RSS
Innéacs A - Z
Tá an leathanach seo ar fáil i 23 theanga
Teangacha nua atá ar fáil:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Cóir chomhionann san fhostaíocht agus san obair

Cuirtear ar bun leis an Treoir creat ginearálta chun meas ar an gcóir chomhionann idir dhaoine an Aontais Eorpaigh a chinntiú, is cuma an reiligiún nó an creideamh atá acu, an bhfuil siad faoi mhíchumas, cén aois iad nó cé hé a gclaonadh gnéis, maidir le rochtain ar an bhfostaíocht nó ar ghairm, maidir le hardú céime, le gairmoiliúint, le coinníollacha fostaíochta agus oibre agus le cleamhnacht le comhlachtaí áirithe.

ACHT

Treoir 2000/78/CE an 27 Samhain 2000 a chuireann ar bun creat ginearálta ar son na córa comhionainne maidir leis an bhfostaíocht agus leis an obair.

ACHOIMRE

Is mór an dúshlán é don Aontas Eorpach an comhrac i gcoinne an idirdhealaithe. Leoga, is ar phrionsabail na saoirse, an daonlathais, an mheasa ar chearta an duine agus ar shaoirsí bunúsacha, agus riail an dlí a bunaíodh an tAontas. Mar sin, ba chóir don AE gach beart is gá a dhéanamh chun comhrac i gcoinne gach idirdhealaithe, go háirithe má bhaineann sé leis an bhfostaíocht nó le margadh an tsaothair.

Tá an fhostaíocht agus an obair ríthábhachtach chun comhdheiseanna a chinntiú do chách agus cuireann siad go mór le rannpháirtíocht na saoránach sa saol geilleagrach, sóisialta agus cultúrtha. Ach mar sin féin is amhlaidh go bhfuil a lán cásanna idirdhealaithe ann i margadh na fostaíochta agus an tsaothair.

Thug Airteagal 13 de Chonradh AE, ar thionscain Conradh Amstardam é, sainchumhachtaí don Chomhphobal chun comhrac i gcoinne an idirdhealaithe bunaithe ar an ngnéas, ar an gcine nó ar an mbunús eitneach, ar an reiligiún nó ar chreidimh, ar an míchumas, ar an aois nó ar an gclaonadh gnéis.

Cuireann na Ballstáit cosc ar an idirdhealú i réimse na fostaíochta agus na hoibre. Ach ní hionann raon an choisc seo, nó a bhfuil ann, nó a in-fhorfheidhmitheacht ó thír go chéile. Tá de chuspóir ag an Treoir seo, mar sin, íoschreat ginearálta a chur ar bun don réimse seo.

Raon

Baineann an Treoir leis na réimsí seo a leanas:

  • coinníollacha rochtana ar ghníomhaíochtaí tuarastail nó gan tuarastal, mar aon leis an ardú céime;
  • an ghairmoiliúint;
  • coinníollacha na fostaíochta agus na hoibre (agus coinníollacha pá agus dífhostaithe ina measc);
  • cleamhnacht agus páirtíocht in eagraíocht fostóirí nó oibrithe nó eagraíocht ghairme ar bith eile.

Baineann sí leis an earnáil phoiblí agus leis an earnáil phríobháideach araon, agus le comhlachtaí poiblí, idir an obair tuarastail agus an obair dheonach.

Coincheap an idirdhealaithe

Cuireann an Treoir in aghaidh an idirdhealaithe dhírigh (cóir éagsúil de réir tréithe áirithe) agus an idirdhealaithe indírigh (forálacha, critéir nó cleachtais a bhfuil cuma na neodrachta orthu ach atá tugtha do mhíbhuntáiste a chur ar dhuine áirithe nó ar dhaoine áirithe, nó gríosú chun an idirdhealaithe). Meastar an ciapadh, a chruthaíonn timpeallacht naimhdeach, ina idirdhealú. Tá socrú réasúnta le déanamh chun prionsabal na córa comhionainne a chinntiú do dhaoine faoi mhíchumas, mura bhfuil deacrachtaí gan ábhar ag baint leis an gcás.

Cásanna a bhfuil cóir éagsúil ceadaithe

  • Fíor-riachtanas gairme

I gcásanna áirithe, tá údar le héagsúlacht córa nuair is é nádúr an phoist nó na dálaí ina ndéantar an obair a thugann údar léi.

  • Éagsúlacht córa de réir na haoise

Tá a leithéid d’éagsúlacht córa ceadaithe má tá údar oibiachtúil léi, nó má tá sí oiriúnach nó riachtanach chun cuspóirí dlisteanacha a bhaint amach i margadh an tsaothair (chun an óige nó na hoibrí aosta a chosaint, riachtanais maidir le tréimhse na taithí gairme, srl.)

