Cosán nascleanúna

Conarthaí AE

Tá an tAontas Eorpach bunaithe ar riail an dlí. Ciallaíonn sin go bhfuil gach beart a dhéanann an AE bunaithe ar chonarthaí atá formheasta go deonach agus go daonlathach ag gach ceann de bhalltíortha an AE. Mar shampla, mura bhfuil réimse beartais luaite i gconradh, ní ceadmhach don Choimisiún dlí a mholadh sa réimse sin.

Comhaontú ceangailteach idir bhalltíortha an AE is ea conradh. Leagtar amach ann cuspóirí, rialacha d’institiúidí an AE, an tslí a ndéanfar cinntí agus an gaol idir an AE agus a bhalltíortha.

Leasaítear conarthaí chun an AE a dhéanamh níos éifeachtúla agus níos trédhearcthaí, chun ullmhú do theacht bhalltíortha nua isteach san Aontas agus chun réimsí nua comhair – an t-airgeadra aonair, mar shampla – a thabhairt isteach.

Faoi na conarthaí, féadfaidh institiúidí an AE reachtaíocht a ghlacadh, a gcuireann na balltíortha chun feidhme ina dhiaidh sin. Is féidir féachaint ar théacsanna conarthaí, reachtaíochta, cásdlí agus tograí reachtacha ina n-iomláine trí úsáid a bhaint as bunachar sonraí EUR-Lex de dhlí an AE .

Téacsanna iomlána:


Is iad na príomhchonarthaí ná:

Conradh Liospóin

Sínithe : 13 Nollaig 2007

Tháinig i bhfeidhm : 1 Nollaig 2009

Cuspóir : an AE a dhéanamh níos daonlathaí, níos éifeachtúla agus níos cumasaí chun díriú ar fhadhbanna domhanda, ar nós athrú aeráide, le guth amháin.

Príomhathruithe : breis cumhachta do Pharlaimint na Eorpa, athrú ar nósanna imeachta vótála sa Chomhairle, tionscnamh na saoránach , uachtarán buan ar an gComhairle Eorpach, Ardionadaí nua Gnóthaí Eachtracha, seirbhís taidhleoireachta nua AE.

Soiléiríonn conradh Liospóin cad iad na cumhachtaí:

  • a bhaineann leis an AE
  • a bhaineann le balltíortha an AE
  • a chomhroinntear.

Síníodh an Conradh lena mbunaítear bunreacht don Eoraip danskDeutschελληνικάEnglishespañolfrançaisitalianoNederlandsportuguêssuomisvenska (2004) – ar cosúil a aidhmeanna le Conradh Liospóin – ach níor daingníodh é riamh.

Conradh Nice

Sínithe : 26 Feabhra 2001

Tháinig i bhfeidhm : 1 Feabhra 2003

Cuspóir : na hinstitiúidí a leasú ionas go bhféadfadh an AE feidhmiú go héifeachtúil tar éis líon 25 bhalltír a shroicheadh.

Príomhathruithe : modhanna chun comhdhéanamh an Choimisiúin a athrú agus chun an córas vótála sa Chomhairle a athchóiriú.

Téacs iomlán Chonradh Nice

Conradh Amstardam

Sínithe : 2 Deireadh Fómhair 1997

Tháinig i bhfeidhm : 1 Bealtaine 1999

Cuspóir : Institiúidí an AE a leasú mar ullmhúchán do theacht balltíortha eile sa todhchaí.

Príomhathruithe : leasú, athuimhriú agus comhdhlúthú chonarthaí an AE agus an CEE Cinnteoireacht níos trédhearcthaí (úsáid mhéadaithe den nós imeachta vótála comhchinnteoireachta danskDeutschελληνικάEnglishespañolfrançaisitalianoNederlandsportuguêssuomisvenska ).

Téacs iomlán Chonradh Amstardam danskDeutschελληνικάEnglishespañolfrançaisitalianoNederlandsportuguêssuomisvenska

Conradh ar an Aontas Eorpach – Conradh Maastricht

Sínithe : 7 Feabhra 1992

Tháinig i bhfeidhm : 1 Samhain 1993

Cuspóir : ullmhú le haghaidh an Aontais Airgeadaíochta Eorpaigh agus eilimintí d'aontas polaitiúil a thabhairt isteach (saoránacht, comhbheartais ghnóthaí eachtracha agus inmheánacha).

