RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 23 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Równe traktowanie w zakresie zatrudnienia i pracy

Dyrektywa ustanawia ogólne ramy służące zagwarantowaniu równego traktowania wszystkich osób w UE niezależnie od wyznania, przekonań, ewentualnej niepełnosprawności, wieku lub orientacji seksualnej, w zakresie dostępu do zatrudnienia i pracy zawodowej, awansu i kształcenia zawodowego, warunków zatrudnienia i pracy oraz przynależności do pewnych organizacji.

AKT

Dyrektywa 2000/78/WE z 27 listopada 2000 r., ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy.

STRESZCZENIE

Walka z dyskryminacją stanowi poważne wyzwanie dla Unii Europejskiej. Unia Europejska powstała na fundamencie zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz państwa prawa. Dlatego UE musi podejmować wszelkie kroki niezbędne do walki z dyskryminacją, zwłaszcza w zakresie pracy i zatrudnienia.

Zatrudnienie i praca stanowią podstawowe elementy umożliwiające zagwarantowanie równych szans dla wszystkich i przyczyniają się do pełnego uczestnictwa obywateli w życiu gospodarczym, społecznym i kulturalnym. Tymczasem na rynku zatrudnienia i pracy stwierdzono liczne przypadki dyskryminacji.

Artykuł 13 traktatu WE wprowadzony traktatem amsterdamskim przyznaje Wspólnocie szczególne uprawnienia do zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.

Państwa członkowskie zakazują dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i pracy. Niemniej jednak zasięg, treść i zastosowanie przepisów mogą się różnić. Niniejsza dyrektywa ma na celu ustanowienie ogólnych ram minimalnej ochrony.

Zakres stosowania

Dyrektywa dotyczy następujących dziedzin:

  • warunków dostępu do zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w tym również w odniesieniu do awansu zawodowego,
  • kształcenia zawodowego,
  • warunków zatrudnienia i pracy (w tym warunków wynagradzania i zwalniania),
  • członkostwa i działań w organizacjach pracowników lub pracodawców bądź innej organizacji branżowej.

Zasady te stosuje się zarówno do sektora publicznego, jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi, oraz pracy odpłatnej, a także wolontariatu.

Pojęcie dyskryminacji

Celem dyrektywy jest zwalczanie zarówno dyskryminacji bezpośredniej (różnice w traktowaniu ze względu na pewną cechę), jak i pośredniej (przepis, kryterium lub praktyka z pozoru neutralna, mogąca doprowadzić do niekorzystnej sytuacji dla określonych osób lub też zachęcać do ich dyskryminowania). Molestowanie, tworzące wrogą atmosferę, także uważa się za formę dyskryminacji. W celu zagwarantowania przestrzegania zasady równego traktowania osób niepełnosprawnych przewiduje się wprowadzenie racjonalnych usprawnień, które nie wymagają od pracodawcy ponoszenia zbyt wygórowanych obciążeń.

Dopuszczalne przypadki odmiennego traktowania

  • Istotny wymóg zawodowy

W pewnych okolicznościach różnice w traktowaniu mogą być uzasadnione rodzajem pracy lub warunkami jej wykonywania.

  • Odmienne traktowanie ze względu na wiek

Odmienne traktowanie ze względu na wiek jest dopuszczalne, jeśli jest obiektywnie uzasadnione, odpowiednie i konieczne do realizacji celów polityki zatrudnienia (zapewnienie ochrony młodych lub starszych pracowników, wyznaczenie granicy doświadczenia zawodowego itp.).

  • Działania pozytywne

Państwa członkowskie mogą utrzymać lub przyjąć środki mające zapobiegać nowym sytuacjom nierównego traktowania lub naprawiać już istniejące (działania służące promowaniu zatrudnienia młodych, przechodzenie na emeryturę itp.).

Wymagania minimalne

Dyrektywa zawiera klauzulę „nieregresji” obowiązującą państwa członkowskie, które stosują prawodawstwo przewidujące poziom ochrony przed dyskryminacją przewyższający poziom ochrony zagwarantowany przez dyrektywę.

Środki odwoławcze i stosowanie prawa

Mimo stwierdzenia zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn przez prawo unijne zastosowanie jej w praktyce okazało się bardzo trudne. Mając na względzie te trudności, dyrektywa ustanawia szereg mechanizmów, zapewniających skuteczność praw wprowadzonych w zakresie zwalczania dyskryminacji.

Mechanizmy te opierają się na:

  • poprawie ochrony praw poprzez zwiększenie dostępu do wymiaru sprawiedliwości lub procedur pojednawczych (zarówno indywidualnych, jak i organizacji działających na rzecz ofiar dyskryminacji),
  • wprowadzeniu przepisów dotyczących ciężaru dowodu: od momentu zaistnienia domniemania dyskryminacji ciężar dowodu przypada na pozwanego, zgodnie z dyrektywą 97/80 i orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości w sprawach dotyczących dyskryminacji ze względu na płeć,
  • ochronie ofiary dyskryminacji przed represjami, a w szczególności przed zwolnieniem,
  • przekazaniu odpowiednich informacji o przepisach dyrektywy instytucjom kształcenia zawodowego oraz miejscom pracy.

Partnerzy społeczni odgrywają bardzo ważną rolę w walce z dyskryminacją. Dlatego państwa członkowskie muszą podjąć działania zachęcające do dialogu między partnerami społecznymi, aby promować równość traktowania przez kontrolę zachowań w miejscu pracy, wprowadzenie kodeksów zachowania, wymianę doświadczeń i dobrych praktyk itd.

Krajowe przepisy dyskryminujące należy uznać za zniesione lub nieważne. Państwa członkowskie przewidują sankcje wobec naruszeń zasady równego traktowania.

Państwa członkowskie przekazują Komisji wszelkie informacje konieczne do sporządzenia sprawozdania dla Parlamentu Europejskiego i Rady o stosowaniu dyrektywy po 2 latach od wejścia w życie, a następnie co 5 lat.

Dyrektywa zawiera kartę oceny skutków dyrektywy w przedsiębiorstwach, zwłaszcza MŚP.

Kontekst

Dyrektywa stanowi część pakietu środków do walki z dyskryminacją. Pakiet ten zawiera ponadto komunikat Komisji przedstawiający ogólne ramy podjętego działania, dyrektywę w sprawie zasady równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne oraz program walki z dyskryminacją na lata 2001–2006.

Dyrektywa nie uwzględnia przypadków dyskryminacji ze względu na płeć, ponieważ ta zasada jest już regulowana przepisami unijnymi (w szczególności dyrektywą 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy oraz dyrektywą 86/613/EWG sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn pracujących na własny rachunek, w tym w rolnictwie).

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Dyrektywa 2000/78/WE

2.12.2000

2.12.2003

Dz.U. L 303 z 2.12.2000

Ostatnia aktualizacja: 11.04.2007
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony