RSS
Alfabetische index
Deze pagina is beschikbaar in 15 talen
Nieuwe beschikbare talen:  CS - HU - PL - RO

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Staatssteun voor spoorwegondernemingen

De communautaire richtsnoeren inzake staatssteun aan spoorwegondernemingen verduidelijken de regels die van toepassing zijn op de overheidsfinanciering van dit soort ondernemingen. De Commissie wil de liberalisering van de spoorwegsector begeleiden en ervoor zorgen dat de overheidsfinanciering bijdraagt aan de ontwikkeling van een duurzame mobiliteit in de Europese Unie.

BESLUIT

Communautaire richtsnoeren betreffende staatssteun aan spoorwegondernemingen [Publicatieblad C 184 van 22.7.2008].

SAMENVATTING

Deze richtsnoeren hebben tot doel toelichting te verschaffen betreffende de verenigbaarheid van staatssteun aan spoorwegondernemingen met artikelen 73 en 87 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. Staatssteun die de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt vervalst of dreigt te vervalsen, is verboden (artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag). Er zijn evenwel uitzonderingen voorzien, met name wanneer steun de economische ontwikkeling van de Europese Unie in het algemeen ten goede komt (artikel 87, lid 3, van het EG-Verdrag).

Bovendien bepaalt artikel 73 dat steunmaatregelen verenigbaar zijn met het Verdrag wanneer zij beantwoorden aan de behoeften van de coördinatie van het vervoer of overeenkomen met de vergoeding van bepaalde met het begrip “openbare dienst” verbonden, verplichte dienstverrichtingen De steunmaatregelen voor openbaredienstverplichtingen worden geregeld door een specifieke verordening en vallen dan ook niet binnen het toepassingsgebied van deze richtsnoeren.

Toepassingsgebied

Deze richtsnoeren gelden voor steun die met het oog op de aanschaf en modernisering van rollend materieel wordt toegekend aan spoorwegondernemingen en ondernemingen die stedelijk, voorstedelijk of streekvervoer van passagiers verzorgen. Zij zijn niet van toepassing op overheidsfinanciering van infrastructuurbeheerders.

De richtsnoeren hebben betrekking op onderstaande steunmaatregelen.

Overheidssteun aan spoorwegondernemingen door middel van de financiering van infrastructuur

De Commissie meent dat dit soort financiering als staatssteun kan worden aangemerkt indien de begunstigde ondernemingen door een verlichting van de lasten die normaal op de begroting van een onderneming drukken indirect voordeel genieten. Er moet dan ook worden onderzocht of de maatregel ten behoeve van de infrastructuur daadwerkelijk het beoogde effect heeft. Wanneer de infrastructuur voor alle potentiële gebruikers gelijk en zonder discriminatie toegankelijk is en de aangerekende gebruiksvergoeding in overeenstemming is met de geldende communautaire regelgeving (EN), oordeelt de Commissie dat de overheidsfinanciering van die infrastructuur niet wordt beschouwd als staatssteun. Indien een dergelijke financiering wel als steun wordt beschouwd, kan deze toch worden toegestaan wanneer de infrastructuur beantwoordt aan de behoeften van de coördinatie van het vervoer.

Steun voor de aanschaf en modernisering van rollend materieel

De Commissie benadrukt de noodzaak van investeringen in de modernisering en/of de vervanging van het locomotieven- en rijtuigenpark voor het reizigersvervoer. Zij is van mening dat dergelijke investeringen noodzakelijk zijn om de concurrentiepositie van het spoor ten opzichte van andere meer vervuilende vervoerswijzen te handhaven, de milieueffecten van het spoorvervoer te beperken en de interoperabiliteit van de nationale netten te verbeteren.

