RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Swobodny przepływ sportowców

Prawo do swobodnego przemieszczania się jest jednym z najważniejszych praw, które Unia Europejska (UE) gwarantuje swoim obywatelom. Prawo to przysługuje również sportowcom, zarówno zawodowym, jak i amatorom. Dlatego wszelkie formy dyskryminacji ze względu na obywatelstwo lub jakakolwiek nieuzasadniona lub nieproporcjonalna dyskryminacja pośrednia, jak również inne przeszkody utrudniające sportowcom korzystanie z prawa do swobodnego przepływu są zakazane na mocy przepisów UE.

Swoboda przepływu jest jedną z podstawowych swobód zagwarantowanych obywatelom przez Unię Europejską (UE). Na mocy artykułu 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) zakazana jest dyskryminacja ze względu na przynależność państwową, co odnosi się również do sytuacji, kiedy obywatele UE korzystają z przysługującego im prawa do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich (art. 21 TFUE). Ponadto traktat przewiduje swobodę przepływu pracowników w UE, która obejmuje zniesienie wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową między pracownikami państw członkowskich (art. 45 TFUE), oraz swobodę przedsiębiorczości i swobodę świadczenia usług (art. 49 i 56 TFUE).

Przepisy te mają zastosowanie również do sportowców zawodowców i półzawodowców (jako pracowników), innych osób zajmujących się zawodowo sportem, takich jak instruktorzy, wychowawcy i trenerzy (jako dostawcy usług), oraz sportowców amatorów (jako obywateli UE). Jednak w ramach stosowania przepisów unijnych Komisja uznaje szczególny charakter sportu, zgodnie z art. 165 TFUE. Dlatego akceptuje ograniczone i proporcjonalne restrykcje odnoszące się do zasady swobodnego przepływu w przypadku:

  • selekcji sportowców krajowych do zawodów, w których uczestniczą drużyny narodowe,
  • ograniczenia liczby uczestników zawodów,
  • określenia ostatecznych terminów transferów zawodników w sportach drużynowych.

Swoboda przepływu sportowców zawodowych

Wejście w życie traktatu lizbońskiego dnia 1 grudnia 2009 r. zapewniło UE kompetencje w zakresie koordynacji, uzupełniania i wspierania w działań związanych ze sportem (art. 165 TFUE), ale sport pozostaje w obrębie kompetencji krajowych i często za ustanawianie zasad dotyczących sportu odpowiadają federacje sportowe. Zasady te podlegają jednak przepisom unijnym dotyczącym swobody przepływu pracowników, jeżeli działalność sportowców zawodowców i półzawodowców obejmuje działalność zarobkową, co kilkakrotnie znalazło już odzwierciedlenie w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (ETS).

Najbardziej znany jest wyrok w sprawie Bosmana wydany przez ETS w 1995 r., który odnosił się do zasad dotyczących transferu jako przeszkody dla swobodnego przepływu oraz reguł przewidujących określoną liczbę zawodników narodowych w drużynie jako formy dyskryminacji bezpośredniej. Jean-Marc Bosman, belgijski piłkarz, którego kontrakt w belgijskim klubie wygasł, uznał, że system transferowy Fédération Internationale de Football Association (FIFA) uniemożliwiał jego transfer do francuskiego klubu. Piłkarz zaskarżył swój klub, Belgijską Federację Piłki Nożnej i Union des Associations Européennes de Football (UEFA) twierdząc, że system transferowy i przepisy dotyczące obywatelstwa były dyskryminujące i nie miały zastosowania, ponieważ stanowiły naruszenie prawa swobodnego przepływu pracowników w UE. ETS orzekł, że przepisy dotyczące transferów i obywatelstwa w istocie mogły stanowić przeszkodę dla swobodnego przepływu zawodników. W związku z tym ETS uznał, że klub nie może uniemożliwić zawodnikowi będącemu obywatelem państwa członkowskiego podjęcia zatrudnienia w klubie w innym państwie członkowskim po wygaśnięciu kontraktu ani utrudniać sytuacji wymagając od drugiego klubu opłaty za transfer, szkolenie lub rozwój zawodnika. Ponadto zgodnie z wyrokiem nie będą uznawane przepisy odnoszące się do obywatelstwa, które umożliwiają klubowi wprowadzanie ograniczeń dotyczących liczby zawodników będących obywatelami innego państwa członkowskiego.

Swoboda przedsiębiorczości i świadczenia usług w odniesieniu do zawodowych sportowców

Krajowe zasady w zakresie szkoleń i kwalifikacji dotyczących zawodów związanych ze sportem są bardzo zróżnicowane. W zależności od sytuacji określanie takich zasad może wchodzić w zakres kompetencji sportowych władz związkowych, systemów edukacji szkolnej i wyższej, władz publicznych, a nawet organizacji zawodowych. Ponadto wymogi dotyczące wykonywania zawodów związanych ze sportem różnią się w poszczególnych krajach. W niektórych państwach członkowskich dostęp do zawodów w dziedzinie edukacji i szkoleń uzależniony jest od posiadania dyplomu państwowego, natomiast w innych państwach członkowskich taki dyplom nie jest wymagany do podjęcia pracy w sporcie. W pewnych okolicznościach te różnice mogą hamować swobodny przepływ osób zajmujących się zawodowo sportem i prowadzić do konfliktów: pracownicy w jednym państwie członkowskim mogą uznać, że muszą zmagać się z konkurencją we własnym kraju ze strony instruktorów z innych państw członkowskich, którzy otrzymali inne szkolenie lub w ogóle nie przeszli żadnego szkolenia.

W kontekście swobody przedsiębiorczości i świadczenia usług ogólny system uznawania kwalifikacji zawodowych w pewnym stopniu rozwiązuje ten problem. System ten ma zastosowanie do zawodów regulowanych, tzn. działalności zawodowej zastrzeżonej dla posiadaczy dyplomów lub innych świadectw kwalifikacji wydanych przez krajowy system edukacji. W tym sensie ma zastosowanie do niektórych form działalności zawodowej w sporcie (np. instruktorów narciarstwa). Jest tak zawsze w przypadku, gdy posiadanie dyplomu jest wymagane na mocy przepisów prawnych do wykonywania zawodu związanego ze sportem. System ten przewiduje, że państwo członkowskie przyjmujące nie może odmówić obywatelowi innego państwa członkowskiego pozwolenia na wykonywanie zawodu, jeżeli osoba ta posiada kwalifikacje uznawane w jej kraju i uprawniające do wykonywania danego zawodu. Jednak stosowane są wyjątki od tej zasady, jeżeli istnieją znaczące różnice dotyczące poziomu kwalifikacji lub czasu trwania szkolenia.

Świadectwa kwalifikacji sportowych wydawane przez krajowe federacje lub inne organizacje sportowe również objęte są tym systemem, jeżeli organy te zostały formalnie upoważnione przez organ władzy publicznej do wydawania takich świadectw.

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2011
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony