Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Trybunał Sprawiedliwości dokonuje wykładni prawa UE, aby zapewnić jego stosowanie w taki sam sposób we wszystkich państwach UE. Rozstrzyga też spory prawne między rządami Unii a jej instytucjami. Trybunał rozpatruje także sprawy wnoszone przez osoby fizyczne, przedsiębiorstwa lub organizacje, które uważają, że ich prawa zostały naruszone przez instytucje UE.

Skład

W skład Trybunału Sprawiedliwości wchodzi po jednym sędzi z każdego państwa UE.

Trybunał wspomaga dziewięciu „rzeczników generalnych”, których zadaniem jest przedstawianie opinii w sprawach wniesionych do Trybunału. Zadanie to wykonują publicznie i bezstronnie.

Każdy sędzia i rzecznik generalny jest mianowany na odnawialną sześcioletnią kadencję. Rządy państw UE uzgadniają kandydatury osób, które zamierzają mianować.

Aby wesprzeć Trybunał Sprawiedliwości w rozpatrywaniu dużej liczby wnoszonych do niego spraw i aby zapewnić obywatelom lepszą ochronę prawną, sprawami wniesionymi przez osoby prywatne, przedsiębiorstwa i niektóre organizacje oraz sprawami związanymi z prawem konkurencji zajmuje się Sąd.

Sąd do spraw Służby Publicznej UE orzeka w sporach między Unią Europejską a jej pracownikami.

Rodzaje spraw

Trybunał orzeka we wnoszonych do niego sprawach. Najbardziej powszechnych jest pięć następujących rodzajów spraw:

  1. wnioski o orzeczenia w trybie prejudycjalnym – kiedy sądy państw członkowskich zwracają się do Trybunału Sprawiedliwości o dokonanie wykładni danego zagadnienia prawa UE
  2. skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom – wnoszone przeciwko rządom państw UE w związku z niestosowaniem prawa UE
  3. skargi o unieważnienie – przeciwko aktom prawnym UE, które są uznawane za niezgodne z traktatami UE lub prawami podstawowymi
  4. skargi na bezczynność – przeciwko instytucjom UE za zaniechanie działania w celu podjęcia decyzji od nich wymaganych
  5. skargi bezpośrednie – wnoszone przez osoby fizyczne, przedsiębiorstwa lub organizacje przeciwko decyzjom lub działaniom UE.

1. Procedura orzekania w trybie prejudycjalnym

Sądy krajowe w każdym państwie UE są odpowiedzialne za zapewnienie właściwego stosowania prawa UE w danym kraju. Istnieje jednak ryzyko odmiennej interpretacji prawa UE przez sądy w różnych krajach.

Aby temu zapobiec, wprowadzono procedurę „orzeczeń w trybie prejudycjalnym”. Jeżeli sąd krajowy ma wątpliwości co do wykładni lub ważności danego aktu prawa UE, może – a niekiedy musi – zwrócić się o poradę do Trybunału Sprawiedliwości. Poradę tę określa się jako „orzeczenie w trybie prejudycjalnym".

2. Skargi o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom

Komisja może wszczynać takie postępowania, jeżeli sądzi, że państwo członkowskie nie wypełnia zobowiązań, które nakłada na nie prawo UE. Postępowanie takie może wszcząć również inne państwo UE.

W obu przypadkach Trybunał rozpatruje domniemane uchybienie i wydaje wyrok. Jeżeli Trybunał uznaje dane państwo za winne uchybienia, zobowiązuje je do bezzwłocznego naprawienia sytuacji. Jeżeli następnie Trybunał stwierdza, że państwo nie zastosowało się do jego wyroku, może na nie nałożyć karę grzywny.

3. Skargi o unieważnienie

Jeżeli którekolwiek z państw UE, Rada, Komisja lub (pod pewnymi warunkami) Parlament uważają, że dany akt prawa UE jest niezgodny z prawem, mogą zwrócić się do Trybunału o stwierdzenie jego nieważności.

Skargę o unieważnienie mogą również wnieść osoby prywatne, które domagają się od Trybunału unieważnienia konkretnego aktu prawnego, ponieważ ma on na nie – jako osoby fizyczne – bezpośredni negatywny wpływ.

Jeżeli Trybunał stwierdza, że dany akt prawny został przyjęty w niewłaściwy sposób lub nie posiada odpowiedniej podstawy w traktatach, może stwierdzić jego nieważność.

4. Skargi na bezczynność

Traktat zobowiązuje Parlament, Radę i Komisję do podejmowania określonych decyzji w określonych okolicznościach. Jeżeli nie dopełniają one tych zobowiązań, państwa członkowskie, inne instytucje unijne i (pod pewnymi warunkami) osoby fizyczne lub przedsiębiorstwa mogą wnieść do Trybunału skargę w celu oficjalnego odnotowania faktu tego zaniechania.

5. Skargi bezpośrednie

Każda osoba fizyczna lub przedsiębiorstwo, które doznały szkody w wyniku działania lub bezczynności UE lub jej urzędników, może wnieść do Sądu skargę bezpośrednią.

W jaki sposób sprawy są rozpatrywane?

Do każdej sprawy wnoszonej do Trybunału przydzielany jest sędzia i rzecznik generalny.

Postępowanie w sprawie wniesionej do Trybunału składa się z dwóch etapów: procedury pisemnej i procedury ustnej.

1. Procedura pisemna

Najpierw strony postępowania przedstawiają pisemne oświadczenie sędziemu przydzielonemu do sprawy. Następnie sędzia opracowuje sprawozdanie, podsumowując oświadczenia i przedstawiając prawny kontekst sprawy.

2. Procedura ustna

Drugi etap stanowi posiedzenie jawne. W zależności od złożoności sprawy etap ten może się odbywać przed izbą składającą się z trzech, pięciu lub trzynastu sędziów, ewentualnie przed pełnym składem Trybunału. Podczas posiedzenia adwokaci stron wykładają swoje argumenty przed sędziami i rzecznikiem generalnym, którzy mogą zadawać im pytania.

Rzecznik generalny wydaje swoją opinię. Następnie sędziowie odbywają naradę i wydają wyrok.

Rzecznicy generalni muszą wydawać opinię jedynie, jeżeli Trybunał uznaje, że w związku z daną sprawą powstaje nowe zagadnienie prawne. Trybunał nie ma obowiązku zastosowania się do opinii rzecznika generalnego.

Wyroki Trybunału przyjmuje się zwykłą większością głosów i ogłasza na posiedzeniach jawnych. Migawki z posiedzeń są często dostępne w telewizji (Europe by Satellite Englishfrançais).

Rozprawy w Sądzie toczą się według tej samej procedury, z tym wyjątkiem, że rzecznik generalny nie wydaje opinii.


KONTAKT

Pytania o charakterze ogólnym

Proszę zadzwonić pod numer telefonu
00 800 6 7 8 9 10 11 Więcej o usłudze

Wyślij pytanie e-mailem

Dane kontaktowe i informacje o wizytach w instytucjach, kontakty z prasą

Jak ulepszyć ten portal?

Czy znaleźli Państwo poszukiwane informacje?

TakNie

Jakich informacji Państwo szukają?

Czy mają Państwo jakieś uwagi?