You are here:

Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU)

In het kort

Het Hof van Justitie ziet erop toe dat de EU-wetgeving in alle landen van de EU op dezelfde wijze wordt geïnterpreteerd en toegepast. Het regelt verder juridische geschillen tussen nationale regeringen en EU-instellingen.

In bepaalde omstandigheden kunnen ook particulieren, bedrijven en organisaties zaken bij het Hof aanhangig maken als zij menen dat hun rechten door een EU-instelling zijn geschonden.

Wat doet het HvJEU?

Het Hof doet uitspraak in zaken die bij het Hof aanhangig zijn gemaakt. De meest voorkomende zaken zijn:

  • Verzoeken om interpretatie van de wetgeving (prejudiciële beslissingen): nationale rechtbanken moeten zorgen dat de EU-wetgeving wordt nageleefd, maar de interpretatie kan van land tot land verschillen. Als een nationale rechter twijfelt over de interpretatie of de geldigheid van een EU-besluit, kan hij het Hof om uitleg verzoeken. Er kan ook worden gevraagd om een prejudiciële beslissing om te bepalen of de nationale wetgeving en praktijken verenigbaar zijn met de EU-wetgeving.
  • Zaken ter handhaving van de wet (inbreukprocedures) wanneer de regering van een EU-land de EU-wetgeving niet toepast. Kan worden ingeleid door de Europese Commissie of een ander EU-land. Blijkt het land de regels te hebben overtreden, dan moet het dit onmiddellijk corrigeren of er wordt een tweede zaak aangespannen, wat kan resulteren in een geldboete.
  • Nietigverklaringen van EU-wetgeving (beroep tot nietigverklaring): als een EU-land, de Raad, de Commissie of (onder voorwaarden) het Parlement bepaalde EU-wetgeving onrechtmatig vindt, dan kunnen zij het Hof verzoeken deze nietig te verklaren.
    Zo'n beroep kan ook worden ingesteld door particulieren wanneer een EU-wet hen als individuele persoon benadeelt.
  • De EU tot maatregelen dwingen (beroep wegens nalatigheid): volgens het Verdrag moeten Parlement, Raad en Commissie in bepaalde omstandigheden bepaalde beslissingen nemen. Doen ze dat niet, dan kunnen EU-landen, andere EU-instellingen en (soms) particulieren of ondernemingen dit bij het Hof aanklagen.
  • EU-instellingen terechtwijzen (vorderingen tot schadevergoeding): personen of bedrijven die schade hebben geleden als gevolg van het optreden of juist het niet-optreden van de EU of haar personeel, kunnen bij het Gerecht een vordering tot schadevergoeding instellen.

Structuur

Het Hof van Justitie omvat drie instanties:

  • Het Hof van Justitie behandeling verzoeken van nationale rechtbanken om een prejudiciële beslissing, bepaalde nietigverklaringen en beroepen.
  • Het Gerecht behandelt beroepen van particulieren, bedrijven en in sommige gevallen EU-regeringen. In de praktijk betekent dit dat het Gerecht zich voornamelijk bezighoudt met het mededingingsrecht, staatssteun, handel, landbouw en merkenrecht.
  • Het Gerecht voor ambtenarenzaken beslecht geschillen tussen de Europese Unie en haar ambtenaren.

De ambtsperiode van iedere rechter of advocaat-generaal bedraagt zes jaar en kan worden verlengd. De regeringen van de EU-landen besluiten in onderling overleg wie er wordt voorgedragen. Elk gerecht kiest uit zijn rechters een president voor een hernieuwbare termijn van drie jaar.

Hoe werkt het HvJEU?

Iedere zaak die bij het Hof aanhangig wordt gemaakt, wordt aan een rechter ("rechter-rapporteur") en een advocaat-generaal toegewezen. De procedure kent twee fasen:

  • Schriftelijk
    • Om te beginnen dienen alle betrokken partijen bij de rechter een schriftelijke verklaring in. Ook nationale instanties, EU-instellingen en soms particulieren kunnen opmerkingen indienen.
    • Dit alles wordt samengevat door de rechter-rapporteur en vervolgens besproken in de algemene zitting van het Hof, dat besluit:
      • hoeveel rechters de zaak zullen behandelen (nl. 3, 5 of 15 rechters – het hele Hof – afhankelijk van het belang en de complexiteit van de zaak). De meeste gevallen worden behandeld door 5 rechters, en maar zelden behandelt het hele Hof een zaak.
      • of een hoorzitting (mondeling) moet worden gehouden en de advocaat-generaal een conclusie moet uitbrengen.
  • Mondeling, de openbare terechtzitting
    • Advocaten van beide partijen houden hun pleidooi voor de rechters en de advocaat-generaal, die vragen kunnen stellen.
    • Als het Hof had besloten dat de advocaat-generaal een conclusie moest vaststellen, dan volgt die enkele weken na de terechtzitting.
    • Daarna bespreken de rechters de zaak en komen zij tot een arrest.
  • De procedure bij het Gerecht is vergelijkbaar, maar de meeste zaken worden door drie rechters behandeld, en er is geen rol voor de advocaat-generaal.

Het HvJEU en u

Als u, als particulier of bedrijf, schade heeft geleden als gevolg van het optreden of juist het niet-optreden van de EU of haar personeel, dan kunt u op twee manieren naar de rechter stappen:

  • onrechtstreeks via de nationale rechter (die de zaak kan doorverwijzen naar het Hof van Justitie)
  • rechtstreeks bij het Gerecht, als een EU-besluit u rechtstreeks en als individu heeft getroffen.

Vindt u dat de overheid van een EU-land de EU-wetgeving overtreedt, dan moet u de officiële klachtenprocedure volgen.

Meer over uw rechten

Hof van Justitie van de Europese Unie

Contact

Adres

Palais de la Cour de Justice

Boulevard Konrad Adenauer

Kirchberg

L-2925 Luxembourg

Luxembourg

Tel
+352 4303 1
Fax
+352 4303 2600
Sociale netwerken
Bezoeken

Soort bezoek: Studiebezoek, voorlichtingsbezoek, seminar, openbare hoorzitting

Groepsgrootte: Minimaal 7 personen (behalve voor openbare hoorzittingen)

Individuele bezoekers: Alleen voor openbare hoorzittingen

Reservering: Groepen: minimaal 6 maanden van tevoren (behalve voor openbare hoorzittingen). Individuele bezoekers: 15 minuten voor de openbare hoorzitting

Minimumleeftijd: 18 jaar

Bezoek het Hof van Justitie van de Europese Unie