Het onderzoek om na te gaan of steun voor de aanschaf of modernisering van rollend materiaal al dan niet met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is, moet worden uitgevoerd in het licht van de doelstelling van gemeenschappelijk belang waartoe de steun bijdraagt. In deze context past de Commissie de vastgestelde regels toe op de volgende categorieën steun:

Aflossing van schulden door de staat in het kader van de sanering van spoorwegondernemingen

De Commissie stelt vast dat de schuldenlast van heel wat spoorwegondernemingen erg groot blijft, met name in de lidstaten die in 2004 zijn toegetreden, waardoor hun investeringsmogelijkheden beperkt zijn. Onder bepaalde voorwaarden kan een schuldaflossing beschouwd worden als met de gemeenschappelijke markt verenigbare steun indien zij tot doel heeft de overgang naar een vrijgemaakte spoorwegmarkt te vergemakkelijken, zonder onevenredige vervalsing van de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten.

Steun voor de herstructurering van spoorwegondernemingen

De verenigbaarheid van de staatssteun voor de herstructurering van spoorwegondernemingen wordt onderzocht op basis van de richtsnoeren inzake herstructureringssteun van 2004 (EN). In die richtsnoeren wordt geen uitzondering gemaakt voor spoorwegondernemingen. De Commissie is evenwel van mening dat, gelet op de moeilijke situatie waarin het Europese goederenvervoer per spoor zich thans bevindt, het in het gemeenschappelijk belang is dat staatssteun voor noodlijdende spoorwegondernemingen onder bepaalde voorwaarden als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kan worden beschouwd. De uitzonderingen zijn onder voorwaarden van toepassing en gelden uitsluitend voor de “goederentak” van spoorwegondernemingen en de herstructureringen die vóór 1 januari 2010 zijn aangemeld.

Steun voor de coördinatie van het vervoer

Het in artikel 73 van het EG-Verdrag gehanteerde begrip “coördinatie van het vervoer” impliceert dat de overheid met het oog op het gemeenschappelijk belang maatregelen neemt om de ontwikkeling van de vervoerssector te sturen. Steun voor de coördinatie van het vervoer kan verscheidene vormen aannemen:

  • steun voor het gebruik van infrastructuur;
  • steun voor de vermindering van de externe kosten die bestemd is om een modale verschuiving naar het spoorvervoer aan te moedigen;
  • steun ter bevordering van de interoperabiliteit en, voor zover die steun beantwoordt aan de behoeften van de coördinatie van het vervoer, steun ter verhoging van de veiligheid, steun om technische belemmeringen weg te nemen en steun ter vermindering van de geluidsoverlast;
  • steun voor onderzoek en ontwikkeling die beantwoordt aan de behoeften van de coördinatie van het vervoer.

De Commissie geeft een gedetailleerde beschrijving van de methode om de in aanmerking komende kosten te bepalen alsook van de voorwaarden waaraan steunmaatregelen moeten voldoen om verenigbaar te zijn met artikel 73 van het Verdrag. Steun voor het gebruik van de spoorweginfrastructuur, voor de vermindering van de externe kosten en voor de interoperabiliteit worden verenigbaar beschouwd wanneer zij noodzakelijk en evenredig zijn.

Voor steun voor onderzoek en ontwikkeling gelden bijzondere bepalingen zoals voorzien in artikel 9 van de verordening inzake openbaredienstverplichtingen. Op dit soort steun is de communautaire kaderregeling inzake staatssteun voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie (EN) van toepassing.

Staatsgaranties voor spoorwegondernemingen

De mededeling van de Commissie over de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun in de vorm van garanties (EN) bepaalt de regels die van toepassing zijn op staatsgaranties, hieronder begrepen op het gebied van het spoorvervoer.

Tenuitvoerlegging

Deze richtsnoeren zijn vanaf 22 juli 2008 van toepassing op alle al dan niet aangemelde steunmaatregelen. De lidstaten moeten er hun bestaande steunregelingen uiterlijk tegen 22 juli 2010 mee in overeenstemming brengen.

Context

Het beleid van de Europese Gemeenschap heeft ten doel in de Europese spoorwegsector een nieuwe dynamiek tot stand te brengen door geleidelijk de voorwaarden te scheppen die nodig zijn voor de invoering van concurrentie op de markten voor spoorvervoersdiensten, door de technische harmonisatie van de Europese spoorwegnetten aan te moedigen en door financiële steun te verlenen in het kader van het TEN-V-programma en de structuurfondsen.

Laatste wijziging: 02.10.2008
Juridische mededeling | Over deze site | Zoeken | Contact | Naar boven