Príomhathruithe : bunú an Aontais Eorpaigh agus tabhairt isteach an nós imeachta comhchinnteoireachta, rud a thugann cead aighnis níos mó don Pharlaimint sa chinnteoireacht. Foirmeacha nua comhair idir rialtais an AE – mar shampla ar chosaint, ar cheartas agus ar ghnóthaí intíre.

Téacs iomlán Chonradh Maastricht

An Ionstraim Eorpach Aonair

Sínithe : 17 Feabhra 1986 (Lucsamburg) / 28 Feabhra 1986 (An Háig)

Tháinig i bhfeidhm : 1 Iúil 1987

Cuspóir : na hinstitiúidí a leasú mar ullmhúchán do bhallraíocht na Portaingéile agus na Spáinne agus dlús a chur le cinnteoireacht mar ullmhúchán don mhargadh aonair.

Príomhathruithe : leathnú na vótála trí thromlach cáilithe sa Chomhairle (rud a dhéanann níos deacra é ar thír aonair reachtaíocht atá beartaithe a chrosadh), cruthú na nósanna imeachta um chomhar agus um aontú, rud a thugann tionchar níos mó don Pharlaimint.

Téacs iomlán na hIonstraime Eorpaí Aonair

Conradh Cumaisc – Conradh na Bruiséile

Sínithe : 8 Aibreán 1965

Tháinig i bhfeidhm : 1 Iúil 1967

Cuspóir : líomhchóiriú a dhéanamh ar na hinstitiúidí Eorpacha.

Príomhathruithe : Coimisiún aonair agus Comhairle aonair a chruthú chun fónamh do na trí Chomhphobal Eorpacha a bhí ann ag an am (CEE, Euratom, An Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach (CEGC). Aisghairthe ag Conradh Amstardam.

Téacs iomlán an Chonartha Chumaisc

Conarthaí na Róimhe – conarthaí CEE agus EURATOM

Sínithe : 25 Márta 1957

Tháinig i bhfeidhm : 1 Eanáir 1958

Cuspóir : Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa (CEE) agus an Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach (Euratom) a bhunú

Príomhathruithe : lánpháirtíocht na hEorpa a shíneadh ar a n-áirítear comhar ginearálta eacnamaíoch.

Conradh ag bunú Chomhphobal Eacnamaíochta na hEorpa
Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach

Conradh lena mbunaítear an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach

Sínithe : 18 Aibreán 1951

Tháinig i bhfeidhm : 23 Iúil 1952

Éagtha : 23 Iúil 2002

Cuspóir : idirspleáchas a chruthú i ngual agus i gcruach ionas nach bhféadfadh aon tír amháin a fhórsaí armtha a shlógadh a thuilleadh i ngan fhios do thíortha eile. Mhaolaigh sin amhras agus teannais a bhí i réim tar éis an Dara Chogadh Domhanda. Chuaigh conradh an CEGC in éag sa bhliain 2002.

Téacs iomlán an Chonartha lena mbunaítear an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach

Nuair a tháinig tíortha nua leis an AE, leasaíodh na conarthaí bunaidh;

  • 1973 (An Danmhairg, Éire, an Ríocht Aontaithe)
  • 1981 (An Ghréig)
  • 1986 (An Spáinn, an Phortaingéil)
  • 1995 (An Ostair, an Fhionlainn, an tSualainn
  • 2004 (Poblacht na Seice, an Chipir, an Eastóin, an Ungáir, an Laitvia, an Liotuáin, Málta, an Pholainn, an tSlóvaic, an tSlóivéin)
  • 2007 (An Bhulgáir, an Rómáin
  • 2013 (An Chróit).

 Íoslódálacha

  • ABC dhlí AE pdf - 3 MB [3 MB] Deutsch (de) English (en) français (fr)  

TEAGMHÁIL

Eolas ginearálta – fiosruithe

Glaoigh ar
00 800 6 7 8 9 10 11 Féach mionsonraí na seirbhíse

Cuir do cheisteanna chugainn ar r-phost

Sonraí teagmhála agus cuairte d'institiúidí, teagmhálacha preasa

Cabhraigh linn feabhsú

An bhfuair tú an t-eolas a bhí uait?

FuairNí bhfuair

Cad a bhí uait?

An bhfuil aon mholtaí agat?