RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 13 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Σύμβαση του Ρίο ντε Τζανέιρο για τη βιοποικιλότητα

Η Κοινότητα εγκρίνει τη σύμβαση για τη βιοποικιλότητα που επιδιώκει την πρόβλεψη και πρόληψη των αιτιών της σημαντικής μείωσης ή απώλειας της βιοποικιλότητας και την αντιμετώπισή τους στην πηγή τους, λόγω της εγγενούς αξίας της βιοποικιλότητας και της οικολογικής, γενετικής, κοινωνικής, οικονομικής, επιστημονικής, μορφωτικής, πολιτιστικής, ψυχαγωγικής και αισθητικής σημασίας των στοιχείων της. Η σύμβαση επιδιώκει επίσης να διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών και των διακυβερνητικών οργανισμών.

ΠΡΑΞΗ

Απόφαση του Συμβουλίου 93/626/ΕΟΚ της 25ης Οκτωβρίου 1993 σχετικά με τη σύναψη της σύμβασης για τη βιοποικιλότητα.

ΣΥΝΟΨΗ

Η σύμβαση για τη βιοποικιλότητα (EN) (CDB) υπεγράφη από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη κατά τη συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον και την ανάπτυξη που διεξήχθη στο Ρίο ντε Ιανέιρο από τις 3 έως τις 14 Ιουνίου 1992. Η ως άνω σύμβαση εγκρίνεται εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται σημαντική συρρίκνωση της βιοποικιλότητας λόγω των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων (ρύπανση, αποψίλωση κ.τ.λ.). Σύμφωνα με εκτίμηση της UNEP, έως και το 24% των ειδών ορισμένων κατηγοριών, όπως οι πεταλούδες, τα πτηνά και τα θηλαστικά, έχουν πλέον εκλείψει από την επικράτεια ορισμένων χωρών της Ευρώπης.

Η κατάσταση είναι ανησυχητική. Είναι γεγονός ότι η κατάλληλη βιοποικιλότητα περιορίζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ορισμένων γεγονότων όπως της κλιματικής μεταβολής και των παρασιτικών εισβολών. Η βιοποικιλότητα είναι καθοριστικής σημασίας για τη διαφύλαξη της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των γεωργικών και αλιευτικών δραστηριοτήτων και αποτελεί το υπόβαθρο πολλών βιομηχανικών διαδικασιών καθώς και της παραγωγής νέων φαρμάκων. Η διατήρηση και η αειφόρος χρήση της βιοποικιλότητας είναι καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης παράλληλα με τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας όσον αφορά την ένδεια, την υγεία και το περιβάλλον. Το 2002 στην παγκόσμια διάσκεψη για την αειφόρο ανάπτυξη στο Γιοχάνεσμπουργκ, οι επικεφαλείς κρατών και κυβερνήσεων ολόκληρου του κόσμου συμφώνησαν ότι ήταν απαραίτητο να μειωθούν οι ρυθμοί απώλειας της βιοποικιλότητας ουσιαστικά έως το 2010. Η CDB αναγνωρίστηκε ως το κύριο μέσο που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στον τομέα αυτό. Το 2001 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Goteborg ενέκρινε ως στόχο ότι θα πρέπει να σταματήσει η απώλεια της βιοποικιλότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2010.

Τα κράτη είναι υπεύθυνα για τη διατήρηση της βιοποικιλότητάς τους και για την αειφόρο χρήση των βιολογικών πόρων τους.

Οι πληροφορίες και οι γνώσεις στον τομέα της βιοποικιλότητας είναι κατά κανόνα ανεπαρκείς. Ως εκ τούτου, απαιτείται η ανάπτυξη επιστημονικών, τεχνικών και θεσμικών μέσων για την εξασφάλιση των απαιτούμενων γνώσεων με στόχο τη σύλληψη των κατάλληλων μέτρων και την εφαρμογή τους για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Σκοπός της CDB είναι η διατήρηση της βιοποικιλότητας, η αειφόρος χρήση των συστατικών της και ο ορθός και ισότιμος καταμερισμός των ωφελειών που απορρέουν από την εκμετάλλευση των γενετικών πόρων, κυρίως χάρη στην επαρκή πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και την απαραίτητη μεταφορά των κατάλληλων τεχνολογιών, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα επί των ως άνω πόρων και τεχνολογιών, και με τη βοήθεια των ενδεδειγμένων χρηματοδοτήσεων.

Σύμφωνα με το Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τις αρχές του διεθνούς δικαίου, τα κράτη μέλη διαθέτουν το κυρίαρχο δικαίωμα της εκμετάλλευσης των ιδίων πόρων τους ανάλογα με τις περιβαλλοντικές πολιτικές τους, και είναι υπεύθυνα για την αποφυγή καταστροφών στο περιβάλλον άλλων κρατών ή περιοχών, εκτός των ορίων οιασδήποτε εθνικής δικαιοδοσίας, από διάφορες δραστηριότητες που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία ή στον έλεγχό τους.

Υπό την επιφύλαξη των δικαιωμάτων των άλλων κρατών, και εφόσον δεν προβλέπεται διαφορετικά στην παρούσα σύμβαση, οι διατάξεις ισχύουν για κάθε συμβαλλόμενο μέρος σχετικά με:

  • τα συστατικά της βιοποικιλότητας σε περιοχές εντός των ορίων της εθνικής δικαιοδοσίας του, και
  • τις διαδικασίες και δραστηριότητες που, ανεξάρτητα από τον τόπο εκδήλωσης των συνεπειών τους, εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του ή τον έλεγχό του, εντός ή εκτός των ορίων της εθνικής δικαιοδοσίας του.

Κάθε συμβαλλόμενο μέρος συνεργάζεται, στο μέτρο του δυνατού, με άλλα συμβαλλόμενα μέρη, άμεσα ή, ενδεχομένως, μέσω των αρμοδίων διεθνών οργανισμών, σε τομείς πέρα από την εθνική δικαιοδοσία του και για θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, με στόχο τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας.

Κάθε συμβαλλόμενο μέρος βάσει των δυνατοτήτων του και εφόσον του το επιτρέπουν οι περιστάσεις,

  • αναπτύσσει εθνικές στρατηγικές, σχέδια ή προγράμματα για τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας ή προσαρμόζει για το σκοπό αυτό υπάρχουσες στρατηγικές, σχέδια ή προγράμματα, και
  • ενσωματώνει, στο μέτρο του δυνατού, τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας στα αντίστοιχα τομεακά ή διατομεακά σχέδια, προγράμματα και πολιτικές.

Κάθε συμβαλλόμενο μέρος στο μέτρο του δυνατού,

  • εντοπίζει τα συστατικά στοιχεία της βιοποικιλότητας που είναι σημαντικά για τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της, λαμβάνοντας υπόψη τον ενδεικτικό πίνακα κατηγοριών του παραρτήματος I,
  • παρακολουθεί με δειγματοληψίες και άλλες τεχνικές, τα συστατικά στοιχεία της βιοποικιλότητας που έχει εντοπίσει, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή σε εκείνα που απαιτούν άμεσα μέτρα διατήρησης και σε εκείνα που προσφέρουν τις μεγαλύτερες δυνατότητες αειφόρου χρήσης,
  • εντοπίζει τις διαδικασίες και τις κατηγορίες δραστηριοτήτων οι οποίες έχουν ή ενδέχεται να έχουν ανεπιθύμητες επιπτώσεις για τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας, και ελέγχει τα αποτελέσματά τους με δειγματοληψίες και άλλες τεχνικές, και
  • λαμβάνει και καταχωρεί, με οποιοδήποτε μηχανισμό, πληροφοριακά στοιχεία που απορρέουν από δραστηριότητες εντοπισμού και παρακολούθησης δυνάμει των ανωτέρω στοιχείων α), β) και γ).

Κάθε συμβαλλόμενο μέρος λαμβάνει, στο μέτρο του δυνατού και του ενδεδειγμένου, τα δέοντα από οικονομική και κοινωνική άποψη μέτρα για τη δημιουργία κινήτρων με στόχο τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση συστατικών της βιοποικιλότητας.

Η σύμβαση προβλέπει

  • την εκπόνηση και τη δρομολόγηση προγραμμάτων επιστημονικής και τεχνικής εκπαίδευσης και επιμόρφωσης για τον εντοπισμό, τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας και των συστατικών της, και τη στήριξη της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης για τις ειδικές ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών,
  • την ενθάρρυνση της έρευνας που συμβάλλει στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και την εξασφάλιση της αειφόρου χρήσης της, κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες,
  • την προαγωγή της συνεργασίας και την αξιοποίηση της επιστημονικής προόδου που σημειώνεται στην έρευνα της βιοποικιλότητας, για την ανάπτυξη μεθόδων διατήρησης και αειφόρου χρήσης των βιολογικών πόρων.

Η Κοινότητα οφείλει να προάγει την εκπαίδευση και να συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση του κοινού, προβάλλοντας τη σημασία της βιοποικιλότητας από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και συμπεριλαμβάνοντας τα θέματα αυτά στα εκπαιδευτικά προγράμματα.

Τα συμβαλλόμενα μέρη διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών που προέρχονται από κάθε ελεύθερα προσβάσιμη πηγή, σχετικά με τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές ανάγκες των αναπτυσσόμενων χωρών (ανταλλαγή πληροφοριών για τα αποτελέσματα τεχνικών, επιστημονικών και κοινωνικοοικονομικών ερευνών καθώς και πληροφοριών για επιμορφωτικά και εκπαιδευτικά προγράμματα κ.τ.λ.).

Τέλος, η σύμβαση υπογραμμίζει το ρόλο των τοπικών κοινοτήτων και των αυτοχθόνων πληθυσμών για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Η σύμβαση αναγνωρίζει τη στενή και παραδοσιακή εξάρτηση των ως άνω κοινοτήτων από τους βιολογικούς πόρους στους οποίους στηρίζονται οι παραδόσεις τους.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

ΠράξηΘέση σε ισχύΜεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελώνΕπίσημη εφημερίδα
Απόφαση 93/626/ΕΟΚ25.10.1993-EE L 309 της 13.12.1993
Διορθωτική γνώμη
ΕΕ L 82 της 25.3.1994

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της 23ης Δεκεμβρίου 2003 με τίτλο «η εφαρμογή εκ μέρους της ΕΚ των κατευθύνσεων της Βόννης σχετικά με την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τη διανομή των εξ αυτών οφελών στο πλαίσιο της σύμβασης για τη βιοποικιλότητα» [COM(2003) 821 τελικό - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
Οι κατευθύνσεις της Βόννης αποτελούν προαιρετικό όργανο εφαρμογής της CDB. Βοηθούν τα μέρη να εκπονήσουν και να διαμορφώσουν τα διοικητικά, νομοθετικά και πολιτικά μέτρα που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και την διανομή των εξ΄ αυτών οφελών. Οι συγκεκριμένες κατευθύνσεις ορίζουν επίσης το ρόλο και τις ευθύνες των χρηστών και των φορέων παροχής γενετικών πόρων.
Η παρούσα ανακοίνωση εξετάζει τα μέτρα που έχει λάβει η Κοινότητα καθώς και τις πρωτοβουλίες εμπλεκομένων μερών στην Κοινότητα, όσον αφορά την πρόσβαση στους γενετικούς πόρους και τη διανομή των εξ΄ αυτών οφελών (APA). Όσον αφορά την εφαρμογή των κατευθύνσεων, οι συμφωνίες για τη μεταφορά υλικού και οι κώδικες διαγωγής των εμπλεκομένων μερών αναφέρονται ως βασικά μέσα. Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι τα κάτωθι μέτρα θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τους χρήστες να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει βάσει της CDB:

  • δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικτύου ανταποκριτών για θέματα APA·
  • καθιέρωση ενός τμήματος πρόσβασης στους πόρους και διανομής των εξαυτών οφελών στο πλαίσιο του κέντρου ανταλλαγών της Κοινότητας για τη βιοποικιλότητα·
  • συγκρότηση ενός αρχείου εμπλεκομένων μερών κατά κατηγορίες στο πλαίσιο του κέντρου ανταλλαγής της Κοινότητας.

