de arbeidsmarkt minder gunstige arbeidsvoorwaarden krijgen aangeboden dan mannen en dat hun productiviteitspotentieel niet optimaal wordt benut?

De bestrijding van de beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen gaat de mogelijkheid tot ingrijpen van de Europese Commissie grotendeels te boven. In de strijd tegen de beloningsverschillen moeten alle belanghebbende partijen dus worden gemobiliseerd, met name de lidstaten en de sociale partners, die gezamenlijk de meeste beslissings- en handelingsbevoegdheden bezitten.

Een complex en hardnekkig fenomeen

De beloningsverschillen kunnen te maken hebben met objectieve factoren:

  • individuele kenmerken (leeftijd, opleiding, ervaring);
  • werkgerelateerde kenmerken (beroep, soort contract, arbeidsvoorwaarden);
  • bedrijfsgerelateerde kenmerken (sector, omvang van het bedrijf).

Ook bestaan er overduidelijke gevallen van discriminatie waarin een vrouw voor hetzelfde werk een lagere beloning ontvangt dan een mannelijke collega.

Toch bieden objectieve verschillen en discriminatie geen afdoende verklaring voor de hardnekkige beloningsverschillen.

Daarnaast duiden beloningsverschillen op ongelijkheid op de arbeidsmarkt. Deze pakt vooral voor vrouwen nadelig uit. De gevolgen zijn onder andere:

  • horizontale segregatie van de arbeidsmarkt: vrouwen zijn werkzaam in een veel kleiner aantal sectoren en beroepen dan mannen, die in het algemeen lager worden gewaardeerd en slechter betaald dan de sectoren en beroepen waarin vooral mannen werken;
  • verticale segregatie van de arbeidsmarkt: vrouwen hebben veelal slechter betaalde functies en worden in hun beroepscarrière met meer obstakels geconfronteerd (slechts een derde van het leidinggevend personeel van bedrijven in de EU is vrouw);
  • tradities en stereotypen: deze zijn vooral van invloed op de opleidingskeuze en de beoordeling en indeling van beroepen maar ook op de deelname aan het arbeidsproces;
  • vrouwen ondervinden meer problemen met het combineren van werk en privéleven, met tot gevolg dat ze veel vaker in deeltijd werken en meer loopbaanonderbrekingen hebben, hetgeen een negatief effect op hun professionele ontwikkeling heeft.

Uit statistische gegevens blijkt dat de beloningverschillen toenemen met de leeftijd, het opleidingsniveau en het aantal jaren werkervaring: het beloningsverschil bedraagt ruim 30 % in de leeftijdscategorie van 50 tot 59 jaar (tegenover 7 % bij werknemers onder de 30 jaar) en meer dan 30 % onder hoger opgeleiden (tegenover 13 % onder werknemers die alleen middelbaar onderwijs hebben gevolgd). Het verschil kan oplopen tot 32 % onder werknemers die meer dan dertig jaar bij een onderneming werken, terwijl dit beperkt blijft tot 22 % onder werknemers die één tot vijf jaar werkervaring bezitten.

Bestrijding van de loonongelijkheid tussen vrouwen en mannen

Om de ongelijke beloning van vrouwen en mannen effectief te bestrijden, stelt de Commissie de volgende actielijnen voor:

  • bestaande wetgeving strikter toepassen, gecombineerd met bewustmakingsacties;
  • de Europese strategie voor groei en werkgelegenheid optimaal toepassen, met name door gebruik te maken van alle vormen van Europese financiering (Structuurfondsen);
  • gelijke beloning van werknemers bevorderen door een beroep te doen op hun sociale verantwoordelijkheid;
  • de uitwisseling van goede benaderingen op EU-niveau stimuleren door hier sociale partners bij te betrekken;

Context

De bestrijding van de beloningsverschillen tussen vrouwen en mannen vormt een van de hoofdelementen van het Europese beleid ten aanzien van gendergelijkheid. Het maakt deel uit van vele instrumenten die op Europees niveau in het leven zijn geroepen:

  • de routekaart voor gelijkheid van vrouwen en mannen (2006-2010);
  • de Europese strategie voor groei en werkgelegenheid;
  • het Europees Instituut voor gendergelijkheid;
  • de Structuurfondsen;
  • de jaarrapporten die de Commissie sinds 2004 publiceert.
Belangrijkste begrippen
  • Beloningsverschil: Een beloningsverschil is het relatieve verschil in gemiddeld bruto-uurloon tussen vrouwen en mannen in alle sectoren van de economie. Het is een van de structurele indicatoren voor de follow-up van de Europese strategie voor groei en werkgelegenheid.
Laatste wijziging: 23.05.2011
Juridische mededeling | Over deze site | Zoeken | Contact | Naar boven