Het Parlement heeft drie hoofdtaken:
- Het bespreekt Europese wetten en keurt deze goed, samen met de Raad.
- Het waakt over de andere EU-instellingen, met name de Commissie, om te garanderen dat deze democratisch te werk gaan.
- Het behandelt de EU-begroting en keurt deze goed, samen met de Raad.
Europees wetgever
Op vele gebieden, zoals consumentenbescherming en milieu, werkt het Parlement samen met de Raad (die de nationale regeringen vertegenwoordigt) aan de inhoud van EU-wetten. Daarna moeten ze de voorstellen ook samen goedkeuren. Dit wordt de "gewone wetgevingsprocedure" genoemd (vroeger "medebeslissingsprocedure").
Door het Verdrag van Lissabon geldt de nieuwe gewone wetgevingsprocedure nu voor meer onderwerpen. Hierdoor heeft het Parlement meer inspraak gekregen, bijvoorbeeld op het gebied van landbouw, energie, immigratie en begroting.
Bovendien is de instemming van het Parlement nodig voor belangrijke kwesties zoals de toetreding van nieuwe landen.
Democratische controle
Het Parlement beïnvloedt de andere Europese instellingen op verschillende manieren.
De benoeming van een nieuwe Commissie is pas definitief als het Parlement de 27 commissarissen - een uit ieder EU-land - heeft goedgekeurd. Als de leden van het Parlement het niet eens zijn met de voordracht van een bepaalde kandidaat, kunnen zij de hele Commissie afwijzen.
Het Parlement kan de Commissie ook tijdens haar ambtstermijn tot aftreden dwingen. Dit heet een "motie van afkeuring".
Het Parlement controleert de Commissie op basis van haar verslagen en door vragen te stellen aan de commissarissen. Hierbij spelen de commissies van het Parlement een grote rol.
Europarlementariërs houden ook rekening met petities van burgers en kunnen onderzoekscommissies instellen.
Bij topontmoetingen van staatshoofden en regeringsleiders in de Europese Raad, brengt het Parlement advies uit over de agenda.
Begrotingstoezicht
Samen met de Raad van de Europese Unie moet het Parlement de EU-begroting goedkeuren.
De parlementaire begrotingscommissie controleert de uitgaven van de Commissie en moet deze ieder jaar opnieuw goedkeuren.
Samenstelling
Het aantal europarlementariërs per land staat ruwweg in verhouding tot het aantal inwoners. Het Verdrag van Lissabon bepaalt dat geen enkel land minder dan 6 of meer dan 96 parlementsleden kan hebben.
De huidige zetelverdeling in het Europees Parlement is echter tot stand gekomen voordat dit verdrag in werking is getreden. Pas na de volgende verkiezingen zal deze worden gecorrigeerd. Het aantal parlementsleden voor Duitsland wordt dan verminderd van 99 naar 96, terwijl Malta van 5 naar 6 leden gaat.
De leden van het Parlement zijn ingedeeld in fracties op basis van politieke voorkeur, niet op basis van nationaliteit.
Waar vindt u het Parlement?
Het Europees Parlement werkt op drie plaatsen: Brussel (België), Luxemburg en Straatsburg (Frankrijk).
De administratieve diensten (het Secretariaat-generaal) zijn in Luxemburg gevestigd.
De plenaire vergaderingen van het Parlement vinden plaats in Straatsburg en soms in Brussel. De vergaderingen van de parlementaire commissies worden in Brussel gehouden.
