EUROPA

SAMENVATTING

Dit protocol stelt de verantwoordelijkheden vast van de besluitvormende organen van de Europese Centrale Bank, die het Europees Stelsel van centrale banken (ESCB) bestuurt. In het protocol worden tevens de doelstellingen en de taken van het ESCB uiteengezet. Het betreft een protocol van het Verdrag van Maastricht, dat aan het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (VEG) [PDF] werd gehecht en dat de rechtsgrondslag van de Europese Centrale Bank (ECB) en van het Europees Stelsel van centrale banken (ESCB) vormt.

Het Europees Stelsel van centrale banken (ESCB)

Het ESCB bestaat uit de Europese Centrale Bank en de centrale banken van alle lidstaten, ongeacht of deze de euro hebben aangenomen. Het hoofddoel van het ESCB is het handhaven van prijsstabiliteit. Met het oog daarop voert het ESCB de volgende taken uit:

• het bepalen en ten uitvoer leggen van het monetair beleid van de „eurozone";
• het verrichten van valutamarktoperaties;
• het aanhouden en beheren van de officiële externe reserves van de landen van de „eurozone";
• het bevorderen van een goede werking van het betalingsverkeer.

De monetaire functies en werkzaamheden van het ESCB zijn met name:

• het openen van rekeningen bij de ECB en de nationale centrale banken ten behoeve van kredietinstellingen, openbare lichamen en andere marktpartijen;
• het verrichten van open markt- en krediettransacties;
• het opleggen van reserveverplichtingen aan in de lidstaten gevestigde kredietinstellingen;
• het sluiten van transacties met openbare lichamen;
• het vaststellen van verordeningen ter verzekering van doelmatige en deugdelijke verrekenings- en betalingssystemen;
• het aangaan van betrekkingen met centrale banken en kredietinstellingen in derde landen en met internationale organisaties.

De Europese Centrale Bank (ECB)

Het is de Europese Centrale Bank die het ESCB bestuurt. De drie besluitvormende organen van de ECB zijn de Raad van bestuur, de directie en de Algemene Raad:

• De Raad van bestuur: Dit is het hoogste besluitvormende orgaan. De Raad van bestuur bestaat uit de zes leden van de directie en de twaalf presidenten van de centrale banken van de twaalf lidstaten die de euro hebben aangenomen. Ieder lid heeft één stem. De voornaamste taak van de Raad van bestuur is het formuleren van het monetaire beleid van de „eurozone". Met het oog daarop kan de Raad van bestuur het rentetarief vaststellen waartegen de commerciële banken bij hun centrale bank geld kunnen opnemen. Op deze wijze beïnvloedt hij indirect de rentetarieven in de hele „eurozone": de rentetarieven waarvoor de banken zelf geld kunnen opnemen, zijn uiteraard van invloed op de leningen die zij verstrekken en op de vergoeding van spaardeposito's. Het protocol bevat tevens bepalingen die de Raad van bestuur in staat stellen ook in een uitgebreide „eurozone" op efficiënte wijze besluiten te nemen, ongeacht het aantal lidstaten dat de euro aanneemt. Deze wijzigingen werden ingevoegd bij Besluit 2003/223/EG van de Raad, dat gebaseerd is op een roulatiesysteem.
• De directie: De directie bestaat uit de president en de vice-president van de ECB en vier andere leden. Zij worden allen in onderlinge overeenstemming benoemd door de staatshoofden en regeringsleiders van de landen die tot de „eurozone" behoren. De directie voert het monetair beleid uit zoals dat door de Raad van bestuur is geformuleerd. De directie geeft daartoe de nodige instructies aan de nationale centrale banken. De directie is tevens verantwoordelijk voor de voorbereiding van de vergaderingen van de Raad van bestuur en voor het dagelijkse bestuur van de ECB.
• De Algemene Raad: De Algemene Raad is het derde besluitvormende orgaan van de ECB. Hij bestaat uit de president en de vice-president van de ECB en de presidenten van de centrale banken van alle EU-lidstaten. De Algemene Raad brengt derhalve de presidenten bijeen van de centrale banken van zowel de lidstaten die de euro hebben ingevoerd als de lidstaten die de eenheidsmunt nog niet hebben aangenomen. De voorzitter van de Raad van de Europese Unie en een lid van de Commissie mogen zonder stemrecht aan vergaderingen van de Algemene Raad van de ECB deelnemen. In artikel 47 van dit protocol wordt een volledige opsomming gegeven van de verantwoordelijkheden van de Algemene Raad. Het betreft met name:

- het uitvoeren van de overgangstaken van de ECB;

- het verlenen van medewerking aan de adviesfuncties;

- het verlenen van medewerking aan het verzamelen van statistische gegevens, aan de rapportageactiviteiten van de ECB enz.

Bevoegdheden van de ECB

Om de prijsstabiliteit te handhaven en een geloofwaardig economisch beleid te ondersteunen, heeft de ECB tot taak:

• bankbiljetten en munten uit te geven. Krachtens het VEG heeft de ECB het alleenrecht machtiging te geven tot de uitgifte van bankbiljetten in de „eurozone". De lidstaten kunnen munten uitgeven, maar eerst moet de ECB haar goedkeuring geven met betrekking tot de omvang van de uitgifte.
• samen te werken op internationaal en op Europees niveau. Op het terrein van de internationale samenwerking beslist de ECB op welke wijze het ESCB wordt vertegenwoordigd. Binnen de reikwijdte van haar bevoegdheden onderhoudt de ECB binnen de EU en in de hele wereld passende werkrelaties met meerdere derde instellingen, organen en instanties.
• het financiële stelsel te stabiliseren en toezicht te houden op de banksector: Het „Eurosysteem" * draagt ertoe bij dat de bevoegde autoriteiten een goed beleid voeren op het gebied van het bedrijfseconomisch toezicht op kredietinstellingen en de stabiliteit van het financiële stelsel.

Financiële en algemene bepalingen

Het protocol bevat een aantal financiële bepalingen omtrent het ESCB. Het betreft bepalingen met betrekking tot de financiële rekeningen, de accountantscontrole, het kapitaal van de ECB, de verdeelsleutel voor de inschrijving op het kapitaal, de overdracht van externe reserves aan de ECB enz.

De ECB is gemachtigd de verordeningen (rechtstreeks toepasselijk in alle lidstaten) en beschikkingen (verbindend voor degenen tot wie zij is gericht) vast te stellen die nodig zijn voor de uitvoering van de in dit protocol omschreven taken. Zij kan daarenboven aanbevelingen doen en adviezen uitbrengen (die niet juridisch bindend zijn).

De handelingen en nalatigheden van de ECB zijn onderworpen aan toetsing en uitlegging door het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen (HvJEG). Geschillen tussen de ECB, enerzijds, en haar crediteuren, debiteuren of andere personen, anderzijds, worden beslecht door de bevoegde nationale rechters, tenzij het HvJEG bevoegd is om uitspraak te doen. De ECB is onderworpen aan de in artikel 288 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap omschreven aansprakelijkheidsregeling. Ten slotte geniet de ECB op het grondgebied van de lidstaten de voorrechten en immuniteiten die nodig zijn voor de vervulling van haar taken, overeenkomstig de bepalingen van het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Gemeenschappen

De staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten hebben in onderlinge overeenstemming besloten dat de zetel van de ECB zich in Frankfurt (Duitsland) zal bevinden.