RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 15 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Kształcenie dorosłych: nigdy nie jest za późno na naukę

Podniesienie ogólnego poziomu kompetencji obywateli oznacza zwiększenie ich szans zawodowych oraz wkład w walkę z ubóstwem i wyłączeniem społecznym. W tym celu Komisja sporządziła komunikat analizujący temat edukacji i kształcenia dorosłych, zachęca państwa członkowskie do zwiększania i integrowania szans uczenia się dorosłych i udostępniania ich wszystkim obywatelom.

AKT

Komunikat Komisji dla Rady z dnia 23 października 2006 r. w sprawie kształcenia dorosłych [COM (2006) 614 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

STRESZCZENIE

Promowanie uczenia się przez całe życie wpisuje się w strategię lizbońską, której celem jest wzrost gospodarczy, konkurencyjność i włączenie społeczne. Choć państwa członkowskie uznają wagę kształcenia przez całe życie, obecnie w Europie liczba dorosłych uczących się pozostaje poniżej minimum wyznaczonego przez te same państwa członkowskie. W niniejszym komunikacie Komisja zachęca państwa członkowskie do nadzorowania jakości ich systemu kształcenia dorosłych oraz ogólnego poziomu kompetencji swoich mieszkańców.

Lepsze kształcenie dorosłych może odegrać kluczową rolę w szkoleniu zawodowym Europejczyków oraz we włączeniu społecznym grup mniej uprzywilejowanych na rynku pracy, takich jak imigranci i osoby starsze, których liczba w Europie stale wzrasta. Ponadto poprawa wykształcenia dorosłych stanowi znaczącą korzyść zarówno dla uczącego się, jak i całego społeczeństwa. Podniesienie ogólnego poziomu kompetencji obywateli przyczynia się do poprawy wskaźników ekonomicznych, takich jak produktywność i poziom bezrobocia, oraz wskaźników społecznych, takich jak uczestnictwo w życiu obywatelskim, zmniejszenie kosztów opieki zdrowotnej i obniżenie poziomu przestępczości.

Sprostanie wyzwaniom

W celu wzmocnienia kształcenia się przez całe życie Komisja określa następujące wyzwania:

  • konkurencyjność ekonomiczna: podniesienie ogólnego poziomu kompetencji obywateli wszystkich państw członkowskich jest ważnym wyzwaniem ekonomicznym, które pomaga spełnić cele wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i spójności społecznej wyznaczone w strategii lizbońskiej. Pozytywne wyniki osiągnięte przez inne kraje, które zainwestowały w systemy edukacji, potwierdzają słuszność takich założeń. Cel ekonomiczny staje się jeszcze pilniejszy w perspektywie spodziewanych zmian na rynku zatrudnienia. Według ankiety przeprowadzonej przez Eurostat (DE) (EN) (FR) już w 2010 r. połowa nowych miejsc pracy przeznaczona jest dla osób bardziej wykwalifikowanych, podczas gdy przed tą datą około 30% europejskiej ludności aktywnej zawodowo miało niskie kwalifikacje, a znacząca część uznawana była za niezdolną do wykorzystania codziennych informacji pisanych.
  • zmiany demograficzne: systemy oświaty i kształcenia musza uwzględnić starzenie się społeczeństwa europejskiego i wzrastającą rolę imigrantów. Według OECD (EN) (FR) za trzydzieści lat jedna trzecia społeczeństwa UE będzie w wieku powyżej 60 lat. Zjawisko to wymaga wdrożenia środków przeznaczonych na przedłużenie aktywnego życia starszych pracowników i zwiększenie liczby młodych pracujących. W tym celu państwa członkowskie zobowiązują się do zmniejszenia przedwczesnego porzucania szkoły i podniesienia kompetencji osób słabo wykwalifikowanych powyżej 40 roku życia. Imigracja stanowi poważne wyzwanie dla systemów oświaty i kształcenia w Europie, będąc jednocześnie źródłem olbrzymiego potencjału ludzkiego, który może zrównoważyć starzenie się społeczeństwa europejskiego oraz niedobory kompetencji w pewnych sektorach.
  • ubóstwo i wykluczenie społeczne: edukacja i kształcenie dorosłych mogą odgrywać ogromną rolę w walce z ubóstwem i wykluczeniem społecznym, które spychają na margines społeczny znaczącą liczbę osób we wszystkich państwach członkowskich. Podstawowe problemy tkwią w niskim poziomie wykształcenia zasadniczego, bezrobociu, odizolowaniu obszarów wiejskich i ograniczonych perspektywach życiowych. Nowe formy analfabetyzmu, takie jak brak umiejętności stosowania rozwiązań informatycznych, pogłębiają wykluczenie, uniemożliwiając korzystanie z pewnych informacji i zasobów.

Poprzez polepszenie oferty szkoleń i kształcenia dorosłych państwa członkowskie mogą przyczynić się do konsolidacji kompetencji językowych i kulturowych oraz zawodowych obywateli, znajdujących się często w trudnej sytuacji na rynku pracy. Państwa członkowskie powinny wprowadzić takie projekty przy maksymalnym wykorzystaniu istniejących zasobów. W tym celu musza rozwinąć lepszą koordynację między uczestnikami tych projektów – władzami politycznymi, które podejmują decyzje na różnych poziomach oraz wszystkimi partnerami, którzy współpracują przy opracowywaniu i wdrażaniu polityk. Koordynacja może odgrywać kluczową rolę przy wyznaczaniu priorytetów, opracowywaniu polityk i komunikacji z potencjalnymi uczestnikami szkoleń. Europejskie fundusze strukturalne mogą sprzyjać poprawie infrastruktury i oferty programów edukacyjnych i szkoleniowych dla dorosłych.

Rodzaje działania

Komisja wyróżnia pięć rodzajów działań, które mogą pomóc państwom członkowskim w osiągnięciu wymienionych celów. Są to:

  • wdrożenie programów edukacyjnych i szkoleniowych dla dorosłych dostępnych dla większej liczby uczestników: państwa członkowskie muszą uczestniczyć w działalności szkoleniowej na rzecz dorosłych w taki sposób, by była szerzej dostępna i bliższa celu na poziomie 12,5%, który miał być osiągnięty w 2010 r. Muszą zachęcać wszystkich obywateli, a zwłaszcza tych najsłabiej wykwalifikowanych – osoby starsze i niepełnosprawne – oraz mieszkańców najbardziej odizolowanych obszarów. Należy zwiększyć docelowe inwestycje publiczne, zintensyfikować rozpowszechnianie informacji o możliwościach dokształcania dorosłych i lepiej wykorzystać potencjał już istniejących ośrodków edukacji.
  • zapewnienie jakości programów edukacyjnych i szkoleniowych dla dorosłych: państwa członkowskie powinny upewnić się, że metody kształcenia i kadra szkoleniowa są skuteczne i przystosowane do odbiorców dorosłych. Komisja wyróżnia cztery elementy, które przyczyniają się do promowania jakości szkoleń:
    1. metody nauczania: uczestnicy muszą uzyskać wiedzę przekazaną w należyty sposób oraz otrzymać materiały odpowiadające ich potrzebom i ustalić z trenerami wyraźne cele i zasoby wspomagające uczenie się,
    2. jakość kadry nauczającej: praca trenerów i wykładowców szkolących dorosłych musi być uznana i doceniona, tak aby otrzymywali odpowiednie wynagrodzenie i sami mogli się rozwijać,
    3. jakość dostawców usług szkoleniowych: instytucje publiczne muszą zagwarantować nauczanie wysokiej jakości poprzez wprowadzanie norm i narzędzi kontroli jakości,
    4. jakość sposobu przekazywania wiedzy: liczne działania równoległe, takie jak dostępność miejsc, w których odbywają się szkolenia, struktura opieki nad dziećmi oraz elastyczność nauczania mogą wpłynąć na poprawę usług.
  • rozwój systemu uznawania i potwierdzania wyników kształcenia: państwa członkowskie muszą rozwinąć opierające się na wspólnych podstawach systemy, umożliwiające ocenę i uznanie kształcenia. Systemy te umożliwiają uczącym się przeprowadzenie samooceny i zachęcają do kontynuowania ścieżki edukacji. W tym celu Rada ds. Edukacji zatwierdziła w 2004 r. wspólne europejskie zasady, a niektóre państwa członkowskie wdrożyły doświadczenia stanowiące podstawę do opracowania systemu oceny. Aby zachęcić do skutecznego rozwoju tych systemów, Komisja podkreśla przyszłe wyzwania, takie jak uczestnictwo wszystkich zainteresowanych stron w procesie uznawania, poprawie systemów i określenia celów programów nauczania.
  • inwestowanie w kształcenie osób starszych i imigrantów: państwa członkowskie powinny zapewnić, aby programy kształcenia skierowane były do osób starszych i imigrantów, ponieważ obie grupy stanowią ogromny potencjał ludzki dla współczesnej gospodarki i społeczeństwa, ale przede wszystkim są bardzo często w złej sytuacji na rynku pracy. W sprawie osób starszych państwa członkowskie muszą podjąć działania na dwóch polach: pracownicy starsi, którzy powinni i mogą przedłużyć aktywność zawodową poprzez aktywne starzenie się oraz emeryci, którzy mają okazję stworzenia ze szkoleń elementu integracyjnego w ich życiu i sami mogą stać się trenerami. W tym celu Komisja pragnie, aby uczelnie przygotowały ofertę dostosowaną do potrzeb dorosłych uczących się, ale większość państw ma poważne zapóźnienia w tej kwestii. Państwa członkowskie powinny także wspierać integrację imigrantów poprzez docenianie ich kompetencji. Dlatego Komisja wspomaga działania, które zawierają programy szkolenia w krajach sąsiadujących, rozwój systemów uznawania kompetencji już nabytych i otwieranie możliwości skutecznego uczenia się.
  • promowanie badań i analiz związanych ze szkoleniem dorosłych: wskaźniki, takie jak bazy danych, odgrywają istotną rolę w obserwowaniu i ocenie działalności szkoleniowej dorosłych. Obecnie dane te są dość ograniczone, ale międzynarodowe instytucje, takie jak OECD i Komisja Europejska, w tym Eurostat oraz Wspólne Centrum Badawcze w Isprze, dokładają wszelkich starań, aby to zmienić.

Komisja planowała opracowanie do końca 2007 r. planu działania inspirowanego tym komunikatem.

Kontekst

W ramach strategii lizbońskiej promującej społeczeństwo wiedzy Komisja poparła stworzenie europejskiego obszaru uczenia się przez całe życie w pierwszym komunikacie z 2001 r.

Także Rada popiera cel strategii lizbońskiej w rezolucji z 2002 r. W 2007 r. opracowano zgodny z przywołanym komunikatem plan działania, uwzględniający doświadczenie zdobyte w ramach programów Socrates i Grundtvig.

Ostatnia aktualizacja: 17.05.2007
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony