RSS
Werrej alfabetiku
Din il-pagna hija disponibbli fi 23-il lingwa
Lingwi godda disponibbli:  BG - CS - ET - GA - LV - LT - HU - MT - PL - RO - SK - SL

We are migrating the content of this website during the first semester of 2014 into the new EUR-Lex web-portal. We apologise if some content is out of date before the migration. We will publish all updates and corrections in the new version of the portal.

Do you have any questions? Contact us.


Mekkaniżmu tar-riżorsi proprji

Il-kwistjoni tar-riżorsi proprji hija ferm importanti politikament: l-oriġini tar-riżorsi tiddetermina r-relazzjoni bejn iċ-ċittadini, l-Istati Membri u l-istituzzjonijiet Komunitarji waqt li tqajjem il-kwistjoni tal-awtonomija finanzjarja tal-Komunitajiet. Id-dibattitu dwar ir-riżorsi proprji għall-Komunità huwa marbut mad-dibattitu ġenerali dwar il-futur tal-integrazzjoni Ewropea fejn insibu żewġ viżjonijiet kuntrarji, dik tal-federaliżmu u dik tal-intergovernatiżmu.

Id-Deċiżjoni tal-1970 dwar ir-riżorsi proprji tiddistingwi lill-Komunitajiet minn organizzazzjonijiet internazzjonali oħrajn, li l-finanzjament tagħhom huwa bbażat fuq kontribuzzjonijiet mill-Istati Membri.

Lejn l-awtonomija finanzjarja tal-UE: kontribuzzjonijiet nazzjonali għar-riżorsi proprji

Fir-rigward tal-finanzjament tal-Komunità Ekonomika Ewropea (KEE), it-Trattat ta’ Ruma tal-25 ta’ Marzu 1957 kien ippreveda perjodu ta’ tranżizzjoni b’kontribuzzjonijiet nazzjonali qabel il-qalba lejn sistema ta’ riżorsi proprji. l-prinċipju tar-riżorsi proprji b’hekk kien diġà jinsab fl-Artikolu 201 tat-Trattat: “Salv kull dħul ieħor, l-estimi għandhom ikunu ffinanzjati kompletament minn riżorsi proprji.” Ir-riżorsi proprji jistgħu jiġu ddefiniti bħala mezzi ta’ finanzjament proprji u indipendenti mill-Istati Membri. Dan jikkonsisti fi dħul imħallas darba għal dejjem lill-Komunità biex tiffinanzja l-baġit tagħha u li jsir tagħha bi dritt mingħajr ma tkun meħtieġa deċiżjoni ulterjuri mill-awtoritajiet nazzjonali. L-Istati Membri b’hekk huma meħtieġa li jpoġġu għad-dispożizzjoni tal-Komunità il-ħlasijiet għall-baġit.

L-ewwel tentattiv ta' trasferiment ta' riżorsi proprja “min-natura tagħhom stess”, id-drittijiet doganali u l-imposti agrikoli li jirriżultaw mill-politiki Komunitarji (unjoni doganali u politika agrikola komuni), falla fl-1965 minħabba oppożizzjoni Franċiża li wasslet għall-Kompromess ta' Lussemburgu. Il-perjodu ta' tranżizzjoni, li kellu jippreċedi l-qalba fl-1966 għal finanzjament li jiggarantixxi ċertu livell ta' awtonomija lill-Komunità ma ġiex irrispettat. Id-deċiżjoni ta' din il-qalba saret mill-kapijiet tal-Istat jew tal-gvern fis-summit tal-Aja fl-1969, li riedu jerġgħu jniedu l-Komunità wara perjodu ta' diffikultajiet. Il-Kunsill sussegwentement adotta deċiżjoni li tattribwixxi lill-Komunitajiet (li rriżultaw mit-Trattat ta' għaqda tat-8 ta' April 1965) riżorsi proprji intiżi biex ikopru l-ispejjeż kollha tagħhom. Id-deċiżjoni tal-21 ta' April 1970 b'hekk stabbilixxiet il-qalba mill-kontribuzzjonijiet statali, li huma mezz ta' kontroll tal-Istati Membri fuq il-politiki adottati mill-Komunitajiet, għal finanzjament awtonomu permezz ta' riżorsi proprji “tradizzjonali” (imposti agrikoli, dazji doganali) u riżorsa bbażata fuq it-taxxa fuq il-valur miżjud, il-VAT.

Il-provenjenza tar-riżorsi proprji

Ir-riżorsi proprji tradizzjonali (RPT) huma meqjusa bħala riżorsi proprji “min-natura tagħhom stess”, peress li jikkonsistu fi dħul riċevut fil-qafas tal-politiki Komunitarji, u mhux dħul provenjenti mill-Istati Membri kkalkulat bħala kontribuzzjonijiet nazzjonali. Ir-riżorsi proprji attwali jiġu mid-dazji doganali, dazji agrikoli, kontribuzzjonijiet taz-zokkor, rata imposta fuq il-bażi armonizzata tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) u rata imposta fuq id-dħul nazzjonali gross (DNG).

  • Dazji doganali. Id-dazji doganali jinġabru fil-fruntieri esterni fuq l-importazzjonijiet. It-tariffa doganali saret komuni fl-1968, sentejn aktar kmieni milli previst inizjalment. Id-dazji doganali kienu ġew imniżżla fit-Trattat ta' Ruma bħala riżorsa li għandha tiġi attribwita l-ewwel lill-Komunità Ekonomika Ewropea għall-finanzjament tal-ispejjeż. Id-dazji doganali tal-Komunità Ewropea tal-Faħam u l-Azzar (KEFA) ġew integrati ma' din ir-riżorsa mil-1988.
  • Riżorsi ta' oriġini agrikola. L-aktar importanti f'din il-kategorija huma d-dazji agrikoli li oriġinarjament kienu jissejħu imposti agrikoli. Dawn ġew stabbiliti fl-1962 u ttrasferiti lill-Komunità bid-Deċiżjoni tal-21 ta' April 1970. Oriġinarjament dawn kienu taxxi li kienu jvarjaw skont il-prezzijiet tas-suq dinji u tas-suq Ewropew. Wara t-traspożizzjoni tal-ftehimiet multilaterali dwar il-kummerċ (Rawnd tal-Urugwaj, April 1994) fid-dritt Komunitarju m'għadx hemm differenza bejn id-drittijiet agrikoli u d-drittijiet doganali. Id-drittijiet agrikoli huma sempliċement drittijiet ta' importazzjoni imposti fuq il-prodotti agrikoli importati minn Stati terzi.

Ma' dawn it-taxxi jiżdiedu l-kontribuzzjonijiet fuq il-produzzjoni taz-zokkor, tal-iżoglukożju u tal-ġulepp tal-inulina. Dawn il-kontribuzzjonijiet jinġabru mill-produtturi taz-zokkor fi ħdan il-Komunità, għall-kuntrarju tat-taxxi fuq l-importazzjonijiet agrikoli. Id-deċiżjoni dwar ir-riżorsi proprji tal-2000 tagħti lill-Istati Membri 25 % tal-ammont tar-riżorsi proprji tradizzjoni riċevuti abbażi tal-ispejjeż tal-ġbir.

  • Taxxa fuq il-valur miżjud (VAT). Ir-riżorsi tal-VATinħolqu b'deċiżjoni tal-21 ta' April 1970, peress li r-riżorsi proprji tradizzjonali ma kinux suffiċjenti għall-finanzjament tal-baġit Komunitarju. Wara dewmien supplimentari marbut mal-ħtieġa li tiġi żgurata l-armonizzazzjoni tagħha, din ir-riżorsa kumplessa ġiet applikata għall-ewwel darba biss fl-1980. Din tikkonsisti f'rata applikata fuq bażi ffissata b'mod uniformi. Mill-1988 sal-1994, il-bażi ġiet illimitata għal 55 % tal-prodott nazzjonali gross (PNG) tal-Istati Membri. Sa mill-1995, ma setgħetx taqbeż il-50 tal-PNG għall-Istati Membri li l-PNG għal kull abitant tagħhom kien inqas minn 90 % tal-medja tal-Komunità. Dak il-limitu ġie estiż progressivament bejn l-1995 u l-1999 u issa japplika għall-Istati Membri kollha.

Id-deċiżjoni tal-1970 illimitat ir-rata ta' prelevazzjoni massima tal-VAT għal 1 % ta' bażi partikolari. It-tieni deċiżjoni dwar ir-riżorsi proprji tas-7 ta' Mejju 1985 żiedet ir-rata għal 1.4 % sa mill-1 ta' Jannar 1986, li kienet tikkoinċidi mat-tkabbir Iberiku. Dik iż-żieda kellha tiffinanzja l-ispejjeż tat-tkabbir. Ir-raba' deċiżjoni dwar ir-riżorsi proprji tal-31 ta' Ottubru 1994 madankollu organizzat ir-ritorn progressiv għal-limitu ta' 1 % bejn l-1995 u l-1999 speċjalment għal raġunijiet ta' ugwaljanza. Finalment, id-deċiżjoni tal-2000 dwar ir-riżorsi proprji, li attwalment tinsab fis-seħħ, reġgħet niżżlet ir-rata ta' prelevazzjoni massima għal-livell attwali tagħha ta' 0.5 % tal-bażi tal-VAT armonizzata u llimitata.

  • Dħul nazzjonali gross (DNG). Il-Kunsill iddeċieda fl-1988 li joħloq ir-raba' riżorsa proprja bbażata dak iż-żmien fuq il-prodott domestiku gross (PDG), li kellu jissostitwixxi l-VAT bħala riżorsa tal-ekwilibriju tal-baġit. Din l-istess deċiżjoni tal-24 ta' Ġunju 1988 stabbilixxiet l-iffissar ta' limitu massimu ta' riżorsi proprji fit-totalità tiegħu bħala perċentwali tal-PNG, li fl-1988 kien 1.14 % u fl-1999 1.27 %. Id-deċiżjoni attwali tar-riżorsi proprji testendi l-applikazzjoni tas-Sistema Ewropea tal-Kontijiet Nazzjonali tal-1995 (SEK 95) għall-qasam tal-baġit tal-UE. Fis-SEK 95, il-kunċett ta' prodott domestiku gross (PDG) ġie ssostitwit minn dak tad-dħul nazzjonali gross (DNG). Fid-deċiżjoni l-ġdida, il-PDG b'hekk huwa ssostitwit bid-DNG għall-finijiet tar-riżorsi proprji. Madankollu, sabiex jibqa' mhux mibdul l-ammont ta' riżorsi finanzjarji mpoġġija għad-dispożizzjoni tal-Komunitajiet, il-limitu massimu tar-riżorsi proprji bħala perċentwali tad-DNG tal-UE ġie adattat. Il-limitu massimu l-ġdid huwa ekwivalenti għal 1.24 % tad-DNG tal-UE.

Ir-riżorsa DNG tinkiseb bl-applikazzjoni ta' rata li għandha tiġi ffissata kull sena fil-kuntest tal-proċedura baġitarja għal bażi li tirrappreżenta s-somma tad-dħul nazzjonali gross bil-prezz tas-suq. Ir-riżorsa tiġi kkalkulata skont id-differenza bejn l-ispejjeż u s-somma tar-riżorsi baġitarji l-oħrajn kollha. Din hija riżorsa “ewlenija”, għaliex mhux biss tiffinanzja l-parti l-kbira tal-baġit, iżda tiddetermina wkoll il-limitu tal-bażi tal-VAT, it-tqassim tal-finanzjament tal-kumpens Brittaniku u l-limitu massimu tal-ammont globali tar-riżorsi li l-Komunità tista' tirċievi.

Ir-riżorsi proprji jitpoġġew għad-dispożizzjoni tal-Unjoni kull xahar mill-Istati Membri bħala kreditu f'kont ta' "riżorsi proprji" miftuħ mill-Kummissjoni, normalment fil-bank ċentrali nazzjonali. Ir-riżorsi proprji tradizzjonali jitniżżlu kull xahar fil-mument meta jiġu riċevuti. Fil-każ tar-riżorsi tal-VAT u d-DNG, dawn jitpoġġew għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni fl-ewwel jum tax-xogħol ta' kull xahar, fuq il-bażi ta' wieħed fuq tnax mill-ammont imbassar fil-baġit Komunitarju. Għall-ħtiġijiet speċifiċi għall-ħlas tal-ispejjeż agrikoli, l-Istati Membri jistgħu, madankollu, jiġu mistiedna mill-Kummissjoni biex jantiċipaw b'xahar jew xahrejn matul l-ewwel trimestru r-reġistrazzjoni tas-somom previsti abbażi tar-riżorsi tal-VAT u/jew PNG.

Dħul ieħor. Il-baġit mhuwiex totalment iffinanzjat mir-riżorsi proprji, iżda huwa ffinanzjat ukoll mill-imposti u t-taxxi fuq dħul tal-personal, interessi bankarji, kontribuzzjonijiet ta' pajjiżi terzi għal ċerti programmi Komunitarji (pereżempju, fil-qasam tar-riċerka), rimborsi ta' għajnuniet Komunitarji mhux użati, interessi għal dewmien, kif ukoll il-bilanċ tas-sena finanzjarja preċedenti.

L-eċċezzjoni Brittanika

Il-Kunsill ta' Fontainebleau ddeċieda fl-1984 li jintroduċi l-kumpens Brittaniku. Dan il-mekkaniżmu jagħti kumpens lir-Renju Unit ekwivalenti għal 0.66 % tal-bilanċ nett negattiv tiegħu. Il-finanzjament tal-kumpens lir-Renju Unit jitqassam bejn l-Istati Membri l-oħrajn bi proporzjon mas-sehem tagħhom fid-DNG, ħlief għall-Ġermanja, l-Awstrija, il-Pajjiżi l-Baxxi u l-Isvezja li l-parti tagħhom titnaqqas bi tliet kwarti. Dak il-piż jitqassam bejn il-ħamsa u għoxrin Stat Membru l-ieħor.

 
L-aħħar aġġornament: 04.09.2007

Ara wkoll

Sabiex tkun taf aktar dwar ir-riżorsi proprji, jekk jogħġbok ikkonsulta dawn il-websajts:

  • Direttorat Ġenerali (DĠ) BUDGET (DE) (EN) (FR)
Avviż legali | Dwar dan is-sit | Fittex | Kuntatt | It-tarf ta’ fuq tal-paġna