RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 9 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Trzeci etap unii gospodarczej i walutowej

Trzeci etap unii gospodarczej i walutowej (UGW) odpowiada wprowadzeniu w państwach członkowskich euro i realizacji wspólnej polityki pieniężnej. Przejście do trzeciego etapu UGW następuje stopniowo ze względu na to, iż niektóre państwa członkowskie nie spełniają jeszcze warunków gospodarczych i wymogów prawnych, aby móc do niego przejść.

Unia gospodarcza i walutowa (UGW) to proces, którego celem jest zharmonizowanie polityki gospodarczej i pieniężnej państw członkowskich Unii Europejskiej (UE). Proces ten składa się z trzech etapów:

  • pierwszy etap (od 1 lipca 1990 r. do 31 grudnia 1993 r.): swobodny przepływ kapitału między państwami członkowskimi,
  • drugi etap (od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 1998 r.): koordynacja polityki pieniężnej państw członkowskich i zwiększenie współpracy między krajowymi bankami centralnymi państw członkowskich,
  • trzeci etap (od 1 stycznia 1999 r.): stopniowe wprowadzanie euro i realizacja wspólnej polityki pieniężnej przez Europejski Bank Centralny (EBC).

Dwa pierwsze etapy UGW zostały zakończone, a trzeci, i jednocześnie ostatni, jest w trakcie realizacji. Jego celem jest przede wszystkim wprowadzenie euro jako wspólnej waluty we wszystkich państwach członkowskich. Obecnie euro zostało przyjęte w 17 państwach członkowskich tworzących tym samym „strefę euro”.

Wprowadzanie euro

Państwo członkowskie musi spełniać pewną ilość wymogów gospodarczych i prawnych przed przejściem do trzeciego etapu UGW.

Wymogi gospodarcze nazywane są kryteriami konwergencji. Mają one stanowić gwarancję posiadania przez państwo członkowskie stabilnej gospodarki i znajdowania się w bezpiecznej sytuacji finansowej, aby w ten sposób zabezpieczyć stabilność strefy euro.

Według wymogów prawnych prawo krajowe powinno być zgodne z traktatem, w szczególności w kwestii zagadnień dotyczących krajowego banku centralnego oraz waluty.

Spełnienie tych wszystkich wymogów otwiera państwu członkowskiemu drogę do uczestnictwa w trzecim etapie UGW i przyjęcia euro jako wspólnej waluty. Euro zastępuje wówczas dotychczasową walutę krajową i staje się oficjalną walutą państwa członkowskiego.

Europejski Bank Centralny

Europejski Bank Centralny (EBC) pełni kluczową rolę w ramach UGW. Opracowuje politykę pieniężną państw członkowskich będących członkami strefy euro i jako jedyny może zezwolić na emisję banknotów euro. Państwa członkowskie mogą emitować monety euro, ale to EBC musi wcześniej wydać zezwolenie na określoną ilość wyemitowanych monet rocznie.

Pierwsze państwa członkowskie będące członkami strefy euro

Data 3 maja 1998 r. stanowi historyczne rozpoczęcie trzeciego etapu unii gospodarczej i walutowej. W tym dniu Rada przyjęła decyzję, zgodnie z którą uznała, że 11 państw członkowskich spełnia niezbędne warunki przyjęcia wspólnej waluty wraz z dniem 1 stycznia 1999 r. (Belgia, Niemcy, Hiszpania, Francja, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Holandia, Austria, Portugalia i Finlandia).

Wprowadzenie euro odbyło się następnie w dwóch etapach:

  • 1 stycznia 1999 r.: wprowadzenie euro jako pieniądza bezgotówkowego i ustalenie kursu wymiany dotychczasowych walut krajowych. Dotychczasowe waluty krajowe stały się tym samym niedziesiętnymi jednostkami podpodziału euro,
  • 1 stycznia 2002 r.: wprowadzenie na terytorium państw członkowskich monet i banknotów euro. Od tego czasu europejscy obywatele i przedsiębiorstwa mogli realizować płatności gotówkowe w euro.

Grecja, która w 1998 r. nie spełniała kryteriów konwergencji, zwróciła się w 2000 r. o ponowną ocenę swojej sytuacji. Komisja wydała wówczas pozytywną opinię i Grecja oficjalnie weszła do trzeciego etapu UGW 1 stycznia 2001 r.

Rozszerzenia strefy euro

Zasadniczo zakłada się, że wszystkie państwa członkowskie UE wejdą do trzeciego etapu UGW, a więc przyjmą euro (art. 119 Traktatu o funkcjonowaniu UE). Ponieważ niektóre z nich nie spełniają jednak jeszcze niezbędnych warunków gospodarczych i finansowych, stosuje się wobec nich odstępstwa o charakterze przejściowym do czasu, kiedy będą w stanie wejść do strefy euro. Z uczestnictwa w strefie euro wyłączona jest Dania i Zjednoczone Królestwo (zob. poniżej).

Co najmniej co dwa lata Komisja i EBC dokonują oceny postępów państw członkowskich, wobec których stosuje się odstępstwo od kryteriów konwergencji i wymogów prawnych. Jeżeli wydana przez nie ocena dotycząca zdolności państwa do rozpoczęcia trzeciego etapu UGW jest pozytywna, Rada przyjmuje decyzję dotyczącą przystąpienia tego państwa do strefy euro.

W ramach tej procedury strefa euro została rozszerzona o kilka państw członkowskich:

Obecnie w 17 na 27 państw członkowskich stosuje się euro jako wspólną walutę.

Wyłączenia

W związku z tym że Zjednoczone Królestwo i Dania wyraziły wolę nieprzystąpienia do trzeciego etapu UGW i tym samym nieprzyjęcia euro, wyłączone są z uczestnictwa w UGW na mocy klauzuli „opt-out”. Zasady stosowania wyłączeń opisane są w protokołach załączonych do traktatów ustanawiających UE, dotyczących tych dwóch państw. Zjednoczonemu Królestwu i Danii pozostawiona jest możliwość rezygnacji z wyłączenia i przedstawienia swojej kandydatury do rozpoczęcia trzeciego etapu UGW.

Ostatnia aktualizacja: 11.02.2011
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony