RSS
Indeks alfabetyczny
Strona dostepna w 13 jezykach
Nowe dostepne wersje jezykowe:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Konwencja z Rio de Janeiro o różnorodności biologicznej

Wspólnota zatwierdza Konwencję o różnorodności biologicznej, której celem jest przewidywanie i pierwotnym przyczynom znacznego zmniejszania się lub utraty różnorodności biologicznej, z powodu jej istotnego znaczenia oraz znaczenia ekologicznych, genetycznych, społecznych, ekonomicznych, naukowych, edukacyjnych, kulturowych, rekreacyjnych i estetycznych elementów różnorodności biologicznej. Celem konwencji jest również wsparcie współpracy państw oraz organizacji pozarządowych.

AKT

Decyzja Rady 93/626/EWG, z dnia 25 października 1993 r. dotycząca zawarcia Konwencji o różnorodności biologicznej.

STRESZCZENIE

Konwencja o różnorodności biologicznej (CDB) (EN) (ES) (FR) została podpisana przez Wspólnotę oraz wszystkie jej państwa członkowskie podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Środowiska i Rozwoju w Rio de Janeiro w dniach 3–14 czerwca 1992 r. Niniejsza dyrektywa zatwierdza konwencję w imieniu Wspólnoty Europejskiej.

Od wielu dekad obserwuje się znaczącą utratę różnorodności biologicznej na poziomie światowym oraz europejskim w wyniku działalności ludzkiej (zanieczyszczenie, deforestacja itp.). Według szacunków Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) aż do 24% gatunków należących do grup motyli, ptaków oraz ssaków wyginęło całkowicie na terytorium niektórych krajów europejskich.

Taka sytuacja jest niepokojąca, gdyż odpowiednia różnorodność biologiczna ogranicza skutki niektórych zagrożeń środowiskowych, takich jak zmiany klimatu oraz inwazje pasożytów. Różnorodność jest zasadniczą kwestią dla osiągnięcia długotrwałej stabilności działalności rolnej oraz rybołówstwa i stanowi podstawę licznych procesów przemysłowych oraz produkcji nowych produktów leczniczych. Utrzymanie i długotrwałe wykorzystanie różnorodności biologicznej są nieodzowne do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, jak również milenijnych celów rozwoju dotyczących ubóstwa, zdrowia i środowiska. W 2002 r. podczas Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu, szefowie państw z całego świata uzgodnili, że konieczne jest znaczne ograniczenie poziomu strat różnorodności biologicznej do 2010 r. Konwencja CDB została uznana jako podstawowy instrument w tym zakresie. W 2001 r. Rada Europejska w Göteborgu przyjęła cel zatrzymania utraty bioróżnorodności w Unii Europejskiej do 2010 r.

Państwa członkowskie są odpowiedzialne za utrzymanie swojej różnorodności biologicznej oraz zrównoważone wykorzystanie swoich zasobów biologicznych.

Informacje oraz stan wiedzy na temat różnorodności biologicznej są ogólnie niewystarczające. Konieczne staje się zatem rozwijanie środków naukowych, technicznych i instytucjonalnych w celu zapewnienia niezbędnej podstawowej wiedzy dla opracowania i wdrożenia stosownych działań na rzecz utrzymania bioróżnorodności.

Celami Konwencji CDB są: ochrona różnorodności biologicznej, zrównoważone użytkowanie jej elementów oraz uczciwy i sprawiedliwy podział korzyści wynikających z wykorzystywania zasobów genetycznych, w tym przez odpowiedni dostęp do zasobów genetycznych i odpowiedni transfer właściwych technologii, z uwzględnieniem wszystkich praw do tych zasobów i technologii, a także dzięki odpowiedniemu finansowaniu.

Zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych oraz zasadami prawa międzynarodowego, państwa mają suwerenne prawo wykorzystywania swoich własnych zasobów zgodnie z własną polityką w zakresie środowiska oraz ponoszą odpowiedzialność za zapewnienie, że działalność w ramach ich jurysdykcji lub kontroli nie powoduje szkody w środowisku innych państw lub na obszarach znajdujących się poza jurysdykcją krajową.

Z zastrzeżeniem praw innych państw i jeżeli niniejsza konwencja w wyraźny sposób nie przewiduje inaczej, postanowienia niniejszej konwencji mają zastosowanie dla każdej umawiającej się strony:

  • w przypadku elementów różnorodności biologicznej na obszarze znajdującym się w granicach krajowej jurysdykcji,
  • w przypadku procesów i działań prowadzonych pod jej jurysdykcją lub kontrolą, na obszarach objętych jej jurysdykcją krajową lub leżących poza jej granicami, niezależnie od miejsca, w których te procesy i działalność wykazują swoje skutki.

Każda z umawiających się stron współpracuje w miarę możliwości z innymi stronami, bezpośrednio lub w razie potrzeby przez kompetentne organizacje międzynarodowe, w zakresie obszarów znajdujących się poza jurysdykcją krajową oraz w innych sprawach będących przedmiotem ich wspólnego zainteresowania na rzecz ochrony różnorodności biologicznej i jej zrównoważonego użytkowania.

W zależności od swych szczególnych warunków i możliwości każda ze stron:

  • opracowuje krajowe strategie, plany lub programy dotyczące ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej bądź dostosowuje w tym celu istniejące strategie, plany lub programy,
  • włącza w miarę możliwości ochronę i zrównoważone użytkowanie różnorodności biologicznej do odpowiednich sektorowych i międzysektorowych planów, programów i polityk.

Każda umawiająca się strona, w miarę możliwości:

  • identyfikuje elementy różnorodności biologicznej istotne dla jej ochrony i zrównoważonego użytkowania, z uwzględnieniem przykładowego wykazu kategorii wymienionych w załączniku I,
  • monitoruje, poprzez pobieranie próbek lub innymi metodami, zidentyfikowane elementy różnorodności biologicznej, z uwzględnieniem tych elementów, które wymagają pilnych działań ochronnych oraz mają największą potencjalną wartość dla zrównoważonego użytkowania,
  • identyfikuje procesy i kategorie działań, które mają lub mogą mieć znaczny negatywny wpływ na ochronę i zrównoważone użytkowanie różnorodności biologicznej, oraz monitoruje ich skutki przez pobieranie próbek lub za pomocą innych technik,
  • gromadzi i opracowuje, za pomocą systemu, wyniki identyfikacji i monitoringu uzyskane stosownie do wyżej wymienionych działań.

Każda ze stron podejmuje w miarę możliwości działania racjonalne ekonomicznie i społecznie, stymulujące do ochrony i zrównoważonego użytkowania elementów różnorodności biologicznej.

Konwencja przewiduje:

  • ustanowienie i realizację naukowych i technicznych programów nauczania i szkolenia w celu identyfikacji i ochrony różnorodności biologicznej i jej elementów oraz zapewnienia ich zrównoważonego używania, wspomagających nauczanie i szkolenie odpowiadając na szczególne potrzeby krajów rozwijających się,
  • wsparcie dla badań naukowych, które przyczyniają się do ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej, w szczególności w krajach rozwijających się,
  • wsparcie w wykorzystaniu postępu naukowego w zakresie różnorodności biologicznej dla opracowania metod ochrony i zrównoważonego użytkowania zasobów biologicznych oraz współpracy podejmowanej w tym celu.

Należy wspierać edukację i świadomość społeczną zapewniając informowanie o znaczeniu różnorodności biologicznej przez media, jak również uwzględnienie tej kwestii w programach edukacyjnych.

Umawiające się strony ułatwiają wymianę informacji pochodzących z ogólnie dostępnych źródeł dotyczących ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej z uwzględnieniem szczególnych potrzeb krajów rozwijających się (wymiana wyników badań technicznych, naukowych i społeczno-ekonomicznych, jak również informacji dotyczących szkoleń i programów badawczych itd.).

Konwencja podkreśla także rolę lokalnych i tubylczych społeczności w zakresie ochrony różnorodności biologicznej. Społeczności te są ściśle związane i zależne od źródeł biologicznych, na których opierają swoje tradycje.

ODNIESIENIA

AktWejście w życieTermin transpozycji przez państwa członkowskieDziennik Urzędowy
Decyzja 93/626/EWG25.10.1993-Dz.U. L 309 z 13.12.1993
Decyzja korygująca
Dz.U. L 82 z 25.03.1994

AKTY POWIĄZANE

Communication from the Commission to the European Parliament and the Council - The implementation by the EC of the „Bonn Guidelines” on access to genetic resources and benefit-sharing under the Convention on Biological Diversity [COM(2003) 821 final – Not published in the Official Journal] (Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 grudnia 2003 r. dotyczący wdrożenia przez Wspólnotę Europejską ogólnych wytycznych z Bonn w sprawie dostępu do zasobów genetycznych i podział korzyści, które z tego wynikają tytułem konwencji o różnorodności biologicznej [COM/2003/0821 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym]).
Ogólne wytyczne z Bonn stanowią fakultatywne narzędzie zastosowania CDB. Umożliwiają one stronom opracowanie i sformułowanie działań administracyjnych, legislacyjnych i politycznych dotyczących dostępu do zasobów genetycznych oraz podziału korzyści z nich wynikających. Ogólne wytyczne definiują również rolę oraz odpowiedzialność użytkowników oraz dostawców zasobów genetycznych.
Niniejszy komunikat przedstawia działania podjęte przez Wspólnotę, jak również inicjatywy zainteresowanych stron Wspólnoty w zakresie dostępu do zasobów genetycznych oraz podziału korzyści. Jako zasadniczy instrument wdrożenia wytycznych zostały wskazane porozumienia dotyczące transferu materiału oraz kodeksy postępowania stron. Zdaniem Komisji następujące działania mogłyby zachęcić użytkowników do przestrzegania ich zobowiązań w ramach CDB:

  • utworzenie europejskiej sieci korespondentów w zakresie dostępu i podziału korzyści,
  • ustanowienie sekcji dostępu oraz podziału korzyści w ramach mechanizmu wymiany informacji Wspólnoty dla bioróżnorodności,
  • utworzenie wykazu grup zainteresowanych stron stanowiących część mechanizmu wymiany informacji Wspólnoty.

Komunikat podkreśla rolę arbitrażu, jaką mogą spełniać korespondenci protokołu o dostępie i podziale korzyści w celu ułatwienia postępowania w przypadku naruszenia porozumień dotyczących dostępu i podziału korzyści, jak również potencjalną rolę wspólnotowego systemu eko-zarządzania i audytu (DA) (DE) (EL) (EN) (ES) (FR) (IT) (NL) (PT) (FI) (SV) (EMAS) jako dobrowolnego systemu certyfikacji dla organizacji przestrzegających ogólnych wytycznych przyjętych w Bonn.

Aby ułatwić wdrożenie ogólnych wytycznych z Bonn w krajach trzecich, komunikat podkreśla wagę zastosowania planu działania na rzecz różnorodności biologicznej w zakresie współpracy gospodarczej i pomocy rozwojowej, jak również komunikatu Komisji dotyczącego nauk o życiu i biotechnologii. Komunikat podkreśla rolę Wspólnoty w realizacji wdrażania przejrzystego międzynarodowego systemu w dziedzinie dostępu do zasobów genetycznych i podziału korzyści.

Decyzja Rady 2002/628/WE z dnia 25 czerwca 2002 r. dotycząca zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Protokołu z Kartageny o bezpieczeństwie biologicznym do Konwencji o różnorodności biologicznej [Dz.U. L 201 z 31.7.2002].
Celem protokołu jest zapewnienie, aby transfer i użytkowanie żywych organizmów powstałych w wyniku zastosowania nowoczesnych biotechnologii nie miały negatywnego wpływu na różnorodność biologiczną ani zdrowie ludzkie, ze specjalnym uwzględnieniem przewozów transgranicznych.

Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 5 lutego 1998 r. w sprawie wspólnotowej strategii na rzecz różnorodności biologicznej [COM(98) 42 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].
Problem ograniczania i strat różnorodności biologicznej wymaga pilnych działań na poziomie międzynarodowym. Ramy tych działań opierają się na konwencji o różnorodności biologicznej.
Komunikat ustanawia ogólne ramy, które posłużą do opracowania polityki i wspólnotowych instrumentów spełniających wymogi konwencji. Strategia opiera się na 4 głównych tematach, wewnątrz których są określone i wdrażane specyficzne cele za pomocą przede wszystkim planów działania.
Niniejsze tematy obejmują:

  • ochronę i zrównoważone wykorzystanie różnorodności biologicznej,
  • podział korzyści wynikających z wykorzystywania zasobów genetycznych,
  • badania naukowe, identyfikację, monitorowanie i wymianę informacji,
  • edukację, szkolenie i podnoszenie świadomości społecznej.
Ostatnia aktualizacja: 25.07.2007

Zobacz także

  • Działania Komisji w dziedzinie różnorodności biologicznej (EN)
Informacja prawna | Informacje o tej stronie | Szukaj | Kontakt | Początek strony