Rola
Rzecznik Praw Obywatelskich odpowiada na skargi obywateli, przedsiębiorstw i organizacji z UE, pomagając w ujawnianiu przypadków „niewłaściwego administrowania”, w których instytucje, organy, urzędy lub agencje UE naruszają prawo, nie przestrzegają zasad dobrej administracji lub łamią prawa człowieka. Przykłady:
- niesprawiedliwość,
- dyskryminacja,
- nadużywanie władzy,
- brak lub odmowa udzielenia informacji,
- nieuzasadniona opieszałość,
- nieprawidłowe procedury.
Rzecznik wszczyna dochodzenia na podstawie skarg lub z własnej inicjatywy. Jest całkowicie niezależny i nie przyjmuje poleceń od żadnego rządu ani żadnej organizacji. Raz do roku rzecznik przedstawia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z działalności.
Wybór
Rzecznik jest wybierany przez Parlament na odnawialną pięcioletnią kadencję. W styczniu 2010 roku, na okres pięciu lat ponownie wybrano byłego krajowego rzecznika praw obywatelskich w Grecji Nikiforosa Diamandourosa.
Jak złożyć skargę do Rzecznika?
Osoba niezadowolona z działania instytucji, organu, urzędu lub agencji UE powinna najpierw zwrócić się do nich o naprawienie sytuacji. Jeżeli to nie poskutkuje, można złożyć skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.
Skargę do Rzecznika należy wnieść w ciągu dwóch lat od momentu, gdy skarżący dowie się o wystąpieniu danego problemu. Skarżący musi ujawnić swoją tożsamość oraz jednoznacznie wskazać, której instytucji lub którego organu skarga dotyczy i na czym polega problem. Można zażądać zachowania poufności skargi.
Czym nie zajmuje się Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich?
Rzecznik nie może prowadzić dochodzeń w sprawach:
- skarg przeciwko władzom krajowym, regionalnym lub lokalnym w państwach UE (resorty rządowe, agencje państwowe i samorządy terytorialne), nawet jeżeli skargi dotyczą spraw związanych z UE,
- działań krajowych sądów lub rzeczników praw obywatelskich – Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest organem odwoławczym od decyzji podjętych przez te instancje,
- skarg przeciwko przedsiębiorstwom lub osobom fizycznym.
Co dzieje się po wniesieniu skargi?
Rzecznik może rozwiązać problem skarżącego poprzez zwykłe poinformowanie instytucji, organu, urzędu lub agencji, których dotyczy skarga. Jeżeli jednak to nie wystarczy, Rzecznik będzie dążył do rozwiązania polubownego, które naprawia zaistniałą sytuację i zadowala skarżącego.
Jeżeli te działania nie poskutkują, Rzecznik może wystosować zalecenia do instytucji, której dotyczy skarga. Jeżeli instytucja ta nie przyjmuje jego zaleceń, Rzecznik może przedłożyć Parlamentowi Europejskiemu specjalne sprawozdanie, w wyniku którego Parlament w razie potrzeby może podjąć niezbędne działania na szczeblu politycznym.
Gdy Rzecznik nie może zająć się daną skargą – na przykład jeśli skarga była już przedmiotem postępowania sądowego – podejmuje wszelkie starania, aby skierować skarżącego do właściwego organu, który może mu pomóc.
