EUROPA

STRESZCZENIE

Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne typu „BEZ DODATKU CUKRÓW”, „NIE ZAWIERA TŁUSZCZU”, „Wapń jest niezbędny dla prawidłowego wzrostu i rozwoju kości u dzieci” itd. zostały ujednolicone na szczeblu europejskim, aby zagwarantować działanie rynku wewnętrznego i jednocześnie zapewnić wysoki poziom ochrony konsumentów.

Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne dotyczące żywności

Niniejsze rozporządzenie ma zastosowane do wszystkich oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych wykorzystywanych w:

• przekazach o charakterze komercyjnym (etykietach, prezentacjach i kampaniach reklamowych),
• znakach towarowych oraz nazwach handlowych, które mogą być uznane za oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne.

Ma ono zastosowanie do oświadczeń dotyczących wszystkich typów środków spożywczych przeznaczonych dla końcowego konsumenta, w tym także środków przeznaczonych dla restauracji, szpitali, stołówek i innych zakładów zbiorowego żywienia.

Ochrona konsumenta

Prawodawstwo w zakresie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych chroni konsumenta, zakazując informacji, która:

• jest niedokładna, mało zrozumiała lub wprowadzająca w błąd (np. błędnie przypisuje środkowi właściwości lecznicze, które nie mogą zostać zweryfikowane w sposób naukowy),
• wywołuje wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa i adekwatności odżywczej innych środków spożywczych,
• zachęca lub toleruje nadmierne spożywanie jednego środka spożywczego,
• zachęca do spożywania wybranego środka spożywczego, twierdząc lub sugerując, pośrednio lub bezpośrednio, że zrównoważone żywienie nie zapewnia wszystkich niezbędnych składników odżywczych,
• odnosi się do zmian w funkcjonowaniu organizmu w sposób wzbudzający lub wykorzystujący lęk u konsumenta.

Obowiązkowe oświadczenie żywieniowe

Oznaczanie wartości odżywczej jest obowiązkowe dla produktów, które zawierają oświadczenie żywieniowe i/lub zdrowotne, oprócz ogólnych reklam danej kategorii żywności.

Zgodnie z dyrektywą 90/496/EWG w sprawie oznaczania wartości odżywczej środków spożywczych obowiązkowe oświadczenie żywieniowe powinno zawierać informacje dotyczące:

• wartości energetycznej,
• ilość tłuszczów, węglowodanów, cukrów, białka oraz soli.

Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1169/2011 od 13 grudnia 2016 r. oznaczanie wartości odżywczej produktów będzie obowiązkowe, bez względu na to, czy produkt żywieniowy zawiera oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne.

Ogólne warunki stosowania

Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne muszą spełniać następujące warunki:

• obecność, brak lub ograniczona zawartość składnika odżywczego lub składnika będącego przedmiotem oświadczenia musi mieć naukowo udowodnione korzystne działanie odżywcze lub fizjologiczne,
• składnik odżywczy lub składnik będący przedmiotem oświadczenia jest obecny w ilości umożliwiającej osiągnięcie opisywanego działania odżywczego lub fizjologicznego,
• składnik odżywczy lub składnik będący przedmiotem oświadczenia występuje w postaci pozwalającej na bezpośrednią konsumpcję,
• szczegółowe warunki stosowania muszą być przestrzegane, np. składnik czynny (jak witaminy, błonnik itp.) musi być obecny w środku spożywczym w ilości wystarczającej, aby wywołać korzystne działanie.

Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne są zabronione w przypadku napojów alkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 1,2%, z wyjątkiem oświadczeń odwołujących się do zmniejszonej zawartości alkoholu lub do zmniejszonej zawartości energetycznej napoju alkoholowego.

Szczegółowe warunki stosowania

Dozwolone są tylko oświadczenia żywieniowe wymienione w załączniku do niniejszego rozporządzenia. Dopuszcza się porównawcze oświadczenia żywnościowe środków spożywczych należących do tej samej kategorii. Ponadto, jeśli oświadczenie odnosi się do obniżonej wartości energetycznej lub ilości składników odżywczych, może być stosowane tylko wówczas, gdy wartość energetyczna jest zmniejszona o przynajmniej 30% (25% w przypadku soli) w porównaniu z podobnym produktem. Oświadczenia zdrowotne podlegają szczegółowym wymaganiom. Ich etykietowanie, prezentacje i reklamy muszą zawierać pewne obowiązkowe informacje, a mianowicie:

• stwierdzenie wskazujące na znaczenie urozmaiconego i zrównoważonego żywienia oraz zdrowego trybu życia,
• ilość środka spożywczego oraz poziom jego spożycia niezbędne do uzyskania korzystnego działania, o którym mówi dane oświadczenie,
• stwierdzenie skierowane do osób, które powinny unikać danego środka spożywczego,
• ostrzeżenie dotyczące zagrożenia zdrowia w przypadku nadmiernego spożycia.

Niniejsze rozporządzenie zakazuje wszelkich oświadczeń zdrowotnych odnoszących się do szybkości („schudnij 3 kg w tydzień”) lub wielkości obniżenia masy ciała („schudnij 3 kg”), tak samo jak i tych, które informują, że szkodliwe dla zdrowia jest nieprzyjmowanie niektórych typów produktów spożywczych lub odwołujących się do konkretnego lekarza czy specjalisty w zakresie zdrowia bądź stowarzyszeń innych niż krajowe izby lekarskie tudzież aktywnie działające na polu zdrowia organizacje charytatywne. Tak samo zakazane są oświadczenia sugerujące, że powstrzymane się od konsumpcji danego środka spożywczego może być szkodliwe dla zdrowia.

Zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym etykietowania środków spożywczych zakazane jest wszelkie odwoływanie się do właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi. Rozporządzenie zezwala natomiast na oświadczenia dotyczące ograniczenia zagrożeń zapadnięcia na chorobę, ale wniosek o zezwolenie na takie oświadczenie musi zostać zaakceptowany.

Wniosek o zezwolenie

Aby zezwolić na nowe oświadczenie zdrowotne lub zmienić istniejącą listę, producent składa wniosek w danym państwie członkowskim, które przekazuje go Europejskiemu Urzędowi ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). W oparciu o opinię EFSA Komisja podejmuje decyzję dotyczącą zastosowania.