EUROPA

ΣΥΝΟΨΗ

Για να διασφαλισθούν οι εμπορικές ροές μεταξύ των κρατών μελών, η ενιαία αγορά δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζει κινδύνους από σοβαρές αποκλίσεις των πραγματικών συναλλαγματικών ισοτιμιών ή από υπερβολικές διακυμάνσεις των ονομαστικών συναλλαγματικών ισοτιμιών μεταξύ του ευρώ και των λοιπών νομισμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σκοπός της συμφωνίας είναι να υπάρξει ένα σταθερό οικονομικό περιβάλλον με την καθιέρωση ενός μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών (ΜΣΙ II) μεταξύ του ευρώ και των εθνικών νομισμάτων που συμμετέχουν σε αυτόν το μηχανισμό. Η συμμετοχή στον ΜΣΙ ΙΙ είναι προαιρετική για τα κράτη μέλη εκτός ζώνης ευρώ. Αναμένεται ότι κράτη μέλη υπέρ των οποίων ισχύει παρέκκλιση θα συμμετάσχουν στο μηχανισμό. Ο ΜΣΙ ΙΙ βοηθά ώστε τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο μηχανισμό να ακολουθούν πολιτική σταθερότητας και σύγκλισης, στηρίζοντάς τα έτσι στις προσπάθειές τους να υιοθετήσουν το ευρώ.

Καθορισμός κεντρικής ισοτιμίας και των περιθωρίων παρέμβασης

Για το νόμισμα κάθε κράτους μέλους εκτός ζώνης ευρώ που συμμετέχει στον ΜΣΙ ΙΙ καθορίζεται μια κεντρική ισοτιμία έναντι του ευρώ. Προβλέπεται κανονικό περιθώριο διακύμανσης ± 15 % γύρω από την κεντρική ισοτιμία. Τα συμβαλλόμενα μέρη της αμοιβαίας συμφωνίας σχετικά με τις κεντρικές ισοτιμίες, συμπεριλαμβανομένης της ΕΚΤ, έχουν το δικαίωμα να κινήσουν εμπιστευτική διαδικασία επανεξέτασης των κεντρικών ισοτιμιών.

Οι αποφάσεις λαμβάνονται με κοινή συμφωνία μεταξύ των υπουργών των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και των υπουργών και διοικητών των κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών εκτός ζώνης του ευρώ που συμμετέχουν όμως στον νέο μηχανισμό, σύμφωνα με μια κοινή διαδικασία στην οποία συμμετέχει η Επιτροπή, και κατόπιν διαβούλευσης με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή ( (ES) (DE) (EN) (FR)).

Η συμφωνία προβλέπει κατ' αρχήν παρεμβάσεις σε ευρώ και στα εθνικά νομίσματα των κρατών μελών που συμμετέχουν στον ΜΣΙ II. Η ΕΚΤ και η ή οι ενδιαφερόμενες εθνικές κεντρικές τράπεζες αλληλοενημερώνονται για κάθε παρέμβαση σε συνάλλαγμα. Οι παρεμβάσεις αφορούν την παρέμβαση στα όρια του περιθωρίου διακύμανσης ή τη συντονισμένη παρέμβαση εντός του περιθωρίου διακύμανσης:

• παρέμβαση στα όρια του περιθωρίου διακύμανσης. Η παρέμβαση στα όρια του περιθωρίου διακύμανσης είναι κατ' αρχήν αυτόματη και απεριόριστη. Ωστόσο, η ΕΚΤ και οι συμμετέχουσες ΕθνΚΤ εκτός ζώνης ευρώ μπορούν να διακόψουν την αυτόματη παρέμβαση εάν αντίκειται στον πρωταρχικό τους στόχο, δηλαδή τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών·
• συντονισμένη παρέμβαση εντός του περιθωρίου διακύμανσης. Η ΕΚΤ και οι συμμετέχουσες ΕθνΚΤ εκτός ζώνης ευρώ μπορούν να συμφωνήσουν σε πραγματοποίηση συντονισμένης παρέμβασης εντός του περιθωρίου διακύμανσης.

Απαιτείται η προηγούμενη συμφωνία της ΕθνΚΤ που εκδίδει το νόμισμα της παρέμβασης εκτός του ευρώ, κάθε φορά που μια άλλη κεντρική τράπεζα του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών προτίθεται να χρησιμοποιήσει το νόμισμα της πρώτης σε ποσά που υπερβαίνουν τα όρια που έχουν καθορισθεί με την κοινή συμφωνία.

Κάθε ΕθνΚΤ εκτός ζώνης ευρώ, η οποία χρησιμοποιεί το ευρώ σε ποσά που υπερβαίνουν τα αμοιβαία συμφωνημένα όρια, ειδοποιεί αμέσως την ΕΚΤ.

Η τράπεζα που προβαίνει σε πράξη, πλην της παρέμβασης, στην οποία χρησιμοποιείται ένα τουλάχιστον νόμισμα εκτός ζώνης ευρώ, ή το ευρώ, σε ποσά που υπερβαίνουν τα αμοιβαία συμφωνημένα όρια, οφείλει να ειδοποιήσει εκ των προτέρων την ή τις ενδιαφερόμενες κεντρικές τράπεζες.

Παρεμβάσεις: εξαιρετικά βραχυπρόθεσμες χρηματοδοτικές διευκολύνσεις

Για τους σκοπούς των παρεμβάσεων σε ευρώ ή στα συμμετέχοντα νομίσματα εκτός ζώνης ευρώ, η ΕΚΤ και οι αντίστοιχες ΕθνΚΤ παρέχουν σε αμοιβαία βάση εξαιρετικά βραχυπρόθεσμες πιστωτικές διευκολύνσεις. Πρόκειται για χρηματοδοτήσεις παρεμβάσεων στα όρια του περιθωρίου διακύμανσης ή παρεμβάσεων εντός του περιθωρίου διακύμανσης:

• χρηματοδότηση των παρεμβάσεων στα όρια των περιθωρίων διακύμανσης. Για τους σκοπούς της χρηματοδότησης παρεμβάσεων στα όρια των περιθωρίων διακύμανσης σε συμμετέχοντα νομίσματα, η εξαιρετικά βραχυπρόθεσμη χρηματοδοτική διευκόλυνση είναι κατ' αρχήν αυτομάτως διαθέσιμη και καθ' ύψος απεριόριστη. Η ΕΚΤ και οι συμμετέχουσες ΕθνΚΤ εκτός ζώνης ευρώ μπορούν να διακόψουν την περαιτέρω αυτόματη χρηματοδότηση, εάν αυτή αντίκειται στη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών·
• χρηματοδότηση των παρεμβάσεων εντός των περιθωρίων διακύμανσης. Η εξαιρετικά βραχυπρόθεσμη χρηματοδοτική διευκόλυνση μπορεί να καταστεί διαθέσιμη για τη χρηματοδότηση των παρεμβάσεων εντός των περιθωρίων διακύμανσης, με τη σύμφωνη γνώμη της κεντρικής τράπεζας που εκδίδει το νόμισμα της παρέμβασης. Επιπλέον, πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθοι όροι: το ποσό δεν πρέπει να υπερβαίνει το ανώτατο όριο που προβλέπεται στο παράρτημα II της συμφωνίας και η χρεώστρια κεντρική τράπεζα, προτού προσφύγει στην εν λόγω διευκόλυνση, χρησιμοποιεί δεόντως τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα.

Η αρχική διάρκεια μιας χρηματοδοτικής πράξης είναι τριμηνιαία. Η αρχική διάρκεια μπορεί να παραταθεί αυτομάτως μόνο μία φορά, για μέγιστη περίοδο τριών μηνών, αλλά το συνολικό ποσό του χρέους δεν μπορεί ουδέποτε να υπερβαίνει το ανώτατο όριο που προβλέπεται στο παράρτημα ΙΙ για τη χρεώστρια κεντρική τράπεζα. Χρέος που υπερβαίνει το ανώτατο όριο που προβλέπεται στο παράρτημα ΙΙ μπορεί να ανανεωθεί μία φορά, για τρεις μήνες, εφόσον συμφωνεί η πιστώτρια κεντρική τράπεζα. Χρέος που έχει ήδη ανανεωθεί αυτομάτως για τρεις μήνες μπορεί να ανανεωθεί για δεύτερη φορά, για τρεις επιπλέον μήνες, εφόσον συμφωνεί η πιστώτρια κεντρική τράπεζα. Οι χρηματοδοτικές πράξεις λαμβάνουν τη μορφή άμεσων (spot) πωλήσεων και αγορών συμμετεχόντων νομισμάτων, δημιουργώντας αντίστοιχες απαιτήσεις και υποχρεώσεις.

Ενίσχυση της συνεργασίας

Με πρωτοβουλία συμμετέχοντος κράτους μέλους εκτός ζώνης ευρώ, μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω η συνεργασία σε θέματα συναλλαγματικών ισοτιμιών. Κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερόμενου συμμετέχοντος κράτους μέλους εκτός ζώνης ευρώ, είναι δυνατό να συνομολογούνται, σε τυπική βάση, περιθώρια διακύμανσης τα οποία έχουν εύρος μικρότερο του κανονικού και υποστηρίζονται κατ' αρχήν από τη δυνατότητα αυτόματης παρέμβασης και χρηματοδότησης.

Η απόφαση για μείωση του περιθωρίου διακύμανσης πρέπει να λαμβάνεται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στην παράγραφο 2.4 του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη θέσπιση ενός μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών στο τρίτο στάδιο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (Αμστερνταμ, 16 Ιουνίου 1997) [FR]. Μια τέτοια απόφαση λαμβάνεται από τους υπουργούς των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ, την ΕΚΤ και τον υπουργό και το διοικητή της κεντρικής τράπεζας του οικείου κράτους μέλους, μέσω διαδικασίας στην οποία συμμετέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κατόπιν διαβούλευσης με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή. Οι υπουργοί και οι διοικητές των κεντρικών τραπεζών των άλλων κρατών μελών συμμετέχουν στη διαδικασία χωρίς δικαίωμα ψήφου.

Παρακολούθηση της λειτουργίας του συστήματος

Το Γενικό Συμβούλιο της ΕΚΤ παρακολουθεί τη λειτουργία του ΜΣΙ ΙΙ και διασφαλίζει το συντονισμό των νομισματικών και των συναλλαγματικών πολιτικών, καθώς και τη διαχείριση των μηχανισμών παρέμβασης και χρηματοδότησης που προβλέπονται στην παρούσα συμφωνία.

Η παρούσα συμφωνία προβλέπει ενίσχυση της συνεργασίας σε θέματα συναλλαγματικών ισοτιμιών μεταξύ των συμμετεχουσών ΕθνΚΤ εκτός ζώνης ευρώ και της ΕΚΤ. Οι ΕθνΚΤ εκτός ζώνης ευρώ που δεν συμμετέχουν στον ΜΣΙ ΙΙ συνεργάζονται με την ΕΚΤ και τις συμμετέχουσες ΕθνΚΤ εκτός ζώνης ευρώ, στο πλαίσιο της διαδικασίας συντονισμού ή/και των λοιπών ανταλλαγών πληροφοριών.

Ιστορικό

Σύμφωνα με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τη θέσπιση ενός μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών στο τρίτο στάδιο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (Αμστερνταμ, 16 Ιουνίου 1997), ένας νέος μηχανισμός συναλλαγματικών ισοτιμιών (ΜΣΙ II) αντικαθιστά το Ευρωπαϊκό Νομισματικό. Σύστημα (ΕΝΣ) από 1ης Ιανουαρίου 1999.

Συμφωνία της 1ης Σεπτεμβρίου 1998

Μια πρώτη συμφωνία, της 1ης Σεπτεμβρίου 1998 [Επίσημη Εφημερίδα C 345 της 13.11.1998], θεσπίζει τις λειτουργικές διαδικασίες του μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών. Για λόγους σαφήνειας και διαφάνειας, η συμφωνία αυτή καταργήθηκε, από 1ης Απριλίου 2006, με την παρούσα συμφωνία της 16ης Μαρτίου 2006.

Συμφωνία της 14ης Σεπτεμβρίου 2000

Η πράξη αυτή προσαρμόζει την αρχική συμφωνία στην υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος από την Ελλάδα ( (ES) (DE) (EN) (FR)), από την 1η Ιανουαρίου 2001.

Συμφωνία της 29ης Απριλίου 2004

Η συμφωνία αυτή τροποποιεί την αρχική συμφωνία του 1998 προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διεύρυνση της ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Οι κεντρικές τράπεζες των δέκα νέων κρατών μελών καθίστανται συμβαλλόμενα μέρη της συμφωνίας των κεντρικών τραπεζών. Αναπροσαρμόζεται το παράρτημα II, το οποίο καθορίζει τα ανώτατα όρια για την πρόσβαση κάθε κεντρικής τράπεζας στην εξαιρετικά βραχυπρόθεσμη χρηματοδοτική διευκόλυνση.

Συμφωνία της 16ης Σεπτεμβρίου 2004

Η συμφωνία αυτή τροποποιεί το άρθρο 5 της αρχικής συμφωνίας σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες παρέμβασης και τις άλλες συναλλαγές.

Συμφωνία της 16ης Μαρτίου 2006

Η εισαγωγή ενός νέου κριτηρίου όσον αφορά τη δυνατότητα των αποδεκτών αντισυμβαλλομένων να πραγματοποιούν παρεμβάσεις στα όρια του περιθωρίου διακύμανσης απευθείας με την ΕΚΤ καθιστά αναγκαία την περαιτέρω τροποποίηση του παραρτήματος Ι της συμφωνίας της 1ης Σεπτεμβρίου 1998. Για λόγους σαφήνειας και διαφάνειας, η παρούσα συμφωνία της 16ης Μαρτίου 2006 αντικαθιστά τη συμφωνία της 1ης Σεπτεμβρίου 1998.

Συμφωνία της 21ης Δεκεμβρίου 2006

Η συμφωνία της 21ης Δεκεμβρίου 2006 μεταξύ της ΕΚΤ και των εθνικών κεντρικών τραπεζών των κρατών μελών που δεν ανήκουν στη ζώνη ευρώ τροποποιεί τη συμφωνία της 16ης Μαρτίου. Η εν λόγω συμφωνία αντικαθιστά το παράρτημα II της συμφωνίας σχετικά με τον ΜΣΙ ΙΙ μεταξύ των κεντρικών τραπεζών.

Ύστερα από την προσχώρηση της Σλοβενίας στη ζώνη ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2007, η «Banka Slovenije» δεν συμμετέχει πλέον στη συμφωνία για τον ΜΣΙ II. Αντίθετα, δεδομένου ότι η Ρουμανία και η Βουλγαρία έγιναν επίσης κράτη μέλη την 1η Ιανουαρίου 2007, οι αντίστοιχες εθνικές τράπεζές τους συμμετέχουν στη συμφωνία για τον ΜΣΙ II μεταξύ των κεντρικών τραπεζών από την ημερομηνία αυτή.