  • Gníomhaíochtaí dearfacha

Tá an ceart ag na Ballstáit coinneáil nó glacadh le bearta chun cásanna neamh-chomhionannais atá ann cheana féin a chosc nó a réiteach (bearta chun an t-aos óg a imeascadh, scor ón ngníomhaíocht gairme, srl.).

Na riachtanais íosta

Tá clásal “neamh-chúlchéimnithe” sa Treoir a bhaineann leis na Ballstáit siúd a bhfuil reachtaíocht acu a thugann leibhéal cosanta níos airde ná leibhéal na Treorach.

Iontaoibh ar an dlí agus a chur i bhfeidhm

In ainneoin prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná a bheith cumhdaithe i ndlí an Chomhphobail, tá an-deacracht ag baint leis an bprionsabal a chur i bhfeidhm. Mar gheall ar an deacracht seo, tá sraith meicníochtaí sa Treoir chun éifeachtacht na ndlíthe nua a chinntiú maidir leis an gcomhrac i gcoinne an idirdhealaithe.

Tá na meicníochtaí seo bunaithe ar:

  • cosaint ceart a fheabhsú trí rochtain ar an gceartas nó ar nósanna imeachta idir-réitigh a neartú (idir rochtain an duine aonair agus cumas na n-eagraíochtaí an ceart seo a chur i bhfeidhm ar son íospartaigh);
  • dualgas cruthúnais a aistriú: tar éis na fíricí a chur ó amhras a chruthaíonn go rinneadh idirdhealú, is ag an gcosantóir an dualgas cruthúnais, i gcomhréir leis an Treoir 97/80 agus le cásdlí na Cúirte Breithiúnais i gcás an idirdhealaithe bunaithe ar an ngnéas;
  • cosaint íospartach an idirdhealaithe ar an bhfrithbheartaíocht, agus ar an dífhostú go háirithe;
  • eolas sásúil ar fhorálacha na Treorach, nuair a nglacfar léi, a scaipeadh i measc na gcomhlachtaí gairmoiliúna agus oideachais agus san ionad oibre.

Tá ról an-tábhachtach ag na comhpháirtithe sóisialta maidir leis an gcomhrac i coinne an idirdhealaithe. Mar sin, caithfidh na Ballstáit bearta a dhéanamh chun comhphlé a spreagadh idir na comhpháirtithe sóisialta d’fhonn an chóir chomhionann a chur chun tosaigh trí mhonatóireacht a dhéanamh ar ghnásanna san ionad oibre, trí chóid iompraíochta, malartú taithí agus dea-chleachtais, srl. a chur ar bun.

Caithfear deireadh a chur le forálacha náisiúnta idirdhealaithe nó iad a chur ar neamhní. Beidh smachtbhannaí ann do Bhallstáit má sháraítear prionsabal na córa comhionainne.

Cuireann na Ballstáit in iúl don Choimisiún an fhaisnéis go léir atá riachtanach le tuarascáil a dhréachtú do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir le cur i bhfeidhm na Treorach, faoi cheann dhá bhliain óna teacht i bhfeidhm, agus gach cúig bliana ina dhiaidh sin.

Tá foirm sa Treoir le measúnú a dhéanamh ar an tionchar ar na gnóthais, agus ar na gnóthais bheaga agus mheánmhéide go háirithe.

Cúlra

Is páirt de shraith beart í an Treoir chun comhrac i gcoinne an idirdhealaithe. Sa tsraith beart seo, i teannta an dlí seo, tá cumarsáid ón gCoimisiún ina gcuirtear i láthair creat ginearálta na gníomhaíochta a rinneadh, tá Treoir maidir le prionsabal na córa chomhionainne in ainneoin éagsúlachtaí cine nó bunúis eitnigh, agus clár gníomhaíochta maidir leis an gcomhrac i gcoinne an idirdhealaithe don tréimhse 2001-2006.

Ní chuireann an Treoir in áireamh an t-idirdhealú de réir an ghnéis, ós rud é go bhfuil dlíthe ann cheana féin sa Chomhphobal maidir leis an bprionsabal seo (go háirithe an Treoir 76/207/CEE ar chóir chomhionann idir fir agus mná maidir le rochtain ar an bhfostaíocht, ar an oiliúint agus ar an ardú céime agus maidir le dálaí oibre agus an Treoir 86/613/CEE maidir le cóir chomhionann idir fir agus mná atá féinfhostaithe, go fiú más i mbun na talmhaíochta atá siad).

TAGAIRT

AchtTeacht i bhfeidhmSpriocdháta don trasuí sna BallstáitIris Oifigiúil
Treoir 2000/78/CE

2.12.2000

2.12.2003

IO L 303 an 2.12.2000

Nuashonrú is déanaí: 11.04.2007
Fógra dlíthiúil | Maidir leis an láithreán seo | Cuardaigh | Teagmháil | Barr an leathanaigh