Kraje i terytoria zamorskie (KTZ): na drodze do nowego partnerstwa
Unia Europejska zamierza poddać procesowi reform zasady, na których opiera się jej współpraca z krajami i terytoriami zamorskimi (KTZ). W ramach nowego podejścia wspierany ma być zrównoważony rozwój KTZ przy uwzględnieniu ich specyfiki.
AKT
Komunikat Komisji z dnia 6 listopada 2009 r. do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów zatytułowany „Elementy nowego partnerstwa UE z krajami i terytoriami zamorskimi (KTZ)” [KOM(2009) 623 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].
STRESZCZENIE
Stosunki między Unią Europejską (UE) a krajami i terytoriami zamorskimi (KTZ) powinny przekształcić się we wzajemne partnerstwo oparte na obopólnych interesach. Stosunki te określone są w ramach stowarzyszenia ustanowionego decyzją 2001/822/WE.
W komunikacie przedstawiono nowe podejście, które ma na celu wsparcie zrównoważonego rozwoju KTZ poprzez dostosowanie zasad i priorytetów współpracy do specyfiki tych krajów i terytoriów. Niektóre KTZ powinny ponadto, nawet jeśli ich poziom rozwoju jest zwykle wyższy od poziomu rozwoju państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), nadal móc korzystać z pomocy UE ukierunkowanej na zwalczanie ubóstwa.
Wsparcie zrównoważonego rozwoju
W ramach przyszłego partnerstwa, opartego na art. 198 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, powinno się uprzywilejować trzy osie współpracy:
- konkurencyjność KTZ w kluczowych dziedzinach, takich jak kształcenie i szkolenie, innowacje, sektor małych i średnich przedsiębiorstw, dobre rządy polityczne i gospodarcze,
- zmniejszenie narażenia na wstrząsy gospodarcze, problemy związane ze środowiskiem, zależność energetyczną i klęski żywiołowe,
- integrację regionalną poprzez wzrost handlu między regionami, prowadzenie projektów współpracy (zwłaszcza w zakresie transgranicznej ochrony środowiska) i zacieśnienie współpracy w dziedzinie kultury.
Współpraca musi być dostosowana do sytuacji każdego partnera.
UE musi skuteczniej udzielać pomocy technicznej i finansowej, zwłaszcza dzięki koordynacji instrumentów finansowych z tymi przewidzianymi dla sąsiadujących z KTZ regionów najbardziej oddalonych, państw AKP lub innych krajów.
KTZ mają dostęp do niektórych programów Wspólnoty (takich jak siódmy ramowy program w zakresie badań), które muszą być dopasowane do nowych priorytetów.
Priorytety współpracy
Dziedziny współpracy, które powinny pozwolić na zwiększenie potencjału KTZ, obejmują:
- ustanowienie ośrodków doskonałości i wiedzy fachowej, aby rozwiązywać problemy i wykorzystywać przewagę każdego terytorium,
- dopasowanie prawodawstwa KTZ do przepisów i standardów UE, aby zwiększyć handel towarami i usługami (poprzez np. standaryzację procedur celnych i norm sanitarnych oraz fitosanitarnych) oraz zwiększyć przestrzeganie zasad przejrzystości pod względem podatkowym,
- nawiązanie współpracy w zakresie ochrony środowiska, aby wspierać przechodzenie KTZ na gospodarkę bardziej przyjazną środowisku, przystosowanie się KTZ do zmian klimatu, ochronę bioróżnorodności, promowanie energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych i zredukowanie ryzyka klęsk żywiołowych,
- poprawę dostępności KTZ dzięki rozwojowi technologii informacyjno-komunikacyjnych i infrastruktury transportu,
- zwiększenie współpracy gospodarczej i handlowej w ramach liberalizacji międzynarodowego handlu, co wiąże się ze wzajemnymi stosunkami handlowymi i szczególnymi regułami pochodzenia.
Kontekst
Komunikat nawiązuje do zielonej księgi dotyczącej przyszłych stosunków między UE a KTZ. We wnioskach zawartych w zielonej księdze Komisja opowiada się za wprowadzeniem zmian w podejściu do istniejących ram stowarzyszenia.