Η ανακοίνωση τονίζει το διαιτητικό ρόλο που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν οι ανταποκριτές APA για να διευκολύνουν την αντιμετώπιση των περιπτώσεων παράβασης των συμφωνιών APA, καθώς και τον πιθανό ρόλο του κοινοτικού συστήματος περιβαλλοντικής διαχείρισης και ελέγχου (EMAS) ως ενός συστήματος προαιρετικής πιστοποίησης των οργανισμών που τηρούν τις κατευθύνσεις της Βόννης.

Για να διευκολυνθεί η εφαρμογή των κατευθύνσεων της Βόννης σε τρίτες χώρες, η ανακοίνωση υπογραμμίζει τη σημασία της εφαρμογής του προγράμματος δράσης υπέρ της βιοποικιλότητας στον τομέα της οικονομικής συνεργασίας και της αναπτυξιακής βοήθειας καθώς και της επικοινωνίας της Επιτροπής όσον αφορά τις επιστήμες των έμβιων όντων και τη βιοτεχνολογία. Τέλος η ανακοίνωση τονίζει το ρόλο της Κοινότητας όσον αφορά την εφαρμογή διαφανούς διεθνούς καθεστώτος για θέματα πρόσβασης στους γενετικούς πόρους και τη διανομή των εξ΄ αυτών οφελών.

Απόφαση 2002/628/ΕΚ του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 2002 σχετικά με τη σύναψη εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του πρωτοκόλλου της Καρθαγένης για τη βιοασφάλεια [Επίσημη Εφημερίδα L 201 της 31.7.2002].
Στόχος του πρωτοκόλλου της Καρθαγένης είναι να εξασφαλιστεί ότι η μεταφορά, ο χειρισμός και η χρήση ζωντανών οργανισμών που είναι προϊόν της σύγχρονης βιοτεχνολογίας δεν θα έχει αρνητικές συνέπειες για τη βιοποικιλότητα ή την υγεία του ανθρώπου, αποδίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στις διασυνοριακές μετακινήσεις.

Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 5ης Φεβρουαρίου 1998, για τη στρατηγική βιοποικιλότητας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (castellanodeutschenglishfrançais) [COM(98) 42 τελικό - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
Το πρόβλημα της μείωσης ή της απώλειας της βιοποικιλότητας καθιστά επιτακτική την ανάγκη ανάληψης συντονισμένης διεθνούς δράσης. Πλαίσιο της δράσης αυτής αποτελεί η σύμβαση για τη βιοποικιλότητα.
Η παρούσα ανακοίνωση διαμορφώνει το γενικό πλαίσιο στο οποίο αναπτύσσονται οι κοινοτικές πολιτικές και τα κοινοτικά όργανα που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με τη σύμβαση. Η κοινοτική στρατηγική για τη βιοποικιλότητα αναπτύσσεται γύρω από τέσσερα θέματα μείζονος σημασίας, στο πλαίσιο των οποίων καθορίζονται οι ειδικοί στόχοι, που επιτυγχάνονται κυρίως μέσω προγραμμάτων δράσης.
Τα θέματα αυτά είναι τα εξής:

  • διατήρηση και αειφόρος χρήση της βιοποικιλότητας,
  • επιμερισμός των ωφελειών που απορρέουν από τη χρήση των γενετικών πόρων,
  • έρευνα, εντοπισμός, παρακολούθηση και ανταλλαγή πληροφοριών, και
  • εκπαίδευση, επιμόρφωση και ευαισθητοποίηση.
Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 25.07.2007

βλέπε και

Οι δραστηριότητες της Επιτροπής στον τομέα της βιοποικιλότητας (EN)

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας