EUROPA

STRESZCZENIE

Przedsiębiorstwa publiczne * odgrywają istotną rolę w gospodarce narodowej państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) i podobnie jak przedsiębiorstwa, którym przyznano specjalne * lub wyłączne * prawa, podlegają regułom konkurencji tak samo, jak przedsiębiorstwa prywatne zgodnie z art. 106 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) (dawny art. 86 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE)). Artykuł 345 TFUE (dawny art. 295 TWE) przewiduje, że Traktat nie przesądza w niczym zasad prawa własności w państwach członkowskich. Nie powinna mieć zatem miejsca nieuzasadniona dyskryminacja między przedsiębiorstwami publicznymi i prywatnymi w stosowaniu reguł konkurencji. Jednak art. 106 ust. 2 TFUE przewiduje wyjątki w przypadku, gdy przedsiębiorstwa publiczne lub prywatne świadczą usługi w ogólnym interesie gospodarczym.

Aby możliwe było rzetelne i skuteczne stosowanie przepisów Traktatu dotyczących pomocy państwa, konieczne jest zapewnienie przejrzystości często bardzo złożonych stosunków finansowych między przedsiębiorstwami publicznymi a władzami publicznymi.

Ponadto konieczne jest zapewnienie, w oparciu o obowiązek prowadzenia oddzielnych ksiąg, przejrzystości finansowych i organizacyjnych struktur przedsiębiorstw publicznych i prywatnych, którym przyznano specjalne lub wyłączne prawa lub które są odpowiedzialne za świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym oraz otrzymują rekompensatę w jakiejkolwiek formie, a prowadzą również inną działalność. W szczególności konieczne jest dopilnowanie, aby rekompensata nie przekraczała kosztów świadczenia usługi w ogólnym interesie gospodarczym oraz aby nie dochodziło do pośredniego subwencjonowania innej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorstwo.

Komisja potrzebuje więc szczegółowych informacji, które pozwolą zagwarantować, aby państwa członkowskie nie przyznawały przedsiębiorstwom publicznym bądź prywatnym pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem.

Stosunki finansowe między organami publicznymi a przedsiębiorstwami publicznymi

Państwa członkowskie UE muszą zapewnić przejrzystość stosunków finansowych między organami publicznymi a przedsiębiorstwami publicznymi, aby fundusze publiczne udostępniane bezpośrednio lub pośrednio (za pośrednictwem przedsiębiorstw publicznych lub instytucji finansowych) przez organy publiczne danym przedsiębiorstwom publicznym były wykazywane, a ich wykorzystanie wyraźnie wskazywane.

Przejrzystość stosunków finansowych musi zostać zapewniona w szczególności w odniesieniu do następujących aspektów:

• wyrównywanie strat operacyjnych,
• zrzekanie się normalnego zysku od wykorzystanych funduszy publicznych,
• przekazywanie kapitału,
• niepodlegające zwrotowi dotacje i pożyczki na uprzywilejowanych warunkach,
• przyznawanie korzyści finansowych przez zrzekanie się zysków lub zwrotu należnych sum,
• kompensowanie obciążeń finansowych nakładanych przez władze publiczne.

Państwa członkowskie muszą zagwarantować, aby informacje dotyczące stosunków finansowych między organami publicznymi a przedsiębiorstwami publicznymi były dostępne Komisji przez okres pięciu lat i przekazywane Komisji na jej wniosek.

Obowiązek określonych przedsiębiorstw dotyczący prowadzenia oddzielnych ksiąg

Do prowadzenia oddzielnych ksiąg zobowiązane są przedsiębiorstwa publiczne i prywatne, którym państwo UE przyznało specjalne lub wyłączne prawa lub które są odpowiedzialne za świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym oraz otrzymują rekompensatę w jakiejkolwiek formie za świadczenie usług publicznych w odniesieniu do takiej usługi, a prowadzą również inną działalność. Oddzielne księgi powinny ukazywać rozróżnienie między poszczególnymi rodzajami działalności, koszty i dochody odnoszące się do każdego rodzaju działalności oraz metody przyporządkowania i rozliczania dochodów i kosztów.

Państwa członkowskie muszą zagwarantować, aby informacje dotyczące struktury finansowej i organizacyjnej tych przedsiębiorstw były dostępne Komisji przez okres pięciu lat i przekazywane Komisji na jej wniosek.

Sektor wytwórczy

Specjalne przepisy stosuje się do przedsiębiorstw publicznych działających w sektorze wytwórczym, jeśli ich roczne obroty przekroczyły 250 milionów EUR, ze względu na fakt, że pomoc niezgodna ze wspólnym rynkiem może spowodować poważne zakłócenia konkurencji.

Państwa członkowskie zobowiązane są przekazywać co roku i w odniesieniu do każdego takiego przedsiębiorstwa sprawozdania roczne, roczne sprawozdanie finansowe, protokoły z zebrań udziałowców i wszelkie inne stosowne informacje. Państwa członkowskie muszą ponadto dostarczać Komisji wykaz takich przedsiębiorstw do dnia 31 marca każdego roku.

Warunki wyłączenia

Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:

• przedsiębiorstw publicznych i prywatnych w zakresie usług, których świadczenie nie będzie miało zauważalnego wpływu na handel między państwami członkowskimi,
• banków centralnych,
• publicznych instytucji kredytowych w zakresie depozytów środków publicznych umieszczonych w tych instytucjach przez organy publiczne na normalnych zasadach związanych z obrotem gospodarczym,
• przedsiębiorstw publicznych, których całkowite roczne obroty netto w okresie dwóch lat poprzedzających przekazanie środków publicznych wyniosły mniej niż 40 milionów EUR (dla publicznych instytucji kredytowych za próg ten uznaje się sumę bilansową w wysokości 800 milionów EUR),
• przedsiębiorstw, których całkowite roczne obroty netto w okresie dwóch lat poprzedzających okres obowiązywania praw specjalnych lub wyłącznych, przyznanych im przez państwo członkowskie lub w którym powierzone zostało im świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym, wyniosły mniej niż 40 milionów EUR (dla publicznych instytucji kredytowych za próg ten uznaje się sumę bilansową w wysokości 800 milionów EUR),
• przedsiębiorstw, którym powierzone zostało świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym, jeśli otrzymywana przez nie rekompensata, w dowolnej formie, została ustalona na dany okres w wyniku zastosowania otwartych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych procedur.

Kontekst

Niniejsza dyrektywa uchyla dyrektywę 80/723/EWG w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między państwami członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi.