Prawa wynikające z obywatelstwa UE
UE pragnie abyś poznał prawa, które przysługują Ci jako obywatelowi Unii Europejskiej i był w stanie w pełni korzystać z nich na codzień. Unijne sprawozdanie na temat obywatelstwa jest częścią tej inicjatywy. Ponadto prawa obywateli UE wyszczególniono w drugiej części Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Są one również zapisane w Tytule V Karty Praw Podstawowych UE.
Prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich UE oraz do nie bycia dyskryminowanym z powodu narodowości
Jako obywatel UE masz prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich UE. Obowiązują jednak pewne warunki. Na przykład przy wjeździe do innego kraju UE można zostać poproszonym o okazanie dokumentu tożsamości, zaś prawo pobytu w innym kraju członkowskim przez okres dłuższy niż trzy miesiące zależy m.in. od tego, czy zainteresowana osoba pracuje zawodowo, kształci się itp.
http://europa.eu/youreurope/citizens/travel/index_en.htm
Prawo do głosowania i do kandydowania w wyborach lokalnych
Jeżeli mieszkasz w innym kraju UE, jako obywatelowi Unii Europejskiej przysługuje Ci prawo do głosowania i do kandydowania w wyborach lokalnych i europejskich odbywających się w tym kraju. Możesz głosować i kandydować na takich samych warunkach jak obywatele tego kraju.
http://europa.eu/youreurope/citizens/residence/worker-pensioner/elections/index_en.htm
Prawo do składania petycji
Prawo do składania petycji pozwala obywatelom UE na zgłaszanie zastrzeżeń lub skarg do Parlamentu Europejskiego. Można, w interesie własnym lub w interesie publicznym, poprosić Parlament o zajęcie się sprawą lub skargą. Przedmiot sprawy musi wchodzić w zakres działalności UE i dotyczyć bezpośrednio osoby składającej petycję.
Prawo wniesienia skargi do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich
Skargi dotyczące niewłaściwego administrowania przez instytucje i organy UE można wnosić do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.
Obywatele UE mogą również bezpośrednio kontaktować się z instytucjami i organami doradczymi UE i mają prawo otrzymać odpowiedź w jednym z 23 języków urzędowych UE.
Prawo niereprezentowanych obywateli UE do pomocy konsularnej
Kiedy obywatel UE przebywający poza terytorium UE potrzebuje pomocy, ma on prawo do skorzystania z opieki konsularnej ambasady lub konsulatu każdego kraju UE na takich samych warunkach jak obywatel kraju, do którego placówki zwraca się o pomoc. Pomoc udzielana jest w takich sytuacjach jak: zgon, wypadek lub choroba, aresztowanie lub zatrzymanie, przestępstwo z użyciem przemocy i repatriacja.
Prawo do zwrócenia się do Komisji o przyjęcie nowych przepisów
Dzięki europejskiej inicjatywie obywatelskiej istnieje możliwość zwrócenia się do Komisji Europejskiej o przygotowanie wniosku w sprawie nowego aktu prawnego. Inicjatywę obywatelską musi poprzeć na piśmie co najmniej 1 milion obywateli z co najmniej jednej czwartej państw członkowskich UE.
Prawa podstawowe
Unia Europejska zasadza się na takich wartościach jak godność człowieka, wolność, demokracja, równość, praworządność oraz poszanowanie praw człowieka, włącznie z prawami mniejszości.
http://ec.europa.eu/justice/fundamental-rights/index_en.htm
Inne prawa transgraniczne
Zabezpieczenie społeczne
W przypadku, gdy zmieniasz miejsce zamieszkania w UE, składki na ubezpieczenie społeczne opłacasz tylko w jednym kraju, nawet jeżeli pracujesz w dwóch lub kilku krajach naraz. Zasadniczo zasiłek dla bezrobotnych i inne świadczenia również wypłaci Ci wyłącznie ten kraj.
• Jako osobie poszukującej pracy
• Jako pracownikowi
• Jako emerytowi
Opieka zdrowotna za granicą
Na mocy przepisów UE masz prawo do pomocy medycznej w innym kraju UE i możesz ubiegać się o zwrot poniesionych za granicą kosztów leczenia od swojego krajowego ubezpieczyciela.
• http://europa.eu/youreurope/citizens/health/index_en.htm
• http://ec.europa.eu/health/cross_border_care/policy/index_en.htm
Studia za granicą
Obywatele UE mają prawo do studiowania w dowolnym kraju UE na takich samych warunkach jak obywatele tego kraju.
• http://europa.eu/youreurope/citizens/education/index_en.htm
Zakupy przez internet
Prawo UE chroni osoby robiące zakupy online w całej Europie.
• http://europa.eu/youreurope/citizens/shopping/index_en.htm
• http://ec.europa.eu/consumers/ecc/index_en.htm
Prawa pasażerów
Jeśli podczas międzynarodowej podróży pociągiem lub samolotem rozpoczynającej lub kończącej się w jednym z krajów UE i realizowanej przez przewoźnika zarejestrowanego w kraju UE wystąpią problemy, możesz być uprawniony do zwrotu kosztów lub odszkodowania.
• http://ec.europa.eu/transport/passenger-rights/en/index.html
Niższe stawki opłat za usługi telefonii komórkowej
Wprowadzono maksymalne stawki, jakie operatorzy mogą pobierać za korzystanie z telefonu komórkowego w innym kraju UE.
• https://ec.europa.eu/digital-agenda/en/telecoms-internet/roaming
Bezpieczne i pewne dostawy dostępnej cenowo energii
Dzięki Unii Europejskiej jesteś teraz, jako konsument lepiej chroniony i masz prawo wybrać najkorzystniejszą ze swojego punktu widzenia ofertę w zakresie dostaw energii elektrycznej i gazu.
• http://ec.europa.eu/consumers/citizen/my_rights/energy_en.htm
