RSS
Αλφαβητικό ευρετήριο
Αυτή η σελίδα διατίθεται σε 15 γλώσσες
Νέες διαθέσιμες γλώσσες:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ)

Για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον έλεγχο της επικινδυνότητας που προκύπτει από τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) στο περιβάλλον. Για το λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ενέκρινε νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη σκόπιμη ελευθέρωση και τη διάθεση ΓΤΟ στην αγορά, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης. Το πλαίσιο αυτό στοχεύει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας της διαδικασίας έγκρισης. Συμβάλλει επίσης στη θέσπιση κοινής μεθόδου αξιολόγησης της επικινδυνότητας, και μηχανισμού προστασίας. Το νέο νομοθετικό πλαίσιο καθιστά υποχρεωτικούς το δημόσιο διάλογο και την επισήμανση των ΓΤΟ.

ΠΡΑΞΗ

Οδηγία 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Μαρτίου 2001 για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον και την κατάργηση της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ του Συμβουλίου [Βλέπε πράξεις τροποποίησης].

ΣΥΝΟΨΗ

Η οδηγία αυτή αποσκοπεί κυρίως στο να καταστεί αποτελεσματικότερη και διαφανέστερη η διαδικασία χορήγησης άδειας για σκόπιμη ελευθέρωση και η διάθεση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) στην αγορά, να περιοριστεί ο χρόνος ισχύος των σχετικών αδειών σε 10 έτη, με δυνατότητα ανανέωσης, και να θεσπιστεί υποχρεωτικός έλεγχος μετά την διάθεση των ΓΤΟ στην αγορά.

Προβλέπει επίσης κοινή μέθοδο ανά περίπτωση εκτίμησης της επικινδυνότητας για το περιβάλλον που συνδέεται με την ελευθέρωση ΓΤΟ (οι γενικές αρχές που διέπουν την εκτίμηση του περιβαλλοντικού κινδύνου παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας), κοινούς στόχους για την παρακολούθηση των ΓΤΟ μετά τη σκόπιμη ελευθέρωσή τους ή τη διάθεσή τους στην αγορά καθώς και μηχανισμό που επιτρέπει την τροποποίηση, την αναστολή ή την παύση της ελευθέρωσης των ΓΤΟ, όταν προκύπτουν νέες πληροφορίες για την επικινδυνότητά της.

Η εν λόγω οδηγία καθιστά υποχρεωτικό το δημόσιο διάλογο και την επισήμανση των ΓΤΟ. Το σύστημα ανταλλαγής των πληροφοριών που περιέχονται στις κοινοποιήσεις, που θεσπίστηκε με την οδηγία 90/220/ΕΟΚ, διατηρείται. Η Επιτροπή υποχρεούται να διαβουλεύεται με τις αρμόδιες επιστημονικές επιτροπές για κάθε ζήτημα που ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου και/ή στο περιβάλλον. Δύναται επίσης να ζητά τη γνώμη των επιτροπών δεοντολογίας. Η οδηγία καθιστά υποχρεωτική την τήρηση πολλών μητρώων, όπου καταχωρούνται πληροφορίες για τις γενετικές τροποποιήσεις των ΓΤΟ και τις τοποθεσίες ελευθέρωσης ΓΤΟ. Η λειτουργία των εν λόγω μητρώων περιγράφεται στην απόφαση 2004/204/ΕΚ (βλ. «Συναφείς πράξεις»).

Ανά τριετία, η Επιτροπή θα δημοσιεύει περίληψη των μέτρων που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για την εφαρμογή της οδηγίας. Ανά τριετία, η Επιτροπή καλείται να δημοσιεύει έκθεση σχετικά με την πείρα από τη διάθεση ΓΤΟ στην αγορά. Η έκθεση αυτή πρέπει να περιλαμβάνει χωριστό κεφάλαιο όσον αφορά τα κοινωνικοοικονομικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε κατηγορίας ΓΤΟ που επιτρέπεται να διατίθεται στην αγορά, το οποίο θα πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη τα συμφέροντα των γεωργών και των καταναλωτών (η πρώτη έκθεση έπρεπε να έχει δημοσιευθεί το 2003). Επίσης, κάθε χρόνο θα δημοσιεύεται έκθεση σχετικά με τα ζητήματα ηθικής φύσεως. Η οδηγία καλούσε την Επιτροπή να καταθέσει πρόταση εφαρμογής του Πρωτοκόλλου της Καρθαγένης για τη βιοασφάλεια, γεγονός που οδήγησε στην έκδοση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1946/2003 για τις διασυνοριακές διακινήσεις γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών.

Η οδηγία 90/220/ΕΟΚ για την σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον καταργείται από την παραπάνω οδηγία, από τις 17 Οκτωβρίου 2002.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

Πράξη Έναρξη ισχύος Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών Επίσημη Εφημερίδα
Οδηγία 2001/18/ΕΚ

17.4.2001

17.10.2002

ΕΕ L 106 της 17.4.2001

Τροποποιητική(ές) πράξη(εις) Ημερομηνία έναρξης ισχύος Προθεσμία μεταφοράς στα κράτη μέλη Επίσημη Εφημερίδα

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1829/2003

7.11.2003

-

ΕΕ L 268 της 18.10.2003

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1830/2003

7.11.2003

-

ΕΕ L 268 της 18.10.2003

Οδηγία 2008/27/EK

21.3.2008

-

ΕΕ L 81 της 20.3.2008

Οι διαδοχικές τροποποιήσεις και διορθώσεις της οδηγίας 2001/18/ΕΚ έχουν ενσωματωθεί στο βασικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη έκδοση έχει μόνο αξία τεκμηρίωσης.

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

ΓΤΟ που διετέθησαν στην αγορά σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ
Απόφαση 2010/135/ΕΕ – γεώμηλο EH92-527-1 [Επίσημη ΕφημερίδαL 53, 4.3.2010]∙
Απόφαση 2009/244/ΕΚ – γαρυφαλλο 123.8.12 [Επίσημη ΕφημερίδαL 72, 18.3.2009]·
Απόφαση 2007/364/ΕΚ – γαρύφαλλο 123.2.38 [Επίσημη ΕφημερίδαL 138, 30.5.2007]∙
Απόφαση 2007/232/ΕΚ – ελαιοκράμβη Ms8, Rf3 et Ms8xRf3 [Επίσημη Εφημερίδα L 100, 17.4.2007]∙
Απόφαση 2006/47/ΕΚ - αραβόσιτος MON863 X MON810 [Επίσημη Εφημερίδα L 26 της 31.01.2006]·
Απόφαση 2005/772/ΕΚ - αραβόσιτος 1507 [Επίσημη Εφημερίδα L 291 της 05.11.2005]·
Απόφαση 2005/635/ΕΚ - ελαιοκράμβη GT73 [Επίσημη Εφημερίδα L 228 της 03.09.2005]·
Απόφαση 2005/608/ΕΚ - αραβόσιτος MON 863 [Επίσημη Εφημερίδα L 207 της 10.08.2005]·
Απόφαση 2004/643/ΕΚ - αραβόσιτος NK603 [Επίσημη Εφημερίδα L 295 της 18.09.2004].

Συγκέντρωση και διάθεση πληροφοριών

Απόφαση 2005/463/ΕΚ της Επιτροπής της 21ης Ιουνίου 2005 για τη σύσταση ομάδας δικτύου με σκοπό την ανταλλαγή και τον συντονισμό πληροφοριών σχετικά με τη συνύπαρξη γενετικώς τροποποιημένων, συμβατικών και βιολογικών καλλιεργειών [Επίσημη Εφημερίδα L 164 της 24.6.2005].

Απόφαση 2004/204/ΕΚ της Επιτροπής της 23ης Φεβρουαρίου 2004 για τις λεπτομέρειες λειτουργίας των μητρώων για την καταχώρηση πληροφοριών σχετικών με τις γενετικές τροποποιήσεις των ΓΤΟ, όπως προβλέπεται στην οδηγία 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [Επίσημη Εφημερίδα L 65 της 3.2.2004].
Σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ, η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να δημιουργήσει ένα ή περισσότερα μητρώα με τις πληροφορίες τις σχετικές με τις γενετικές τροποποιήσεις των ΓΤΟ. Η απόφαση αυτή ορίζει ότι τα εν λόγω μητρώα πρέπει να περιέχουν δεδομένα προσβάσιμα στο σύνολο του κοινού και άλλες πληροφορίες προσβάσιμες μόνο στα κράτη μέλη, στην Επιτροπή και στην Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων. Τα προς καταγραφήν δεδομένα είναι τα ακόλουθα:

  • λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τα πρόσωπα που είναι αρμόδια για την ελευθέρωση ή τη διάθεση στην αγορά·
  • γενικές πληροφορίες για τους ΓΤΟ (εμπορική ονομασία και επιστημονική ονομασία, κοινοποιούν κράτος μέλος, απόφαση εγκρίσεως του ΓΤΟ κ.λπ.·
  • πληροφορίες για το DNA που περιέχεται στον ΓΤΟ·
  • πληροφορίες για τις μεθόδους ιχνηλάτησης και αναγνώρισης·
  • πληροφορίες για την αποθήκευση, αποθεματοποίηση και διάθεση δειγμάτων.

Απόφαση 2003/701/ΕΚ της Επιτροπής της 29ης Σεπτεμβρίου 2003 σχετικά με τον καθορισμό, σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της μορφής παρουσίασης των αποτελεσμάτων της σκόπιμης ελευθέρωσης γενετικώς τροποποιημένων ανωτέρων φυτών στο περιβάλλον για σκοπούς διαφορετικούς από τη διάθεση στην αγορά [Επίσημη Εφημερίδα L 254 της 8.10.2003].

Συνοπτικό έντυπο των κοινοποιήσεων

Απόφαση 2002/813/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 2002 σχετικά με την καθιέρωση, βάσει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ενός συγκεντρωτικού εντύπου κοινοποίησης της σκόπιμης ελευθέρωσης γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον για σκοπούς άλλους πλην της εμπορίας [Επίσημη Εφημερίδα L 280 της 18.10.2002].

Απόφαση 2002/812/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 2002 σχετικά με την καθιέρωση, βάσει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ενός συγκεντρωτικού εντύπου κοινοποίησης της εμπορίας γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών, είτε ως τέτοιων, είτε ως συστατικών άλλων προϊόντων [Επίσημη Εφημερίδα L 280 της 18.10.2002].

Επεξηγηματικές σημειώσεις των παραρτημάτων

Απόφαση 2002/811/ΕΚ του Συμβουλίου της 3ης Οκτωβρίου 2002 για τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών που θα συμπληρώσουν το παράρτημα VΙΙ της οδηγίας 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον και την κατάργηση της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ του Συμβουλίου [Επίσημη Εφημερίδα L 280 της 18.10.2002].

Απόφαση 2002/623/ΕΚ της Επιτροπής της 24ης Ιουλίου 2002 με την οποία καθορίζονται τα σημειώματα προσανατολισμού που συμπληρώνουν το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον και την κατάργηση της οδηγίας 90/220/ΕΚ του Συμβουλίου [Επίσημη Εφημερίδα L 200 της 30.7.2002].

Εκθέσεις

Δεύτερη έκθεση της Επιτροπής της 5ης Μαρτίου 2007 προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την πείρα των κρατών μελών με τους ΓΤΟ που διατίθενται στην αγορά βάσει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον [COM(2007) 81 τελικό - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
Κατά το διάστημα μεταξύ Οκτωβρίου 2002 και Οκτωβρίου 2005 υποβλήθηκαν σε 8 κράτη μέλη 13 αιτήσεις για έγκριση της διάθεσης γενετικώς τροποποιημένων φυτών στην αγορά, βάσει των οποίων εγκρίθηκαν 5 προϊόντα:

  • ο αραβόσιτος NK603 από τη Monsanto Europe S.A·
  • ο αραβόσιτος MON863 από τη Monsanto Europe S.A·
  • η ελαιοκράμβη GT73 από τη Monsanto Europe S.A·
  • ο αραβόσιτος 1507 από τις Pioneer Hi-Bred International INC και Mycogen Seeds·
  • ο αραβόσιτος MON863 X MON810 από τη Monsanto Europe S.A.

Επιπλέον, κατά την ίδια περίοδο, υποβλήθηκαν σε 13 κράτη μέλη 245 αιτήσεις για την ελευθέρωση ΓΤΟ για λόγους άλλους εκτός της διάθεσης στην αγορά (π.χ. για ερευνητικούς σκοπούς), από τις οποίες εγκρίθηκαν οι 191 (τον Οκτώβριο του 2005 εκκρεμούσαν ακόμη 23 αιτήσεις).
Τα κράτη μέλη που διεκπεραίωσαν τις αιτήσεις αυτές εκφράστηκαν εν γένει θετικά σχετικά με την πείρα που αποκόμισαν κατά την εφαρμογή της οδηγίας, μολονότι εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένα ως επί το πλείστον τεχνικού χαρακτήρα ζητήματα τα οποία δεν έχουν ακόμη διευθετηθεί. Αλλοι άμεσα ενδιαφερόμενοι ήταν λιγότερο θετικοί σε ό,τι αφορά την αξιολόγηση της οδηγίας. Πολλά κράτη μέλη ζήτησαν περισσότερες κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση περιβαλλοντικών κινδύνων και μια μεγαλύτερη εναρμόνιση των διαδικασιών που προβλέπονται για τις ελευθερώσεις για ερευνητικούς σκοπούς. Τα περισσότερα κράτη μέλη τόνισαν την ανάγκη θέσπισης νομικού μέσου που να καθιερώνει ανάλογα κατώτατα όρια για τους σπόρους.

Έκθεση της Επιτροπής της 31ης Αυγούστου 2004 στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σχετικά με την εμπειρία των κρατών μελών όσον αφορά τους ΓΤΟ που διατίθενται στην αγορά δυνάμει της οδηγίας 2001/18/ΕΚ, στην οποία συμπεριλαμβάνεται ειδική έκθεση σχετικά με τη λειτουργία των μερών Β και Γ της οδηγίας [COM(2004) 575 - Δεν έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα].
Η έκθεση δεν αφορά παρά 15 μόνο κράτη μέλη, εφόσον η περίοδος στην οποία αναφέρεται η εν λόγω έκθεση έληξε πριν από την ημερομηνία προσχώρησης των νέων κρατών μελών (1η Μαΐου 2004). Η μεγάλη πλειονότητα των ΓΤΟ των οποίων η ανάπτυξη έγινε για λόγους σκόπιμης ελευθέρωσης συνίσταται σε τροποποιημένες διαγονιδιακές φυτικές καλλιέργειες, προκειμένου να καταστούν ανεκτικές σε ορισμένα φυτοφάρμακα ή ανθεκτικές σε ορισμένα εντομοκτόνα. Παρά τον περιορισμένο χαρακτήρα της πείρας που αποκτήθηκε αφότου ετέθη σε ισχύ η οδηγία, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η οδηγία και οι κανονισμοί που τη συμπληρώνουν (βλέπε ανωτέρω) συμβάλλουν στην αύξηση της εμπιστοσύνης στο νομοθετικό πλαίσιο και στον προβλέψιμο χαρακτήρα της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων.

Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 11.10.2010
Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου | Σχετικά με αυτόν το δικτυακό τόπο | Αναζήτηση | Επικοινωνία | Αρχή σελίδας